Chris Anderson benden yoksulluğa karşı son 25
yıllık mücadelemi TED için 10 dakikaya sığdırmamı istedi.
Bu bir İngiliz'in bir İrlandalı'dan kısa ve öz olmasını istemesidir.
(Gülüşmeler)
Ben de "Chris, bunun için bir mucize gerek." dedim.
O da, "Bono, peygamber kompleksin işte burada işe yaramaz mı?" dedi.
Yani, evet.
Ben de hadi 25 yıldan daha da önceye gidelim diye düşündüm.
İsa'dan bile öncesine gidelim. Üç bin yıl öncesine
en azından benim düşüncemde hak için yolculuğun, eşitsizlik
ve yoksulluğa karşı savaşın asıl başladığı zamana dönelim.
Üç bin yıl önce
medeniyet Nil nehrinin kıyılarında gelişmeye başlıyordu.
Bazı köleler, bu örnekte İbrani çobanlar,
muhtemelen keçi boku gibi kokarak
tahtında, yükseklerde oturan Firavun'a bir beyanda bulundular
"Biz, siz majesteleri ile eşitiz."
Firavun da yanıtladı, "Yo, hayır.
Siz sefiller, dalga geçiyorsunuz herhalde."
Onlar da dedi ki, "Hayır, hayır işte burada bizim
kutsal kitabımızda böyle yazıyor."
Bizim yüzyılımıza dönelim, aynı ülke, aynı piramitler,
farklı insanlar aynı eşitlik fikrini
farklı bir kitapla yayıyorlar.
Bu sefer o kitabın adı Facebook.
Tahrir Meydanı'nda güruhlar toplandı.
Sosyal bir ağı sanaldan gerçeğe çevirdiler
ve aslında 21. yüzyılı yeniden başlattılar.
Arap Baharı'nın sonrasının ne kadar
pis ve çirkin olduğunu küçümsemeye
veya teknolojinin rolünü övmeye çalışmıyorum
ama bunlar gücün en eski simgesi piramidin
alt üst edilip insanlar üste geldiği ve
günümüzün firavunlarının alta geldiği durumda
nelerin mümkün olabildiğini gösterdi.
Ayrıca bize bilgi kadar güçlü bir şeyin ve bu bilginin
paylaşılmasının eşitsizlikle savaşabileceğini gösterdi
çünkü gerçekler, insanlar gibi
özgür kalmak isterler ve özgür kaldıklarında
hürriyet genellikle çok yakındadır,
fakirlerin en fakiri için bile --
gerçekler alaycılıkla ve uyuşulukla
sonuçlanan kayıtsızlıkla savaşır,
gerçekler bize neyin işe yaradığını ve
en önemlisi düzeltebilmemiz için neyin işe yaramadığını gösterir,
gerçekler, eğer onları duyabilir ve onlara
önem verirsek bize Nelson Mandela'nın 2005'te
bizden insanlığa karşı yapılan en büyük suçun
aşırı yoksulluğun üstesinden gelen nesil olmamızı
istediğindeki meydan okumasında
yardımcı olabilir,
gerçekler güçlü bir ivme oluşturur.
Dolayısıyla ben de her zamanki uğraşlarım olan
rock operayı ve gösterişi boşver diye düşündüm.
Bugün şarkı söyleyecek tek şey gerçekler olacak
çünkü içimdeki zeki ucubeyi benimsedim.
Dolayısıyla rock yıldızı gider.
Kanıtlara dayalı aktivist, gerçaktivist gelir.
Çünkü gerçekler bize insanlığın
uzun ve yavaş seyahatinin
eşitsizliğin uzun ve yavaş seyahatinin
aslında hızlandığını gösteriyor.
Nelerin başarıldığına bakın.
Bu veri setlerinin oluşturduğu resimlere bakın
2000 yılından beri, milenyumdan beri
sekiz milyon AIDS hastası daha
virüse karşı hayat kurtaran ilaçlar alıyor.
Sıtma: Sahra altı Afrika'da ölüm oranlarını
yüzde 75 düşüren sekiz ülke var.
