Sizinle konuşmak istediğim problem
aslında şu problemdir:
Biri nasıl olur da bir sağlık hizmeti sağlar
paranın herşey olduğu şu dünyada.
Bunu nasıl yaparsın?
ve size önermek istediğimiz basit paradigma,
Benim önermek istediğim,
bir hastalığı tedavi edebilmek için önce ne olduğunu
bilmeniz gerektiğini -ki bu teşhistir - sonra
bir şey yapmanız gerektiğini söyleyebileceğiniz bir paradigma.
Böylece, bizim ilişkili olduğumuz program, bizim değişimizle
herkes için teşhis, ya da sıfır masraflı teşhis.
Sıfır maliyete en yakın, tıp ile alakalı
bilgiyi nasıl sağlarsınız? Bunu nasıl yaparsınız?
Size iki örnek vereyim.
Askeri ilaçların güçlükleri
3. dünya ülkelerinkinden pek farklı değil,
yetersiz kaynak, zorluklarla dolu bir çevre,
bir dizi ufak çapta problem ve bunun gibi şeyler.
Aynı zamanda ev sağlık hizmetlerinden ve tanısal sistem dünyasından
çok farklı değildir.
Sonuçta size bahsetmek istediğim teknoloji
3. dünya ülkeleri için, gelişen dünya için
ama bence çok daha geniş bir uygulama alanına sahip
çünkü bilgi sağlık hizmetlerinde büyük bir rol oynamaktadır.
Burada iki örnek görüyorsunuz,
biri gayet değerli sayılabilecek Afrika'da bir laboratuvar,
ikincisi ise sadece bir girişimci
bir masaya yerleşmiş ve kim bilir neler yapıyor.
Orada nasıl bir sağlık hizmeti veriliyor bilmiyorum.
Ama o büyük olasılıkla çok verimli olan bir şey değil.
Bizim yaklaşımımız ne?
Masraf azaltma problemine
klasik birinin yaklaşımı gibi
Amerika Birleşik Devletleri perspektifinden başlayıp,
çözümü alıp
masrafları kesmeye çalışarak
100,000 dolarlık bir aleti
ne yaparsanız yapın,
0 maliyete ulaştıramazsınız. Bu yaklaşım işe yaramaz.
Bundan dolayı, bizim yaklaşımımız tersten bakmaktı.
Şu soruyu sorarak "Çalışan ve yaralı
bilgi veren teşhıs sistemini en ucuz
neden yapabiliriz"
ve biz kağıdı şeçtik.
Burada gördüğünüz prototipik bir cihaz.
Bu kenarı bir santimetre kadar.
Tırnak boyutunda.
Kenarların çevresindeki cizgiler
bir polimer.
Kağıtdan yapılı, ve tabiki kağıt sıvıyı emer.
Bildiğiniz üzere, kağıt, kumaş, masa örtüsüne bir damla şarap dökun
ve şarap herşeye bulaşır.
gömleğinize koyun, gömleği mahveder.
Hidrofilik -su seven- yüzey böyledir.
Bu alette fikir şudur ki,
alt kısma bir damla
idrar damlatırsınız.
Sıvı o tepedeki odaciklara emilir.
Kahverengi idrarda bulunan glikoz miktarini belirtir.
Mavi renk idrarda bulunan protein miktarini belirtir.
Ve istediğiniz yararlı şeyler arasında
bu ikisinin kombinasyonu
en önemli olanlarıdır.
Bu sadece basit bir kağıtdan yapılmış olan bir alet örneğidir.
Şimdi, bir ürünü ne kadar basitleştirebilirsiniz?
Niçin biz kağıt seçtik?
Burada bir örnek var bu ürünün
nasıl gözüktüğünü parmak üzerinde gösteren.
Kağıt kulanmamız icin birinci sebep, kağıt her yerde.
Bunun gibi başka cihazlar da yaptık
tuvalet kağıdı, peçete, ambalaj kağıdı
ve bunlar gibi benzer bir cok ürünü kullanarak
Yapım kapasitesi hazır.
İkincil olarak da, bir çok testi
çok ufak bir alana sıkıştırabilirsiniz.
Size az sonra göstereceğim bir yığın kağıda
yüksek ihtimalle
100,000 test barınabilir.
Sonuncu olarak da, gelişmiş ülke tıbında
fazla düşünülmeyen bir nokta şudur ki
sivrileri elemine eder.
Sivriler ne demektir, batan aletler.
Mesela birinden kan örneği aldınız
o kişide hepatit C bulunabilir
iğneyi kendinize batirmak gibi bir hatayi yapmak istemezsiniz.
Neden olduğu açık, bunu yapmak istemezsiniz.
O iğneyi nasil ortadan kaldırırsınız? Bu her yerde olan bir problem.
