หมาของคุณชอบนอนหวดบนเก้าอี้นวม แต่คุณก็ชอบเหมือนกัน
คุณก็เลยไล่มันตะเพิดไป แล้วหย่อนตัวลงในบ่ายสบายๆ
ไม่ว่าจะอย่างไร แถวนี้คนเป็นใหญ่นะ
คุณเป็นสิ่งมีชีวิตที่เฉลียวฉลาด ไม่ใช่สิ่งมีชีวิตทั่วไปที่อาศัยสัญชาตญาณ
คุณวางแผน มีความฝัน และโอ้-
หมาของคุณเพิ่งจะเอาชนะความฉลาดของคุณ และรู้สึกดีใจมากเลยหรือเปล่า
หรือว่ามันก็แค่ทำตามสัญชาตญาณ
มันมีความแตกต่างกันบ้างไหม
มันคิดอะไรอยู่
มันขึ้นกับว่า เราหมายความว่าอย่างไร เมื่อพูดถึง "การคิด"
และเกณฑ์ที่เราใช้ประเมินมัน
อริสโตเติลและเดคาร์ด ทั้งคู่ใช้เกณฑ์สัญชาตญาณและความฉลาด
เพื่อแบ่งแยกสัตว์ออกจากมนุษย์
อริสโตเติลเชื่อว่ามนุษย์ประมวลเหตุผล
ในขณะที่สัตว์ทำได้แค่ทำตามสัญชาตญาณดิบ สำหรับการอยู่รอดและสืบพันธ์ุ
เกือบ 2,000 ต่อมา
เดคาร์ดแนะถึงแบบของความคิดที่เข้มข้นกว่า
โดยเถียงว่า สัตว์ที่ทำตามสัญชาติญาณ ไม่สามารถจำแนกได้
จากหุ่นยนต์ที่ตอบสนองตามกลไก ต่อสิ่งกระตุ้นในสิ่งแวดล้อมของมัน
แต่ความเห็นค้านความเฉลียวฉลาดของสัตว์ เริ่มที่จะถูกเปิดเผย
ด้วยทฤษฎีวิวัฒนาการของดาร์วิน
ดาร์วินสันนิษฐานว่าความเฉลียวฉลาด อาจมีวิวัฒนาการจากสัญชาติญาณง่ายๆ
เขาสังเกตเห็นไส้เดือนเลือกว่า จะลากใบไม้รูปร่างแปลกๆ
เข้าไปในเขตของมันอย่างไร
และประหลาดใจที่มนุษย์ใช้วิธีการคล้ายๆ กัน ในการจัดการกับปัญหาคล้ายๆ กัน
เขาจึงคิดว่า ถ้ามนุษย์สืบเชื้อสายมาจากสิ่งมีชีวิตง่ายๆ
ฉะนั้นความคิดของเราอยู่ที่สุดขอบไกล ของความต่อเนื่องนี้
ก็ต่างจากพวกมันในระดับความมากน้อย แต่ไม่ได้ต่างในรูปแบบ
การทดลองเร็วๆ นี้แสดงว่า หลายสปีชีส์สามารถแก้ปัญหาซับซ้อนได้
ซึ่งเป็นการยืนยันสมมติฐานแรกเริ่ม ของดาร์วิน
ช้างใช้สิ่งของเพื่อให้เอื้อมถึง ที่ซึ่งเข้าไม่ถึง
นกกาทำอุปกรณ์ของพวกมัน
และใช้การแทนที่น้ำเพื่อให้ได้รางวัล
ปลาหมึกสามารถเปิดขวดโหล หลังจากเห็นตัวอื่นทำแบบนั้น
และยังจดจำกระบวนการนั้นได้ เป็นอีกหลายเดือนให้หลัง
กิจกรรมแบบนั้นเกี่ยวข้องกับ การคิดถึงแง่มุมของปัญหา
แยกกันจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในทันที และยังคงแนวทางสำหรับการใช้ครั้งต่อไป
ถึงกระนั้น ในขณะที่สัตว์สามารถแก้ปัญหา ที่ซับซ้อนได้
เรารู้ได้อย่างไร พวกมันคิดอะไร หรือแม้กระทั่งว่าพวกมันกำลังคิด
นักพฤติกรรม อย่างเช่น พาลอฟ (Pavlov) และ ทอร์นไดค์ (Thorndike) ค้าน
ว่าสัตว์ที่เหมือนว่าจะคิด
ปกติแล้วจะตอบสนอง เพื่อรางวัล หรือต่อการทำโทษเท่านั้น