Beş yaşından küçük çocuklarda, çocuk ölümü
senede 2.65 milyon düştü.
Bu oran günde 7.256 çocuğun hayatının kurtulduğunun oranı.
Vay Canına. (Alkış)
Bir saniye duralım ve geçen hafta içinde herhangi
bir yerde bu rakamdan biraz bile olsa daha önemli
bir şey okuyup okumadığınızı düşünelim. Vay canına.
Harika haberler. Çoğu insanın
bu haberleri bilmemesi beni delirtiyor.
Günde yedi bin çocuk. İşte iki tanesi.
Bunlar Michael ve Benedicta
ve çoğunlukla harika bir insan olan
Dr. Patricia Asamoah ve bilseniz de bilmeseniz de
finansal olarak desteklediğiniz Global Fon
sayesinde hayattalar.
Global Fon, annelerin çocuklarına HIV
bulaştırmasını engellemek için virüse karşı ilaç sağlıyor.
Bu harika haberler kendiliğinden oluşmadı.
Bunlar için savaşıldı, mücadele edildi,
yenilikler yapıldı.
Ve bu harika haber daha da harika haberler doğuruyor
çünkü tarihsel eğilim şöyle.
İnsanın belini kıran ve ruhunu ezen aşırı yoksulluk
altında yaşayan insanların sayısı 1990'da
dünya nüfusunun yüzde 43'ünden
2000'de yüzde 33'e
ve sonra 2010'da yüzde 21'e düştü.
Bunu bir alkışlayın. (Alkış)
Yarılandı. Yarılandı.
Ama oran hala çok yüksek -- hala çok fazla
insan boş yere hayatını kaybediyor.
Hala yapılacak işler var. Ama bunlar
yürekleri durduran insanın aklını başından alan şeyler.
Ve eğer günde 1,25 dolarla yaşıyorsanız,
eğer böyle bir yoksulluk içindeyseniz,
bunlar sadece veri değil.
Bunlar her şey.
Eğer çocukları için en iyisini isteyen bir ebeveynseniz -- ki ben öyleyim --
bu hızlı geçiş, çaresizlikten umuda bir yol.
Ve hatta eğer gidiş böyle devam ederse,
günde 1,25 dolara yaşayan insanların sayısı bakın 2030'da
kaça düşüyor.
Doğru olamaz, değil mi?
Bize verilerin söylediği bu. Bu gidişle devam edersek
vay canına sıfır bölgesine ulaşıyoruz.
Bizim gibi sayıları seven insanlar için
bu erotik bir bölge,
ve hatta dürüstçe söyleyebilirim ki
şu ana kadar verilerin dizilişinden tahrik oldum.
Dolayısıyla günde 1,25 dolardan daha azla yaşayan insanlar
olarak tanımlanan aşırı yoksulluğun sanal yokoluşu
tabii ki bu 1990'daki bir taban çizgisinden enflasyona göre ayarlanmış.
İyi bir taban çizgisini kim sevmez.
Bu muhteşem.
Biliyorum ki bazılarınız bu ilerlemenin hepsinin Asya veya
Latin Amerika'da veya Brezilya gibi model ülkelerde
ülkelerde olduğunu düşünüyorsunuz --
Brezilyalı modelleri kim sevmez? --
ama Sahra altı Afrika'ya bakın.
Burada bazılarının aslanlar dediği 10 ülke var.
Bu ülkeler son on yılda yüzde yüz borç iptali,
yardımın üçe
FDI'ın -- ki bu dolaysız yabancı yatırım--
ona katlanmasını
ve böylece yerel kaynaklarını -yani yerel para birimi- dörde katlamayı
ki bu da bilinçli harcandığında -- yani iyi yönetim--
çocuk ölümünü üçte birine indirme,
eğitim tamamlama oranlarını ikiye katlama
ve aşırı yoksulluğu yarılamayı başarmıştır.
Ve bu gidişle bu 10'lu da sıfıra ulaşacak.
Dolayısıyla aslanların gururu
konseptin kanıtıdır.