Basit bir çözüm olarak onu yakarsınız.
Sonuç olarak, işlere başlamak için
pratik bir yoldur.
Şimdi dersiniz ki eğer kağıt bu kadar güzel bir fikirse
başkaları kesinlikle düşünmüştur.
Cevap ise tabiki evet,
Aşa yukarı yarınız
bayan olanlar
hayatınızın bir noktasında hamilelik testi almışınızdır.
Bunların en yaygın olanı ise
bu soldakı gibi görünen bir cihazdır.
Adı: yanal akış bağışıklık tahlili
Bu spesifik testde
HCG adı verilen ve idrarda
bulunan hormon bir parça
kağıt boyunca akar yada akmaz.
iki tane bar vardır, birinci bar testin çalıştığını gösterir
ve diğer bar da gözükürse, hamilesinizdir.
Bu binari bir dünyada mütiş bir testdir.
Hamilelikle ilgili güzel şey ise
ya hamilesinizdir ya da değılsinizdir.
Yarım hamile ya da hamile kalmayi düşünüyorsunuz
gibi bir durum yoktur.
Yani kağıt test burada çok güzel çalışır,
ama daha niceliksel sonuçlar istediğinizde çalışmaz.
Ölçüm çubukları da vardır
ama eğer ölçüm çubuklarına bakarsanız, onlar
başka tür idrar analizleri içindir.
Bir çok renk ve buna benzer şeyler vardır.
Zor koşullarda bu durumla ilgili gerçekten ne yaparsınız?
Böylece bizim başladığımız yaklaşım, şu soruyu sormaktı:
Buna benzer araçlar yapmak gerçekten pratik mi?
O sorun şimdi, tamamen mühendislik bakış açısı kullanılarak çözüldü.
ve bizim izlediğimiz prosedür sade bir sekilde kağıtla başlamaktır
Mum yazıcısı olarak adlandırılan yeni bir yazıcıdan geçırırsınız bu kağıdı
Mum yazıcısı yazmaya benzer bir işlem yapar
Basmadır. Bunu koyarsınız biraz da ısıtırsınız.
Mum kağıdın içine emilir
böylece istediğiniz araçı elde etmiş olursunuz.
Yazıcının şu andaki maliyeti 800 dolar.
Eğer bu yazıcıyı 24 saat çalıştırırsanız
yılda yaklaşık 10 milyon test yaparlar.
Böylece bu sorun çözülmüş bir sorundur.
Ve bu gördüğünüz şeyin bir örneği var
Bu 8'e 12 bir kağıt
Bunu yapmak 2 saniye sürüyor
Ben bunu da bitmiş olarak nitelendiriyorum
Burada çok önemli bir konu var,
o da şudur ki bu bir yazıcı
renkli yazıcı, renki baskı yapar. Renkli yazıcıların yaptığı gibi.
Size az sonra göstereceğim bu aslında cok yararlı.
Şimdi sormak istediğim bir sonraki soru ise:
Ne ölçmek istersiniz? Ne analiz etmek istersiniz?
Ve en çok incelemek isteyebileceğiniz şeyden kayda değer uzaklıktayız.
bu da ''tanımlanmamış orijin ateşi''
diye adlandırdığımız şeydir.
Biri kliniğe gelir
ateşi var, kendini iyi hissetmiyor, hastalığı nedir?
tüberküloz mu, AIDS mi?
Yoksa soğuk algınlığı mı?
triyaj sorunu, değinmeyeceğim sebeplerden
dolayi zor bir sorun.
Aralarında ayırt etmek istediğiniz bir çok şey vardır.
Ama bazı seriler vardir,
AIDS, hepatit, sıtma
tüberküloz, ve diğerleri
Ve tedavi kılavuzluğu gibi basit olanlar.
Ama onlar bile düşündüğünüzden daha karmaşıktır.
Bir arkadaşım kültürler arası psikiyatride çalışıyor
ve onun ilgisini şu soru çekiyor:
insanlar niçin ilaçlarını almazlar?
mesela Dapsone, yada ona benzer bir ilaç
uzun bir süre kullanılması gereken bir ilaç
Çok güzel bir hikaye var Hindistanda bir köylü ile ilgili
Sormuşlar: "Dapsone'larını alıyor musun?", "Evet"
"Hergün aldın mı?", "Evet"
"Bir ay boyunca aldın mı?","Evet"
Adamın aslında söylemek istediği şey şu ki
30 günlük Dapsone'u
o sabah köpeğine vermiş olmasıydı
(Gülüşmeler)
O doğruyu söylüyordu çünkü
başka bir kültürde
köpeğin senin vekilindir
birde bilirsiniz ki "bugün","bu ay"."yağmurlu sezondan beri"
yanlış anlaşılabilecek bir çok imkan var
buradaki sorun şudur ki:
önemsiz olarak gözüken bazı sorunların
nasıl ilgilenilmesini çözmek,
örneğın uyum gibi.
