ڕاستییەکی زۆر سەرنج ڕاکێش.
لە وڵاتە پێشکەوتووەکاندا،
لە زۆربەیاندا، ژنان بە تێکڕا شەش بۆ هەشت ساڵ لە پیاوان زیاتر دەژین.
شەش بۆ هەشت ساڵ زیاتر.
ئەوە، دەتوانی بڵێیت، مەودایەکی گەورەیە.
ساڵی ٢٠١٥، ماڵپەڕی "لانسێت" نوسراوێکیان بڵاوکردەوە
نیشانی دەدات پیاوانی وڵاتە دەوڵەمەندەکان
ئەگەری مردنیان دوو هێندەی ژنان زیاترە
لە هەر تەمەنێکدا بێت.
بەڵام یەک شوێن هەیە لە جیهاندا
کە تیایدا پیاوان هێندەی ژنان دەژین.
ناوچەیەکی دوورەدەستی، شاخاوییە،
ناوچەیەکی شینە،
کە تەمەنی زۆر درێژ
بۆ هەردوو ڕەگەز باوە.
ئەمە ناوچەی شینە لە ساردینیا،
دوورگەیەکی ئیتاڵی لە دەریای ناوەڕاست،
لە نێوان کۆرسیکا و تونس،
کە لەوێ ژمارەی ئەوانەی تەمەنیان سەدەیەکە شەش هێندەی
خاکی سەرەکی ئیتاڵیا دەبێت،
کە کەمتر دوو سەد میل لێوەی دوورە.
ژمارەی ئەوانەی تەمەنیان سەدەیەکە دە هێندەی
ئەمریکای باکوور دەبێت.
تەنیا شوێنە کە پیاوان هێندەی ژنان بژین.
بەڵام بۆچی؟
بە تەواوەتی حەسرەت گرتمی.
بڕیارم دا توێژینەوە لەسەر زانست و تایبەتمەندییەکانی شوێنەکە بکەم، و
لە پووختەیەکی بۆماوەییەکەیانەوە دەستم پێکرد.
زۆری پێنەچوو بۆم دەرکەوت
جینات تەنها هۆکاری %٢٥ی ئەو تەمەن درێژیەیانە.
ئەو ٧٥ەی تر هی شێوازی ژیانیانە.
کەواتە پێویست بە چی دەکات بۆ ئەوەی ١٠٠ ساڵ بەرەو ژوور بژیت؟
ئەو شتە ڕاستە چییە دەیکەن؟
ئەوەی سەیری دەکەن دیمەنێکی ڤیلاگراندییە لە ئاسمانەوە.
گوندێکە لە ناوەڕاستی ناوچە شینەکەدا
کە دەمەوێت لەمە بکۆڵمەوە، و
وەک دەبینن، جوانی تەلارسازی جوانییە سەرەکییەکەی نییە،
بەڵکوو چڕییەکەی:
خانووەکانی زۆر لە یەکترەوە نزیکن،
کۆڵانەکان و شەقامەکانی بەیەکتردا چوون
واتە گوندنشینەکان بەردەوام لە نزیک یەکترەوە ژیاون.
وە کاتێک بە گوندەکەیا دەڕۆشتم،
سەدان چاوم دەبینی کە بەردەوام سەیریان دەکردم
لە پشتی دەرگاکان و لە پشتی پەردەکان، و
لە پشتی پەنجەرکانەوە.
چوونکە وەک هەموو گوندە دێرینەکان،
ڤیلگراندی ڕزگاری نەئەبوو
بێ ئەم پێکهاتەیە، بێ ئەم دیوارانە، و بێ ئەم کڵێسایە،
بێ مەیدانی گوندەکە،
چوونکە بەرگری و پێکەوە ژیانی کۆمەڵایەتی پێناسەی نەخشەکانی کردووە.
لەگەڵ نزیکبوونەوەمان لە شۆڕشی پیشەسازی نەخشەی شارەکان گۆڕان
چونکە نەخۆشییە گوازراوەکان بوون بە مەترسی ڕۆژانە بۆ خەڵک.
