Câu chuyện này xuất phát
từ hai đứa con của tôi.
Lúc đó, chúng tôi đang đi vào rừng Oakland
con gái tôi phát hiện một cái hộp nhựa trong một con lạch.
Nó nhìn tôi rồi nói:
"Bố ơi?"
"Cái hộp không nên ở đó."
Khi cô bé nói vậy, tôi nhớ đến buổi cắm trại mùa hè.
Vào buổi sáng đi thăm quan đó,
ngay trước khi họ để các bố mẹ đi qua cổng để đón con,
vị giám sát trại sẽ nói: "Nhanh nào!"
"Mỗi người hãy nhặt năm mảnh rác!"
Bạn thấy vài trăm đứa trẻ, mỗi đứa nhặt năm mảnh rác,
sau đó, khu trại trở nên sạch sẽ hơn rất nhiều.
Tôi nghĩ rằng,
tại sao ta không áp dụng mô hình đó với tầm cỡ toàn cầu?
Đó chính là ý tưởng của Litterati.
Tham vọng là tạo ra một thế giới sạch bóng rác.
Tôi sẽ nói về cách nó bắt đầu.
Tôi chụp một điếu thuốc lá và đăng lên Instagram.
Và tôi chụp một bức khác...
một bức khác...
lại một bức khác nữa.
Tôi thấy hai điều:
một, rác trở thành một thứ nghệ thuật dễ tiếp cận.
Thứ hai,
trong vòng vài ngày, tôi đã chụp 50 bức ảnh,
tôi nhặt ra từng ảnh một,
tôi nhận ra tôi đã lập kỷ lục mới
về khả năng gây ảnh hưởng tích cực của bản thân lên toàn thế giới.
Đó có thể là một trong 50 thứ bạn nhìn thấy,
hoặc bạn dẫm lên,
hoặc các chú chim vô tình ăn.
Tôi nói với mọi người về điều mình đang làm,
và họ bắt đầu tham gia cùng tôi.
Một ngày,
bức ảnh từ Trung Quốc này xuất hiện.
Và dó là lúc tôi nhận ra
Litterati có sẽ không chỉ dừng lại ở vài bức ảnh hoa mỹ,
chúng tôi sẽ trở thành một cộng đồng thu thập dữ liệu.
Mỗi bức ảnh là một câu chuyện.
Nó cho ta biết, ai đã nhặt được gì,
và được nhặt ở đâu,
và khi nào.
Tôi đã xây dựng một bản đồ trên Google map,
và đánh dấu các địa điểm những túi rác được thu gom.
Bằng cách đó, cộng đồng chúng tôi phát triển
và các dữ liệu cũng phát triển.
Đường đến trường của hai con tôi xuyên qua trung tâm những chỗ rác đó.
Rác:
nó luôn hiện diện đằng sau cuộc sống của chúng ta.
Nhưng nếu ta đưa chúng ra ánh sáng?
Nếu ta hiểu rõ về chúng, thứ hiện diện trên đường phố,
trên vỉa hè,
và trong sân trường?
Làm cách nào để tạo nên sự khác biệt nhờ vào những dữ liệu đó?
Tôi sẽ cho các bạn thấy.
Đầu tiên là ở các thành phố.
San Francisco muốn tìm hiểu xem trong rác chứa bao nhiêu phần trăm thuốc lá,
Tại sao?
Để đánh thuế.
Họ cho một vài người đi trên phố,
với bút chì và bảng ghi,
họ sẽ đi thu thập thông tin,
để đưa đến việc đánh thuế 20 cent cho mỗi điếu thuốc bán ra.
Và họ bị kiện
bởi công ty thuốc lá,
vì cho rằng việc đi thu thập dữ liệu bằng bút chì và bảng ghi
là không chính xác và không đáng tin.
Thành phố hỏi tôi rằng liệu công nghệ của chúng tôi có giúp được không.
Họ không phát hiện ra,
rằng thứ "công nghệ" đó thực ra là Instagram...
(Cười)
Nhưng tôi nói, "Được chứ!"
(Cười)
"Công nghệ đó kiểm tra được nhãn thuốc lá, ví dụ Parliament hoặc Pall Mall.
Hơn nữa, mọi bức ảnh đều được gán nhãn thời gian và địa điểm,
để làm bằng chứng."
Trong bốn ngày, 5000 ảnh đã được xử lý,
dữ liệu đó được đưa ra toà, giúp cho việc thu thuế và tăng gấp đôi số thuế thu được,
tạo ra giá trị thặng dư hằng năm khoảng bốn triệu đôla,
giúp San Francisco trong việc vệ sinh môi trường.
Tôi rút ra hai thứ khi làm công việc đó:
một, Instagram không hẳn là công cụ tốt...
(Cười)
nên chúng tôi đã viết phần mềm.
Thứ hai, nếu bạn để ý kỹ,
mỗi thành phố trên thế giời đều có cách thức xả rác riêng!
Cách thức riêng biệt đó giúp chúng tôi nhận diện căn nguyên vấn đề,
và tìm ra hướng giải quyết.
Nếu bạn tạo ra lãi
chỉ bằng việc điều tra về tỷ lệ vỏ thuốc lá,
ồ... nếu chúng là vỏ cốc cà phê,
vỏ chai soda,
hoặc chai nhựa thì sao?
Nếu bạn hiểu về những loại rác ở San Francisco, vậy còn Oakland,
Amsterdam,
hay những nơi xung quanh nhà mình thì sao?
Nhãn của rác à?
Ta dùng dữ liệu này thế nào,
để tận dụng lợi ích về môi trường và kinh tế của chúng?
Có một toà nhà ở trung tâm Oakland từng ngập trong rác,
Cộng đồng Litterati đến đó và đã thu thập được 1500 mẩu rác.
Đây là thứ chúng tôi rút ra:
hầu hết số rác đó đều từ một nhãn bánh taco nổi tiếng.
Hầu hết rác ở nhãn bánh đó đến từ gói tương ớt của họ.
Và hầu hết những gói tương ớt đó thậm chí còn chưa được bóc ra.
Vấn đề là vậy, còn hướng giải quyết...
Có lẽ họ chỉ nên cho khách hàng tương ớt khi được yêu cầu,
hoặc bán với số lượng lớn,
hoặc nghĩ ra cách lưu trữ bền lâu hơn.
Làm cách nào để một nhãn hàng biến một thứ gây ô nhiễm,
thành một động lực phát triển kinh tế,
và trở thành người hùng?
Nếu bạn muốn thực sự thay đổi,
hãy bắt đầu với những đứa trẻ của mình.
Một nhóm học sinh lớp năm thu gom được 1247 mảnh rác
chúng đều ở trên sân trường.
Họ nhận ra rằng loại rác phổ biến nhất
là ống hút bằng nhựa từ chính căng tin của trường mình.
Và những đứa trẻ này đến gặp Hiệu trưởng và hỏi,
"Tại sao ta phải mua ống hút?"
Và họ không mua nữa.
Họ ngộ ra rằng, từng cá nhân có thể tạo ra sự khác biệt,
nhưng đoàn kết lại, họ sẽ tạo ra sức ảnh hưởng.
Không quan trọng việc bạn là học sinh hay nhà khoa học,
bạn sống ở Honolulu hay Hà Nội,
đây là cộng đồng chung của mọi người.
Nó bắt đầu từ hai đứa trẻ ở khu rừng phía bắc California,
và bây giờ nó lan rộng ra toàn thế giới.
Cách chúng tôi đã đạt được chúng ư?
Từng chút, từng chút một.
Cám ơn.
(Vỗ tay)