Şimdi klasik bir testin nasıl olduğuna bakalım
parmağa iğne batırırsınız, az bir kan alırsınız
yaklaşık 50 microlitre
Bundan daha fazlasını alamazsınız
çünkü klasik sistemleri kullanamaz durumdasınız
bunu iyi derecede manipule de edemezsiniz,
ama bu konu ile ilgili size az sonra bir şey göstereceğım
Evet, bir damla kan aldınız, daha fazla manipulasyon da yok
ufak bir cihaza koydunuz
cihaz kan hücrelerini filitreledi, serumun geçmesine izin verdi
ve bir seri renkler oluştu,
şurada aşağıda.
ve renkler hastalık mı normal mı belirtti.
Ama bu bile karmaşık olabilir
çünkü sana ya da bana renkler normali belirtiyor olabilir
ama ne de olsa biz yoğun eğitimin
kurbanlarıyız.
niceliksel bir analiz isteyen bir şey için
ne yaparsiniz?
Benim ve bir çok insanin
düşündüğü çözüm ise
bu noktada dramatik bir gelişme var
ve günümüzde herşeyın çözümü olan evrensel cözüm çıkar
cep telefonu, bu spesifik durumda, kameralı bir telefon
Her yerde varlar, ayda 6 milyon, Hindistanda
Fikir ise biri
o cihazi alır
daldırırsınız, renkleri oluşturursunuz,
resmini çekersiniz, bu resim merkezi bir laboratuvara gider.
Bir doktor da yollamanıza gerek yok.
Siz sadece örnek alabilcek birini yollarsınız
ve bu durumda klinikde bir doktor yada ideal olarak bir bilgisayar
analizi yapar.
Sonuç olarak bu iş aslında çok kolaydır
hele renkli yazıcınız işlerin nasıl
yürüdüğünü gösteren renklı çizgileri bastıkdan sonra.
Sonuç benim görüşümde geleceğın saglık çalışanı
bir doktor değıl
18 yaşında bir gençtir, diğer bir değişle işsiz.
iki şeyi var, bir bu testlerle dolu bir çanta
ve lanset ara ara kan örneği almak için,
iki, bir AK47.
Gününü geçirmesini sağlayan seyler bunlardır,
Burada başka çok enteresan bir sorun var
o da genel olarak bu kadar kötü bir
telefon ağından yararlı bilgi geçirmek
isteyen biri.
Olay şudur ki bu konu ile ilgili muzzam miktarda
bilgi var, Mars gezgini sorunu.
Mars'ın yüzeyinin renklerini nasıl kesin bir şekilde alırsın,
çok kötü bir band genişliğin varsa?
Ve cevap cok karmaşık değil,
Bunların yapılması için haberleşme sistemleri
yeterince anlaşılmış durumda
ama burada bunun dışında bu konuya değınmeğeceğım.
Ayrıca bir çoğunuz bilmeyebilir ama
bunun hesaplama kabiliyeti
bir masaüstü bilgisayardan
çok farklı değil.
Daha yeni yeni keşfetığımız olağanüstü bir cihaz bu.
Bir çocuğa bir bilgisayar fikri mantıklı mıdır ben bilemem ama,
işte geleceğin bilgisayarı.
Çünkü bu ekran şimdiden orada ve onlar her yerde hazır ve nazır bulunmakta.
Peki size şimdi biraz daha gelişmis cihazlardan bahsedeyim.
Ufak bir problem ortaya çikararak başlıyalım.
Burada gördüğünüz başka bir santimetrelik bir cihaz.
ve değişik renkler ise değişik reklerde boya
size az biraz enteresan gelebilecek
bir şey farketmiş olabilirsiniz
bu da şudur ki sarı kayboluyormuş gibi gözüküyor.
maviden geçer sonra da kırmızıdan.
Bu nasıl oluyor? Nasıl olur da birseyi birseyin içersinden akıtırsınız?
ve elbette cevap "Hayır öyle birşey yapmazsınız"
üzerinden ve üstünden akıtırsınız.
ama şimdi soru şu üzerinden yada altından
akmasını nasıl sağlarsınız.
cevap ise şudur ki
bu şeyi daha özenli yaparsınız,
detaylar çok önemli değıl.
bir kaç kat kağıt alırsınız
her biri kendi sıvı sistemini içerir
ve onlari çift taraflı halı
bandı ile ayırırsınız.
şu halıları yerlere yapıştırmak için kullanılan bant.
ve sıvı bır katmandan diğer katmana akar
kendisini dağıtır, deliklerden akar
ve kendini dağıtır.