بەڵام ئەی ئێستا؟
ئێستا، دابڕانی کۆمەڵایەتی مەترسییەکی تەندرووستی گشتی سەردەمی خۆمانە.
ئێستا، سێ یەکی خەڵک دەڵێن
دوو کەس یان کەمتریان هەیە بتوانن پشتی پێببەستن.
بەڵام ئێستا با بچین بۆ ڤیلاگراند
بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ تەمەن سەد ساڵەکان.
گیوسیپ مورینۆ ببینن. تەمەنی ١٠٢ ساڵە، سەدەیەک زیاتر و
لەوەتەی هەیە دانیشتووی گووندی ڤیلاگراندە.
پیاوێکی ڕووخۆش و ساکار بوو.
حەزی لە گێڕانەوەی چیرۆکەکان بوو
بۆ نموونە چۆن وەک باڵندەیەک ژیاوە
بە کۆکردنەوەی ئەوەی لە دارستانا دەیدۆزییەوە
لە ماوەی هەردوو جەنگە جیهانییەکەدا،
هەروەها چۆن خۆی و ژنەکەی، کە ئەویش سەد ساڵ زیاتر ژیاوە
شەش منداڵیان بەخێوکردووە لە خانووێکی بچووکدا
کە هەر لەوێ چاوم پێیکەوت.
لێرەیا لەگەڵ کوڕەکانێتی ئانجیلۆ و دۆمێنیکۆ،
هەردووکیان لە حەفتاکانی تەمەنیاندان و چاودێری باوکیان دەکەن، و
کە ڕاشکاوانە بڵێم زۆر بە گوومان بوون لە خۆم و کچەکەم کە
بۆ ئەم گەشتی گەڕانە هات لەگەڵم،
چونکە بەشی ئەودیوی نزیکی ژیانی کۆمەڵایەتی
ئاگاداربوونە بەرامبەر خەڵکی نەناسراو و خەڵکی دەرەوە.
بەڵام گیوسیپ، هیچ بە گوومان نەبوو.
کەسێکی دڵخۆش بوو کە گوێی بە سبەینێ نەدەدا،
زۆر ڕووکراوەبوو و بەردەوام تێڕوانینێکی ئەرێنیانەی هەبوو.
منیش بیرم دەکردەوە: پێویستە بەو شێوەیە بیت بۆ ئەوەی هەتا ١٠٠ ساڵی و سەرووتر بژیت،
ئەرێنیانە بیر بکەیتەوە؟
ڕاستییەکەی، نەخێر.
(پێکەنین)
جیۆڤانی کۆریاس بناسن. تەمەنی ١٠١ ساڵە،
مڕوومۆچترین کەسە تا ئێستا دیبێتم.
(پێکەنین)
ئەو قسەیەش بە درۆ دەخاتەوە
کە پێویستە کەسێکی ئەرێنی بیت بۆ ئەوەی زۆر بژیت.
بەڵگەش هەیە بۆ ئەمە.
کە لێم پرسی بۆچی ئەوەنە زۆر ژیاوە،
بە جۆرێک سەیریکردم لەژێر پێڵووە داپۆشراوەکانی چاوەکانییەوە و وتی
"نابێ کەس نهێنییەکانم بزانێت."
(پێکەنین)
بەڵام سەرەڕای ئەوەی کە کەسێکی توڕەبوو
برازاکەی کە لەگەڵیدا دەژیا و چاودێری دەکرد
پێی دەوت "ئیل تیسۆرۆ"، واتە "گەنجینەکەم."
ڕێزیشی لێدەگرت و خۆشی دەویست، و
کاتێکیش پرسیارم لێکرد لەسەر ئەم لەدەستدانە دیارەی ئازادی ژیانی، وتی،
"تۆ لە هیچ تێناگەیت، وانییە؟"
چاودێری کردنی ئەم پیاوە زۆر دڵخۆشم ئەکات.
شەرەفێکی تایبەتە بۆم.
ئەمە کەلەپووری منە."
