Perfumiarze potrafią nauczyć się rozróżniać pojedyncze zapachy
w kompozycji zapachowej składającej się z setek zapachów.
Eksperci od herbaty rozpoznają
nie tylko miejsce pochodzenia herbaty,
ale również porę zbioru oraz to, czy została posadzona przy śliwie.
Miejskie przedsiębiorstwo komunikacji w Nowym Jorku
zatrudniało dawniej pracownika, którego jedynym obowiązkiem było wyczuwanie
wycieków gazu w systemie metra.
Czy każdy może nauczyć się czułości na zapachy jaką posiadają ci znawcy?
W zasadzie większość z nas odczuwa zapachy mimowolnie,
czy są to śmieci za restauracją,
szampon, którym umyła włosy kobieta wychodząca z windy,
czy świeżo upieczony chleb w piekarni.
Nos zawiera kilka milionów receptorów węchowych,
więc najwyraźniej nie brakuje nam narzędzi dobrego węchu.
Po prostu nie zawsze zwracamy na to wystarczającą uwagę.
Szkoda, bo możemy tracić szansę
na stworzenie silnych emocjonalnych asocjacji.
Zapachy łączą się mocno z emocjami
i mogą obudzić wspomnienia związane z miejscami, które dawno opuściliśmy
i z ludźmi, których kochaliśmy.
Na szczęście można nauczyć mózg lepszego odczuwania woni.
Helen Keller potrafiła na przykład rozpoznać zawód danej osoby
i, jak mówiła, rozróżnić stolarza
od budowniczego konstrukcji stalowych,
artystę od murarza lub aptekarza,
po prostu wciągając powietrze.
Oto jak można sposób odczuwania zapachów.
Po pierwsze, przystaw nos.
Zwierzęta obdarzone doskonałym węchem,
jak psy, które potrafią wywęszyć materiały wybuchowe,
i świnie, które potrafią znaleźć pod ziemią trufle,
przykładają nosy wprost w miejsce, które chcą powąchać.
Ludzkie nosy szukają zapachu w powietrzu,
co anatomicznie stawia nas w niekorzystnej sytuacji.
Przystaw nos do otaczającego cię świata.
Do ziemi,
powierzchni,
rzeczy,
jedzenia, które trzymasz.
Przybliż się do psa,
partnera,
książki, którą czytasz.
Nos będzie nie tylko bliżej źródła zapachu,
ale ciepło oddechu sprawi, że zapach się wyostrzy.
Po drugie, węsz solidnie.
Odczuwanie zapachu odbywa się wysoko w pobliżu grzbietu nosa,
w kwadratowej tkance wielkości znaczka pocztowego,
zwanej nabłonkiem węchowym.
Podczas wąchania cząstki zapachowe są wsysane do nozdrzy,
aż dotrą do tej tkanki,
gdzie łączą się z receptorami olfaktorycznymi czyli węchowymi.
Kiedy wdychamy normalnie, dociera tam niewiele powietrza.
Ale jedno lub dwa dłuższe pociągnięcia nosem sprawią,
że do receptorów zapachu dotrze więcej powietrza.
Po kilku pociągnięciach
receptory, które są najlepsze w wychwytywaniu nowych zapachów,
wyłączają się na chwilę.
Można dać odpocząć nosowi i później znowu wąchać.
Na koniec zatrzymaj się na zapachu.
Większość zapachów przechodzi obok nas prawie niezauważalnie,
ale wystarczy zwrócić uwagę na to, co się wącha,
a próba opisania, nazwania czy zlokalizowania źródła zapachu
może poszerzyć znajomość zapachów.
Kiedy cząsteczka zapachu wiąże się z receptorem zapachu,
wysyła sygnał elektryczny z neuronów czuciowych
do opuszek węchowych w mózgu.
Sygnał zostaje następnie przekazany do innych obszarów mózgu,
gdzie łączy się z informacjami dotyczącymi smaku,
pamięci
lub emocji,
zanim zostanie nam przekazany w postaci zapachu.
Badanie fMRI pokazuje, że dodatkowy czas poświęcony na skupianie się na zapachu
zmienia mózg doświadczonych wąchaczy.
Dla nich odczuwanie i wyobrażanie sobie zapachów staje się bardziej automatyczne
niż dla osób, które nie są specjalistami.
Aby rozpocząć, weź składniki z kuchni:
przyprawy,
wanilię
lub owoce,
ale nigdy nic toksycznego.
Zamknij oczy i poproś kogoś o podstawienie ci ich pod nos.
Powąchaj i spróbuj je nazwać.
Z czasem zaczniesz doceniać niuanse w znajomych zapachach
i rozpoznawać te nowe i niespotykane.
Perfumiarz wyćwiczył te etapy na tyle, żeby stać się artystą zapachu,
ale nawet jeśli nigdy mu nie dorównasz,
imponujący wynik niepozornego działania
zmieni twoje odczucia i doświadczenia.