Şurada sağ tarafta gördüğünüz
örneğin üstüne bir damla kan örneği
konulmuştur ve bu kan
kendisini aşağıda bulunan
16 deliğe akıtmıştır.
Bu parça kağıt bir çipi andırır
iki kağıt kalınlığında.
Bu spesifik örnekte biz sadece bunun
tekrarlanabilirliğini inceliyorduk.
Ama presipte "kaynağı belirsiz ateş"
problemini bu şekılde çözersınız.
Çünkü bütün bu noktalar farkı
hastalıklar için bireysel testlere
belirleyeci olacaklar.
Ve bu zamanla çalışacaktır.
ve burada biraz daha kompleks bir cihazin bir örneği var
iste çip
köşesini daldırırsınız, sıvı merkeze gider
ve kendisini çeşitli deliklere veya kuyucuklara akıtır
ve renk değiştirir.
ve gene hepsi kağıt ve halı bandı ile yapılır.
Bence bu bulabilceğimiz
en ucuz yol bu şeyleri yapmak için.
Şimdi bu işi bitirmeden önce, son bir
iki kısa hikayem olacak.
Birinin arasıra yaptigi şeylerden biri
o da şudur ki serumdan kan hücrelerini ayirmak
Burada bir örnek alırız
santrifüje koyarız, çevirirz onu
kan hücrelerini alırız, süper.
Ama sorun şuki
Elektrik yoksa ne olur?
veya bir sentrifüj yoksa?
ve biz bu konu üstünde biraz düşündük
ve sonuç burada gösterildiği gibi
bir yumurta çırpma aleti alırsınız
ki bu heryerde, bıçakların birini sökersiniz
bir tüp alıp buna yapıştırırsınız
kanı içine koyarsınız ve onu çevirirsiniz.
Biri orda oturur ve bunu çevirir
Çok guzel işe yarıyor.
ve biz dedik ki yumurta çırpıcısının
tüplerin ve geri kalan herşeyin fiziklerini yaptık
ve bir dergiye yolladık
Özellikle başlıkdan çok gurur duyuyorduk,
"Yumurta çırpıcısı Sentrifüjü"
(Gülüşmeler)
ve yolladık, ve iade mektubu olarak geri geldi.
Editörü aradim ve dedim ki
"Neler oluyor? Bu nasıl mümkün olabilir"
ve editör dedi ki, gayet büyük bir küçümseme ile
"Ben bunu okudum.
ve biz bunu yayınlamayacağız, çünkü biz
sadece bilim yayinlariz."
ve bu önemli bir konu
çünkü biz bir toplum olarak
neye değer verdiğimizi
bir düşünmeliyiz.
ve eğer bunlar sadece kağıtlar ve fizik eleştirme mektupları ise
bir sorunumuz var.
ve bir örnek daha
bu da ufak bir spektrofotometre.
Bir örnekte ışığın emmilmesini ölçer.
bununla ilgili harika olan şey ise, 1000 hertz de açınıp kapanan titrek
bir ışık kaynağınız var.
başka bir ışık kaynağı ise bunu alagılar gene 1,000 hertz de
sonuç olarak bu sistemi güpegündüz çalıştırabilirsiniz.
yaklaşık 100,000 dolar olan bir
sisteme nerdeyse denk bir
şekilde çalışır.
Maliyeti 50 dolar biz bunu kafamiza koyarsak
50 sente kadar düşürebilirz.
Neden bunu kimse yapmıyor, cevap şu ki:
"Bunu yaparak kapitalist bir sistemde nasil kar yaparsiniz"
Garip bir problem.
Son bir şey diyerek bitireyim
biz bunu bir mühendislik problemi şeklinde düşündük
ve sorduk burada bilimsel birleştirici fikir nedir
ve karar verdik ki maliyet açısından değil
basitlik açısından
düşünmeliyiz.
Sadelik harika bir kelime ve sadeliğin anlamı
nedir bunu düşünmeniz lazim.
Ben nedir biliyorum ama tam olarak ne demektir onu bilmiyorum.
Sonuçta bunu bir grup insani bir araya getircek
kadar merakliydim.
En sonuncu bir kaç tane MIT mezunu insan da içeriyordu,
içlerinden biri benim orjinal bir
dahi olduğunu düşündüğüm
olağınüstü zeki bir çocuk.
Hepimiz tam bir gün boyunca çabaladık düşündük sadelık nedir?
ve ben size bu derin bilimsel düşüncenin
cevabını vermek istiyorum
"İçine sıçılması imkansiz olan"
sonuç olarak, ne ödediyseniz onu alırsınız.
Çok teşekkurler
(Gülüşmeler)