بێگومانیش، بۆ هەر کوێیەک ئەچووم بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەم سەد ساڵانەدا،
ئاهەنگی ناو چێشتخانەم دەبینی
ئەمە جیۆڤانییە لەگەڵ دوو برازاکەی،
ماریا لە سەروویەوە و
ئەوەی تەنیشتیشی گەورەکەیان سارا،
کە ئەوکاتەی لەوێ بووم هات میوە و سەوزە بهێنێت و
هەر بە بوونم لەوێ زوو بۆم دەرکەوت،
کە لە ناوچەی شیندا، خەڵک کە ئەچن بە تەمەندا و
بێگومان بەدرێژایی ماوەی ژیانیان،
هەمووکات چواردەوریان دراوە بە خێزانەکەیان، هاوڕێکانیان، و
دراوسێکان، قەشە، خاوەن مەیخانە، سەوزە فرۆشەکە.
خەڵک یان بەردەوام لەگەڵیانن یان زو زوو سەر دەدەن.
قەت بەجێناهێڵرێن بەتەنیا بژین.
ئەمە جیاوازە لە بەشەکەی تری جیهانی پێشکەوتووی سەردەم،
کە وەک جۆرج بێرنس دەڵێت،
"دڵخۆشی هەبوونی خێزانێکی گەورەی، خەمخۆرە لە شارێکی تر."
(پێکەنین)
کەواتە، تا ئێستا بەس پیاوەکانمان بینیوە،
پیاوەکانی زۆر دەژین، بەڵام چاوم بە ژنەکانیش کەوت
لێرەیا زیا تێریسا دەبینین.
ئەو، لە تەمەنی سەروو ١٠٠ ساڵدا فێری کردم، چۆن خواردنی تایبەتی ئەوێ درووست بکەم
کە پێی دەوترێت کولوریگۆنس،
کە ئەم پاستا شێوە گیرفانانەیە.
وەک راڤیۆلی نزیکی ئەم قەبارەیە،
ئەم قەبارەیە، و
پڕدەکرێن لە ریکۆتای پڕ لە چەوری و نەعنا و
ئەخرێتە ناو دۆشاوی تەماتەوە.
هەروەها نیشانی دام پێویستە چۆن درووست بکرێن
بۆ ئەوەی نەکرێنەوە، و
هەموو یەک شەممانێک لەگەڵ کچەکانیدا درووستی دەکات و
بە دەرزەن دابەشی دەکات بەسەر دراوسێکان و هاوڕێکانیدا.
لەوێشدا بوو بۆم دەرکەوت پێویست بە خواردنێکی کەم چەوری، کەم شەکری
ناکات بۆ ئەوەی لە ناوچەی شیندا بۆ سەروو ١٠٠ ساڵ بژیت.
(چەپڵەلێدان)
ئێستا، چیرۆکەکانی ئەم تەمەن سەد ساڵانە و زانستەکەی کە بناغەی بەهێزکەریانە
هانی دام کە هەندێک پرسیار لە خۆشم بکەم،
بۆ نموونە، کەی ئەمرم و چۆن بتوانم ئەو ڕۆژە دوا بخەم؟
وەک دەشیبینن، وەڵامەکە ئەوە نییە کە چاوەڕێی دەکەین.
جولیان هۆڵت لونستاد توێژەرەوەیەکە لە زانکۆی بریگهام یۆنگ و
بەدەم خوودی ئەم پرسیارەوە هات
لە زنجیرەیەک توێژینەوەدا
لەسەر دەیان هەزار کەسی تەمەن مامناوەند
هەر وەک ئەم بینەرانەی ئێرە.
سەیری هەموو لایەنێکی شێوازی ژیانیشی کردن:
خواردنیان، وەرزشکردنیان،
باری خێزانیان،
چەندێک دەچن بۆلای پزیشک،
جگەرە دەکێشن یان مەی دەخۆنەوە، و.. هتد.
هەموو ئەمانەی تۆمار کرد و
ئینجا خۆی و هاوپیشەکانی دانیشتن و حەوت ساڵی ڕێک چاوەڕێیان کرد
بۆ ئەوەی بزانن کێ لە ژیاندا دەمێنێتەوە.
