Bu hikaye şu ikisiyle başlıyor --
benim çocuklarımla.
Bir gün Oakland ormanında yürüyüş yaparken,
kızım derenin içinde, içi kedi kumu dolu plastik bir leğen fark etti.
Bana baktı ve dedi ki,
"Babacığım!
O şeyin derenin içinde ne işi var?"
Bu sözü, bana gittiğim bir yaz kampını hatırlattı.
Ziyaret günü sabahında,
heyecanlı ailelerimiz kampın kapısından içeri dalmadan hemen önce,
kamp amirimiz: "Çabuk olun!
Herkes hemen beş parça çöp toplasın." dedi.
Yüzlerce küçük çocuğun beşer parça çöp topladığını düşünsenize,
kampınız hemen tertemiz bir yer haline gelir.
Ben de düşündüm ki,
bu temizleme modelini neden tüm dünya üzerinde uygulamayalım ki?
Ve bu, Litterati için ilham kaynağı oldu.
Hayalim, çöpten arınmış bir dünya yaratmaktı.
Nasıl başladığını anlatayım.
İlk önce bir sigara fotoğrafı çekerek Instagram'a koydum.
Daha sonra bir başka fotoğraf çektim.
Ve sonra bir tane daha...
Derken bir tane daha.
Ve iki şey farkettim:
birincisi, çöp o anda sanatsal ve yaklaşılabilir bir şey haline gelmişti;
ve ikincisi de, birkaç günün sonunda
telefonumda 50 kadar fotoğraf birikmişti
ve her bir fotoğrafı kaydederken
farkettim ki, aslında evren üzerinde
yarattığım olumlu etkinin bir kaydını tutuyordum.
Bu, görebileceğiniz veya üzerine basabileceğiniz,
ya da kuşların yiyebileceği
50 daha az şey demek.
Böylece insanlara ne yaptığımı anlatmaya başladım
ve onlar da bana katılmaya başladılar.
Bir gün,
bu fotoğraf Çin'den gönderildi.
Ve o zaman Litterati'nin
sadece hoş fotoğraflardan çok daha fazlası olduğunu fark ettim;
çünkü biz zamanla bilgi biriktiren bir topluluk haline geliyorduk.
Her bir fotoğraf bir hikaye anlatıyor.
Fotoğraflar bize kimin neyi çektiğini,
coğrafi etiket nerede olduğunu,
tarih bilgisi de ne zaman çektiğini anlatıyor.
Böylece bir Google Haritalar uygulaması oluşturdum
ve çöplerin toplandığı noktaları haritada göstermeye başladım.
Ve bu süreç boyunca topluluk büyüdü,
ve veri de büyüdü.
Ve çocuklarım da bu farkındalıkla okula gitmeye başladılar.
Çöp;
hayatımızın arka planında sürekli var olan bir şey.
Bunu hayatımızın ön planına alsak ne olur?
Caddelerimizde, kaldırımlarımızın üzerinde ve okul bahçelerindekilerin
ne olduğunu
tam olarak anlarsak ne olur?
Bu bilgiyi bir fark yaratmak için nasıl kullanabiliriz?
Size göstereyim.
İlk olarak bu, şehirler.
San Francisco, çöplerin yüzde kaçının sigara izmariti olduğunu öğrenmek istedi.
Peki neden?
Vergi almak için.
Bu yüzden sokaklara, ellerinde kalemler ve not defterleriyle
dolaşarak bilgi toplayan
bir kaç insan yerleştirdi,
ki bu da her bir paket sigara satışından 20 sent vergi alınmasına neden oldu.
Ve sonra hükümete büyük bir tütün şirketi
tarafından dava açıldı.
İddiaları ise kalem ve defterle toplanan bilginin
kesin ve ispat edilebilir olmadığıydı.
Yetkililer beni aradı ve teknolojimizin yardımcı olup olamayacağını sordu.
Teknolojimizin Instagram hesabım olduğunun
farkındalar mıydı, emin değilim.
(Gülüşmeler)
Ama "Yapabiliriz." dedim.
(Gülüşmeler)
"Ve izmaritin Parliament mi yoksa Pall Mall mı olduğunu da öğrenebiliriz.
Ayrıca her bir fotoğraf konum ve zaman etiketine sahip,
bu da size kanıt sağlar."
Dört günlük bir çalışma ve 5.000 sigara izmariti sonrası,
verilerimiz mahkemede hem kanıt oluşturdu hem de vergiyi iki katına çıkarttı.
ki bu da San Francisco'nun kendi kendini temizlemesi için yıllık dört milyon dolarlık
bir gelir vergisi ortaya çıkardı.
Bu süreç bana iki şeyi öğretti:
İlki, Instagram doğru bir araç değil --
(Gülüşmeler)
o yüzden bir uygulama geliştirdik.
Ve ikincisi, eğer düşünürseniz,
dünyadaki bütün şehirler çöple alakalı birbirinden farklı parmak izine sahip
ve bu parmak izi hem sorunun kaynağına inmek hem de çözüm yolu üretmek için
imkan sağlıyor.
Sadece sigara oranını anlayarak
bir gelir akışı oluşturabiliyorsanız,
bu, neden kahve bardakları,
gazlı içecek kutuları veya
plastik şişelerle yapılamasın?
Eğer San Francisco'nun parmak izini alabiliyorsanız, aynı şeyi Oakland,
Amsterdam
veya size yakın başka bir ülke için neden yapamayasınız?
Peki ya markalar?
Acaba onlar bu bilgileri,
çevresel ve ekonomik çıkarları doğrultusunda nasıl kullanabilirler?
Oakland şehir merkezinde çöplerle dolu bir arsa var.
Litterati topluluğu orada bir araya geldi ve 1.500 parça çöp topladı.
Ve şunu öğrendik:
Bu 1.500 çöpün çoğu çok bilinen bir dürüm markasına aitti.
Bu markanın çöplerinin çoğu da acı sos paketleriydi
ve paketlerin birçoğu hiç açılmadan atılmıştı.
Bu probleme çözüm yolu şunlar olabilir:
Belki bu marka acı sosları yalnızca isteyen kişilere verebilir
veya soslar için bir otomat kurabilir
veya doğa dostu paketler kullanabilir.
Bir marka, çevresel bir tehdidi nasıl ekonomik bir
avantaja dönüştürüp
bir sanayi devi haline gelebilir?
Eğer gerçekten bir değişim yaratmak istiyorsanız,
bunun en iyi yolu, kendi çocuklarımızdan başlamaktır.
Bir grup beşinci sınıf öğrencisi, yalnızca kendi okul bahçelerinde
1.247 adet çöp topladı.
Ve topladıkları çöplerin çoğunun,
okul kantinlerinden alınan pipetlerin kağıdı olduğunu öğrendiler.
Daha sonra okul müdürüne gidip ona şu soruyu sordular:
"Neden hâlâ pipet alıyoruz?"
Ve almayı bıraktılar.
Bu olay onlara şunu öğretti: bireysel olarak her biri bir fark yaratabilirlerdi
fakat bir araya gelerek bir etki yarattılar.
Bir öğrenci veya bir bilim adamı olmanız önemli değil,
Honolulu veya Hanoi'de yaşamanız da farketmez.
Sonuç olarak bu topluluk hepimiz için var.
Bu hareket Kuzey Kaliforniya ormanlarında iki küçük çocukla birlikte başladı
ve bugün tüm dünyaya yayılmış durumda.
Ve bu noktaya nasıl geldik, biliyor musunuz?
Her seferinde bir parçayla.
Teşekkürler.
(Alkışlar)