[3 Prill 2016 ne përjetuam rrjedhjen më të madhe të dokumenteve në histori.]
"Panama Papers" ka ekspozuar persona të pasur e të fuqishëm
duke fshehur shuma të mëdha parash në llogari "offshore" jashte vendit.
[Çfarë do të thotë kjo?]
Ne ftuam Robert Palmer të Global Witness për të na shpjeguar.
Këtë javë, ka pasur një përmbytje ngjarjesh të panumërta
të cilat vijnë nga rrjedhja e 11 milion doumenteve
nga një firmë ligjore Panameze, Mossack Fonseca.
Shpërndarja e këtyre dokumentave zbulon vetëm një pjese të vogël
të botës sekrete të llogarive jashtë vendit.
Ne marrim një pasqyrë se si klientët, bankat dhe avokatët
shkojnë tek firmat si Mossack Fonseca
dhe i thonë, "Duam një kompani anonime,
a mund të na japësh një?"
Në fakt ju mund ti lexoni këto emaile,
shkëmbimet e mesazheve,
dhe do të shihni mekanizmin se si punon,
se si kjo funksionon.
Kjo ka pasur pasoja të menjëhershme.
Kryeministri i Islandës ka dhënë dorëheqjen.
Po ashtu kemi marrë lajme
se një aleat i diktatorit brutal sirian Bashar Al-Assad
ka kompani jashtë vendit.
Ka pasur akuza të një për një lëvizje parash prej 2 miliardë dollarë
që e ka burimin te Presidenti i Rusisë Vadimir Putin
nëpërmjet shokut të tij të fëmijërisë,
i cili është një violinçelist i famshëm.
Dhe do të ketë shumë persona të pasur
dhe të tjerë që do të jenë shumë nervoz për ngjarjet e rradhës
dhe për rrjedhjen e ardhshme të dokumenteve.
Tani, kjo tingëllon si skenari i një filmi me spiunazh
apo një novelë e John Grisham-it.
Duket shumë larg nga unë, ti, njerëzit e thjeshtë.
Pse duhet të brengosemi për këtë?
Por e vërteta është se nëse këta persona të pasur e të fuqishëm
janë në gjendje ti mbajnë paratë e tyre jashtë vendit
dhe të mos paguajnë detyrimet e taksave,
do të ketë më pak para për shërbimet publike më jetike
si shëndetësia, edukimi, rrugët.
Dhe kjo na prek të gjithëve.
Tani, për organizatën time Global Witness,
ky ekspozim ka qenë fenomenal.
Ne i kemi bërë mediat botërore dhe liderët politikë
të flasin se si personat mund të përdorin konfidencën "offshore"
që të fshehin dhe maskojnë asetet e tyre -
diqka që ne jemi duke e thënë e duke e ekspozuar pothuajse për një dekadë.
Tani, unë mendoj se për shumë njerëz kjo botë duket enigmatike dhe e ngatërruar,
dhe shumë shumë e vështirë të kuptohet se si funksionon kjo lloj bote "offshore".
Unë do ta përshkruaja si Kukulla Ruse.
Ti mund ta kesh një kompani, të futur brenda një kompanie tjetër,
të futur brenda një kompanie tjetër,
duke e bërë pothuajse të pamundur për tu kuptuar
kush është prapa këtyre strukturave.
Mund të jetë shumë e vështirë për ligjvënësit
apo autoritetet e taksave, gazetarët, shoqërinë civile
për të kuptuar se çfarë po ndodh.
Mendoj se është interesante
që në SH.B.A. ka pasur një mungesë të trajtimit të këtij problemi.
Kjo për shkak se ndoshta disa persona të mirënjohur nga SH.B.A.
nuk kanë qenë pjesë e këtij zbulimi, këtij skandali.
Kjo nuk ka ndodhur për shkak se nuk ka amerikanë të pasur
që janë duke fshehur pronat e tyre jashtë vendit.
Kjo ndodh për shkak të asaj se si "offshore" funksionon,
Mossack Fonseca ka më pak klientë nga Amerika.