لەو کەسانەشدا کە بە زیندویی ماونەتەوە،
چی لەهەمووی زیاتر وایکردووە ئەگەری مردنیان کەم ببێتەوە؟
ئەوە پرسیارەکەی بووە.
کەواتە ئێستا با سەیری کورتەی زانیارییەکان بکەین،
لە کەم بەهێزترین پێشبینیکەرەوە بۆ بەهێزترین پێشبینیکەر.
باشە؟
کەواتە هەوای پاک، شتێکی باشە،
پێشبینی ئەوە ناکات چەندێک دەژیت.
ئایا بەرزی فشاری خوێنەکەت چارەسەرکراوە
ئەوە شتێکی باشە.
بەڵام هێشتا پێشبینیکەرێکی بەهێز نییە.
ئایا لەشت ڕێکە یان کێشت زۆرە ئیتر ، دەتوانی چیتر هەست بە تاوان نەکەیت بۆ ئەمە،
چونکە لە پلەی سێیەمدایە.
دواتریان ئەوەیە چەندێک وەرزش دەکەیت،
تەنیا پێشبینیکەرێکی مامناوەندە.
ئایا نەخۆشییەکی دڵت هەیە و لە بووژانەوە و ڕاهێنان کردندایت،
ئەوە گرنگی زیاتر بووە.
ئایا کووتانی ئەنفلۆنزات وەرگرتووە.
کەس لێرە ئەوەی زانیوە
کە وەرگرتنی کووتانی ئەنفلۆنزا لە وەرزشکردن زیاتر دەتپارێزێت؟
ئایا خواردووتەتەوە و وازت لێهێناوە،
یان ئێستا مەیخۆرێکی مامناوەندیت،
ئایا قەت جگەرەت نەکێشاوە، یان ئەگەر کێشاوتە، کەی وازت هێناوە، و
بەرەو گرنگترین پێشبینیکەر دەچین
دوو تایبەتمەندی ژیانی کۆمەڵایەتی خۆتن
یەکەم، پەیوەندییە نزیکەکانت.
ئەمانە ئەو کەسانەن دەتوانیت پێیان بڵێیت بۆ قەرز ئەگەر هات و
لە ناکاو پێویست بە پارە بوو،
کە پەیوەندی بە پزیشکەوە ئەکەن ئەگەر بزانن باش نیت
یان دەتبەن بۆ نەخۆشخانە.
یان دادەنیشن لەگەڵت ئەگەر تووشی کێشەیەک بووبێتیتەوە،
ئەگەر لە ناخۆشییا بیت.
ئەو کەسانە، ئەو کۆمەڵە کەسە نزیکانە
پێشبینیکەری بەهێزن، ئەگەر ئەوانت هەبێت، پێشبینی دەکات چەندێک دەژیت.
ئینجا شتێک کە سەری سوڕماندم،
شتێک کە پێی دەوترێت پێکەوە ژیانی کۆمەڵایەتی.
ئەمە واتای ئەوەیە چەندێک تێکەڵاوی خەڵک دەبیت
کاتێک ڕۆژەکانت بەڕێدەکەیت.
قسە لەگەڵ چەند کەس دەکەیت؟
ئەمەش هەردوو پەیوەندییە بەهێز و لاوازەکانیشت دەگرێتەوە،
نەک تەنیا ئەو خەڵکانەی کە نزیکیت لێیانەوە،
کە زۆر گرنگن بەلاتەوە،
بەڵکو، بۆ نمونە، قسە لەگەڵ ئەو کەسە ئەکەیت کە هەموو ڕۆژێک قاوەکەت بۆ دەهێنێ؟
قسە لەگەڵ پیاوی پۆستەکەیا دەکەیت؟
قسە لەگەڵ ئەو ژنە دەکەیت کە هەموو ڕۆژێک خۆی و سەگەکەی بەلای ماڵتاندا دەڕوات؟
یاری بریدج یان پۆکەر دەکەیت؟ یانەیەکی کتێبت هەیە؟
ئەو تێکەڵاویانە هەندێکن لە بەهێزترین پێشبینیکەرەکانی
ئەوەی چەندێک زۆر دەژیت.