นั่นเป็นกรณีของ คลีเวอร์ ฮานส์ (Clever Hans)
ม้าที่มีความสามารถอันน่าทึ่ง ในการเคาะคำตอบต่อโจทย์คณิตศาสตร์
แต่กลายเป็นว่า ฮานส์ ไม่ได้มีความสามารถพิเศษทางคณิตศาสตร์
แต่มีความสามารถในการอ่านสัญญาณ ที่บอกเป็นนัยๆ จากครูฝึกผู้ไม่ค่อยจะฉลาด
ว่าจะให้หยุดเคาะเมื่อไร
ฉะนั้น ฮานส์ ไม่สามารถคิดเลข แต่นั่นหมายความว่ามันไม่ได้คิดด้วยงั้นหรือ
อย่างไรก็ดี มันสามารถตีความ ข้อความเชิงสังคมที่ต่างกันเพียงเล็กน้อย
คุณสมบัติที่มันมีร่วมกับ สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์อื่นๆ
ช้างจดจำกันและกันได้ หลังพรากจากกันหลายปี
และเหมือนว่าจะโศกเศร้าเมื่อพวกมันตายซะด้วย
ผึ้งสื่อสารโดยการเต้นแบบส่าย
เพื่อบ่งบอกตำแหน่งและคุณภาพ ของแหล่งอาหารกับผึ้งตัวอื่นๆ
ลิงชิมแพนซีมีส่วนร่วมในการหลอกลวงที่ซับซ้อน
ซึ่งบ่งบอกว่า มันไม่เพียงแต่คิด แต่พวกมันยังเข้าใจว่าตัวอื่นทำเช่นนั้นด้วย
และจากนั้น ก็มีอเล็กซ์ นกแก้วสีเทา
ผู้ที่สามารถใช้ภาษามนุษย์
ในการจำแนกสีและรูปทรง ของสิ่งของที่ไม่ได้อยู่ตรงนั้น
และกระทั่งเข้าใจแนวคิดนามธรรม เช่นใหญ่กว่าและเล็กกว่า
นั่นมันฟังดูเหมือนความเฉลียวฉลาดเอามากๆ
และไม่ใช่แค่การทำงานของจักรกลที่ไร้สมอง
แต่ขณะที่สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์สามารถแก้ปัญหา และแม้กระทั่งสื่อสารได้
สำหรับมนุษย์แล้ว การคิด ยังเกี่ยวข้องกับสติสัมปชัญญะด้วย
ซึ่งเป็นความสามารถที่จะสะท้อนการกระทำของเรา ซึ่งไม่ง่ายเลยที่จะทำมัน
ถึงตอนนี้ ไม่มีการศึกษาใดที่บอกเรา ว่าถ้าการมีความฉลาดที่มากกว่าพวกเรา
หมายถึงว่าหมาของเรา รู้สึกดีเมื่อได้ทำอย่างนั้นหรือเปล่า
ที่เราต้องการรู้จริงๆ คือ เป็นหมาแล้วจะรู้สึกอย่างไร
หรือเป็นปลาหมึก
หรือเป็นนกกา
นักปรัชญาทางความคิดเรียกมันว่า ปัญหาใหญ่ (The Hard Problem)
เพราะในขณะที่คุณและผมสามารถบอกได้ ว่าเป็นคนรู้สึกอย่างไร
ไม่มีใครเลยที่พูดภาษาม้าได้
แม้แต่นกแก้วพูดได้ เหมือนอล็กซ์
ก็บอกเราไม่ได้ว่าเขารู้สึกอย่างไร เกี่ยวกับสีที่เขาเรียกชื่อได้
และถ้าหากสติสัมปชัญญะ มาในรูปแบบที่ต่างออกไปล่ะ
เราจะได้รู้จักกับสติสัมปชัญญะของผึ้งไหม
ด้วยเหตุนั้น เราจะแน่ใจได้อย่างไรว่า คนอื่นๆ มีสติสัมปชัญญะ
บางที พวกเขาก็อาจเป็นแค่ผีดิบ ที่ทำหน้าที่ได้ดี
ไม่ว่าอย่างไร ความคิดของสัตว์ยังคงทดสอบ ข้อจำกัดของความเข้าใจของเรา
และวิธีการที่เราให้กรอบกับมันอาจเปิดเผย เกี่ยวกับความคิดของพวกเรามากกว่าของพวกมัน