Mendoj se nëse do të kishim parë rrjedhje ngjarjesh nga Ishujt Cayman
ose nga Delaware, apo Wyoming e Nevada,
do të shihnit më shumë raste dhe shembuj të lidhura me amerikanët.
Në fakt, në disa shtete të SH.B.A. duhet më pak informacion,
duhet të japësh më pak informacion për blerjen e një kompanie
se sa për të marrë një kartë bibloteke.
Ky lloj fshehtësie në Amerikë i ka mundësuar punonjësve të shkollave
të mashtrojnë nxënësit.
I ka mundësuar mashtruesve grabitjen e investitorëve të dobët.
Kjo është një lloj sjellje që na ndikon të gjithëve.
Këtu në Global Witness,
ne dëshiruam ta shohim se si kjo dukej në praktikë.
Si funksionon kjo gjë?
Ne dërguam një hetues
te 13 studio ligjore në Manhattan.
Hetuesi ynë u paraqit si një ministër Afrikan
i cili dëshironte të sillte disa fonde të dyshimta në Amerikë
për të blerë një shtëpi, një jaht, një avion.
Shumë tronditës ishte fakti se të gjithë përveç njërit nga avokatët
i ofruan hetuesit tonë sugjerime
se si ti lëvizë këto fonde të dyshimta.
Të gjitha këto ishin takime paraprake,
dhe asnjë nga këta avokatë nuk e mori si klient
dhe sigurisht paratë nuk kaluan,
por që tregoi problemin në këtë sistem.
Po ashtu është e rëndësishme
të mos i mendojmë këto si raste individuale.
Kjo nuk është vetëm për njërin nga avokatët
i cili ka folur me hetuesin tonë sekret dhe ka dhënë sugjerime.
Nuk është as vetëm një politikan në veçanti i cili
është përfshrë në skandal.
Flitet se si funksionon një sistem,
që përforcon korrupsionin, evazimin fiskal, varfërinë dhe paqëndrueshmërinë.
Për të ndaluar këtë, ne duhet
ta ndryshojmë lojën.
Ne duhet ti ndryshojmë rregullat e lojës
për ta bërë këtë lloj sjellje më të vështirë.
Kjo mund të duket si e pashpresë,
sikur se ne nuk mund të bëjmë asgjë,
sikur se asgjë nuk ka ndryshuar kurrë,
sikur se gjithmonë do të ketë njerëz të pasur dhe të fuqishëm.
Por, si një optimist i lindur,
unë mendoj se jemi duke parë një ndryshim.
Gjatë viteve të fundit,
ne kemi parë një shtytje drejt një transparence më të madhe
kur flitet për pronësi të një kompanie.
Problemi është vendosur në axhendën politike
nga kryeministri i Britanisë së Madhe David Cameroon
në samitin e G8-ës të mbajtur në Irlandën Veriore në 2013.
Qysh prej atëherë, Bashkimi Evropian vendosi të krijojë
regjistra qëndror në një nivel shtetëror
se kush i kontrollon kompanitë nëpër Evropë.
I trishtueshëm është fakti se, SH.B.A. kanë mbetur mbrapa.
Një legjislacion dypartiak është paraqitur
në Shtëpinë e Bardhë dhe në Senat,
por nuk ka pasur zhvillimin që ne e kemi pritur.
Prandaj ne dëshirojmë ti shohim rrjedhjet e Panamasë,
këtë përgjim në botën e "offshore"-it,
si një mënyrë e hapjes në SH.B.A. dhe nëpër botë.
Për ne tek Global Fitness, ky është një momenti i ndryshimit.
Na duhet që njerëzit e thjeshtë të zemërohen
me mënyrën se si njerëzit mund ta fshehin identitetin e tyre
prapa kompanive sekrete.
Na duhet që liderët e bizneseve të ngrihen dhe të thonë,
"Fshehtësitë si kjo nuk janë të mira për biznes."
Na duhet që liderët politikë ta vërejnë problemin,
dhe të angazhohen në ndryshimin e ligjit për prerjen e këtyre fshehtësive.
Së bashku mund ta mundim këtë fshehtësi
që po e lejon zhvillimin e evazionit fiskal,
korrupsionit dhe pastrimit të parave.