ئێستا، ئەوە دەمبات بۆ پرسیاری دواتر:
ئەگەر ئێستا لەهەموو چالاکییەک زیاتر کات لەسەر ئینتەرنێت بەسەر بەرین،
بە خەوتنیشەوە،
ئێستا گەشتووینەتە ١١ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا،
یەک کاتژمێر لە پار زیاتر دەکات،
هیچ جیاوازییەک درووست دەکات؟
بۆچی جیاوزی بکەین لە نێوان پێکەوە قسەکردنی ڕووبەڕوو لەگەڵ
پێکەوە قسەکردن لە تۆڕی کۆمەڵایەتی؟
هەر وەک ئەوە وایە لەوێ بیت
ئەگەر بەردەوام لە پەیوەندیدا بیت لەگەڵ منداڵەکانت بە نامە، بۆ نموونە؟
وەڵامێکی کوورتی ئەو پرسیارە نەخێرە،
وەک یەک نییە.
پەیوەندی ڕووبەڕوو ژمارەیەکی زۆر وەرگری کیمیایی دەماری دەردەدات، و
وەک کووتان، بۆ ئێستا دەتپارێزێت و
هەروەها بۆ داهاتووش.
کەواتە تەنیا چاوبڕینە چاوی کەسێک،
تەوقەکردن لەگەلیان، بەدەست لێدانەوە
بەسە بۆ دەردانی هۆرمۆنی ئۆکسیتۆسین،
کە ئاستی متمانەکردنت زیاد دەکات و
ڕێژەی کۆرتیزۆڵی لەشیشت دادەبەزێنێت.
کەواتە ئاستی فشاری دەروونیت دادەبەزێنێت.
هەروەها دۆپامین دەردەدرێت، کە کەمێک دڵمان خۆشدەکات و
ئازاریش دەشکێنێت.
وەک مۆرفینێکی سرووشتی وایە.
ئێستا، هەموو ئەمانە لەژێر ڕاداری هۆشمەندی خۆماندا تێدەپەڕێت،
کە لەبەر ئەوە چالاکی سەر ئینتەرنێت تێکەڵدەکەین لەگەڵ ژیانی ڕاستی.
بەڵام ئێستا بەڵگەمان هەیە، بەڵگەی تازە،
کە وا جیاوازی هەیە.
کەواتە با سەیری هەندێک لە زانستی دەمار بکەین.
ئیلیزابێس رێدکەی، زانایەکی دەمار لە زانکۆی ماریلاند
هەوڵی نەخشەکێشانی جیاوازییەکەی داوە
لە نێوان ئەوەی ڕوودەدات لە مێشکماندا کاتێک ڕوبەڕوو قسە دەکەین
بەرامبەر بەوەی سەیری شتێک دەکەین کە نەجوڵاو و نەگۆڕە.
ئەوەشی کە کردی بەراوردکردنی کرداری مێشکی
دوو کۆمەڵ خەڵک بوو،
ئەوانەی بە ئینتەرنێت قسەیان لەگەڵ دەکرد
یان لەگەڵ یەکێک لە هاوکارەکانی
لە گفتوگۆیەکی ڕاستەقینەدا، و
بەراوردی ئەوەی کرد بە چالاکی مێشکی ئەو خەڵکانەی
سەیریان دەکرد کاتێک قسەی دەکرد دەربارەی هەمان بابەت
بەڵام لە ڤیدیۆیەکدا، وەک هی یوتیوب.
بەهەرحاڵ، ئەگەر ویستتان بزانن
چۆن دوو کەسی کردۆتە ئامێرێکی وێنەگرتنی لەرەی موغناتیزیەوە،
دواتر لێم بپرسن.
کەواتە جیاوازییەکە چییە؟
ئەمە مێشکی تۆیە لە مامەڵەی کۆمەڵایەتی ڕاستەقینەدا.
ئەوەی دەیبینیت جیاوازییە لە چالاکی مێشکدا
لە نێوان مامەڵەکردنی ڕاستەوخۆ لەگەڵ کەسێک و لەگەڵ شتێک کە نەجوڵاوە.
ئەوەی پرتەقاڵییەکە، ئەو شوێنانەی مێشکە کە تایبەتە بە سەرنجدان،
زیرەکی کۆمەڵایەتی --
واتای چاوەڕێکردنی شتێکە کە کەسێکی تر بیری لێدەکاتەوە و
هەستی پێدەکات و پلانی بۆ دادەنێت --
هەروەها پاداشتی سۆزی.
ئەم بەشانەی مێشکیش ئەوکاتە زۆر زیاتر چالاک دەبن
کاتێک مامەڵە لەگەڵ کەسێکی زیندوودا دەکەین.
ئێستا، ئەم ئاماژە دەوڵەمەندانەی مێشک
لەوانەیە هۆکاری ئەوەبێت کە ئەوانەی خەڵک بۆ ٥٠٠ کۆمپانیا گەورەکە دەدۆزنەوە
هەڵسەنگاندنیان کردووە
بۆ بیکردنەوەی پاڵێوێراوەکان کاتێک
گوێیان لە دەنگ بووە، زیرەکتر بوون
بەراورد بەو کاتانەی تەنیا گوێیان لە دەنگیان بووە لە خوێندنەوەی نوسینێکدا
یان ئیمێڵێک یان نامەیەکدا.
ئێستا، دەنگمان و زمانی جەستەمان پەیامێکی دەوڵەمەند دەنێرێت.
نیشانی دەدات کە مرۆڤێکین بیردەکەینەوە
هەست دەکەین، بەهەستین
کە زۆر لە ئەلگۆریسمێک زیاترن.
ئێستا، ئەم توێژینەوەیە لەلایەن نیکۆلاس ئیپلییەوە
لە سکوڵی بزنسی زانکۆی چیکاگۆ
زۆر سەرسوڕهێنەرە چونکە شتێکی سادەمان پێدەڵێت.
ئەگەر کەسێک گوێی لە دەنگت بێت،
وا بیردەکەنەوە زیرەکتر بیت.
مەبەستم ئەوەیە، ئەوە شتێکی سادەیە.
ئێستا، با بگەڕێینەوە سەر سەرەتا،
بۆچی ژنان لە پیاوان زیاتر دەژین؟
یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانیش ئەوەیە کە ژنان زیاتر
پەیوەندییە ڕووبەڕووەکانیان دەخەنە پێش زۆر شتەوە
بەدرێژایی تەمەنیان.
بەڵگەی تازە نیشانی دەدات
کە ئەم هاوڕێیەتییە نزیکانە
ژینگەیەکی هێزێکی بایۆلۆجی دروست دەکەن دژی نەخۆشییەکان و پەککەوتن.
ئەوە تەنیا مرۆڤیش ناگرێتەوە
بەڵکو پەیوەندی نێو گیاندارە باڵاکانیش، لەنێو گیاندارە باڵاکانیشدا دەبینرێت.
کارەکەی مرۆڤ ناس جۆن سیڵک نیشانی دەدات مەیمونە مێینەکان
کە چەند هاوڕێیەکی تری مێینەیان هەیە
بە زانینی ڕێژەی کۆرتیزۆڵیان زانراوە کە فشاری دەروونیان کەمترە،
زیاتر دەژین و نەوەکانیان زیاتر بەرگە دەگرن.
بەلایەنی کەمەوە سێ پەیوەندی سەقامگیر.
ئەوە ژمارە جادووییەکە بوو.
بیری لێبکەنەوە.
هیوادارم ئێوەش سیانتان هەبێ.
هێزی ئەو پەیوەندییە ڕووبەڕووە
بەڕاستی هۆکاری ئەوەیە کە بۆچی نزمترین ڕێژەی پووکانەوەی مێشک هەیە
لەنێو ئەو کەسانەدا کە کۆمەڵایەتین.
لەبەر ئەوەشە ئەوانەی شێرپەنجەی مەمکیان هەیە
ئەگەری ڕزگاربوونیان چوار هێندەی ئەوانە زیاترە کە تەنیان.
لەبەر ئەوەیە ئەو پیاوانەی جەڵتەی مێشک لێی یاون و زوو زوو پۆکەر دەکەن
یان قاوە دەخۆنەوە
یان هۆکی جاران ئەکەن --
من خۆم کەنەدیم --
(پێکەنین)
زیاتر پارێزراوتر ئەبن بەو بەرکەوتنە کۆمەڵایەتییە
وەک لە سوودمەندبوونیان لە دەرمان.
بۆچی ئەو پیاوانەی جەڵتەی مێشک لێیداون و ئاستی کۆمەڵایەتیان باشترە-
ئەمە شتێکی زۆر بەهێزە بتوانن بیکەن.
ئەم پەیوەندییە ڕووبەڕووە سوودێکی زۆری هەیە،
لەگەڵ ئەوەشدا چارەکی دانیشتووان دەڵێن کە کەسیان نییە قسەی لەگەڵ بکەن.
ئەتوانین شتێک لەمبارەیەوە بکەین.
وەک گوندنشینەکانی ساردین،
ئەوە کردارێکی بایۆلۆجییە بزانین هەمووان دەتوانین و
تەنیا ژنەکانی نێومان وا نین.
درووستکردنی پەیوەندی ڕووبەڕوو لەنێو شارەکانماندا، لەنێو شوێنەکانی کارکردندا،
لەناو ئەجێنداکانماندا
کۆئەندامی بەرگریمان بەهێز دەکات،
وا دەکات هۆرمۆنەکانی هەستکردن بە باشی بە سوڕی خوێن و مێشکماندا بڵاوبێتەوە و
یارمەتیمان دەدات زیاتر بژین.
بەم تەلارە دەڵێم گوندەکەتان، و
بنیاتنان و ڕاگرتنی مەسەلەی ژیان و مردنە بۆتان.
زۆر سوپاس.
(چەپڵەلێدان)
هێلین واڵتەرس: سوزان، وەرەوە. پرسیارێکم هەیە بۆت.
ئەمەوێ بزانم ئەگەر ڕێگایەکی ناوەڕاست هەبێت.
تۆ باسی دەردانی ئەو گەیەنەرە کیمیایانە دەکەی کە لە پەیوەندیەکانا دەردەکەوێ
بەڵام ئەی چی دەربارەی تەکنەلۆجیا؟
بەرەوپێشچوونی بەرچاومان بینیوە لە تەکنەلۆجیادا
وەک بەرنامەی فەیس تایم، و ئەو شتانە.
ئەوەش هەمان کار دەکات؟
بۆ نموونە برازاکەم.
یاری ماین کرافت دەکات و هاوار بەسەر هاوڕێکانیدا دەکات.
لەوە دەچێت پەیوەندی باشبێت لەگەڵیاندا.
ئەمە سوودبەخشە؟ یاریمەتیدەرە؟
سوزان پینکەر: هەندێک زانیاری خەریکە دەردەچێ.
زانیارییەکان ئەوەندە تازەن کە شۆڕشە تەکنەلۆجییەکە ڕوویداوە و
زانیارییە تەندروستییەکە ماوێتی.
بۆیە هێشتا ماومانە،
بەڵام دەتوانم بڵێم بەرەوپێشچوون هەیە
لە بواری تەکنەلۆجیادا.
بۆ نموونە، کامێراکەی سەر لاپتۆپەکەت بە بەشی سەرەوەی شاشەکەوەیە،
بۆیە کاتێک سەیری شاشەکە دەکەیت
بەریەکەوتنی چاو درووست نابێت.
بۆیە تەنیا شتێکی سادەی وەک سەیرکردنی کامێراکە
دەکرێت گەیەنەرە کیمیاییەکان زیاد بکات،
یان هەر گۆڕینی شوێنی کامێراکە.
بۆیە وەک یەک نییە، بەڵام پێموابێت خەریکە نزیکتر دەبینەوە لە تەکنەلۆجیاکە.
زۆرباشە. زۆر سوپاس بۆتۆ
سوپاس بۆتۆش.
(چەپڵەلێدان)