Bunun birçok faydası var.
Öncelikle benim gibi katlanılmaz cahil bir
mesihi dinlemenize gerek kalmayacak.
İyi değil mi? (Alkış)
Ve 2028, 2030 gelmek üzere.
Yani üç Rolling Stones veda konseri sonra 2030 olur.
(Gülüşmeler) Umarım. Umuyorum.
Bizi çok genç gösteriyorlar.
Peki neden bu sonuçları deli gibi kutlamıyoruz?
Çünkü fırsat gerçek ama risk de gerçek.
Bunu yapabileceğimizi gerçekten kabul edene kadar
bunu yapamayız.
Bu grafiğe bakın.
Bunun adı eylemsizlik. Bununla her şeyi batırırız.
Bir sonraki gerçekten çok güzel.
Bunun adı ivme.
Bununla tarihin eğrisini sıfıra doğru
bükebiliriz, sadece işe yaradığını
bildiğimiz şeyleri yaparak.
Yani hareketsizliğe karşı ivme.
Risk de var ve tabii ki
yaklaştıkça, daha da zorlaşıyor.
Şu anda, zor zamanlarda yolumuzun
üstündeki engelleri biliyoruz.
Hatta bugün, başkentinizde, zor zamanlarda,
ülkenin cebini düşünen bazıları Global Fon gibi
hayat kurtaran programları kesmek istiyor.
Ama siz bu konuda bir şeyler yapabilirsiniz.
Politikacılarınıza bu kesintilerin
hayatlara mal olabileceğini söyleyebilirsiniz.
Şu anda, bugün Oslo'da petrol şirketleri,
gelişmekte olan ülkelerden petrol çıkarmak için
hükümetlerine yaptıkları
ödemeleri gizli tutmak için savaşıyorlar.
Bu konuda da bir şeyler yapabilirsiniz.
One Campaign'e ve
telekom girişimcisi Mo Ibrahim gibi liderlere katılabilirsiniz.
Yerin altındaki zenginliklerin en azından birazının
üstünde yaşayan insanların
eline geçmesini sağlayacak kanunlar için savaşıyoruz.
Ve şimdi biliyoruz ki
en kötü hastalık aslında bir
hastalık değil. Yolsuzluk.
Ama bunun için de bir aşı var.
Adı şeffaflık, açık veri setleri,
TED topluluğunun başardığı bir şey.
Buna gün ışığı diyebilirsiniz, şeffaflık.
Ve teknoloji bunu gerçekten hızlandırıyor.
Kötü bir şeyler yapıyorsanız bunları saklamak zorlaşıyor.
Size beni çok heyecanlandıran U-raporundan
bahsetmek istiyorum. 150,000 Y-Nesli
Uganda'nın her yerinde genç insanlar
2G telefonlar ve SMS sosyal ağıyla kuşanmışlar
hükumet yolsuzluğunu açığa çıkarıyorlar
ve nelerin bütçede olduğunu ve paralarının
nasıl harcandığını bilmeyi talep ediyorlar.
Bunlar heyecan verici şeyler.
Bu araçlara bir kere sahip olduğunuzda
kullanmamanız imkansız.
Bu bilince bir kez sahip olunca, kafanızdan çıkaramazsınız.
Bu verileri beyninizden silemezsiniz,
ama yalvaran, fakirleştirilen, hayatlarının kontrolünü
ellerine almayan insanların
klişeleşmiş görüntülerini silebilirsiniz.
Bunu silebilirsiniz, gerçekten,
çünkü bu artık doğru değil. (Alkış)
Bu değişim.
2030? 2030'a kadar robotlar bize bira getirmekle
kalmayıp bir de içecekler.
O noktaya ulaşana kadar
az çok bir yönetim benzerine sahip her
yer aslında yola çıkmış olabilir.
Dolayısıyla ben -- sanırım biz
burada sizi erdemli, veri temelli virüsü size bulaştırmaya çalışıyoruz.
Bu virüsün adı gerçaktivizm.
Bu sizi öldürmez.
Tersine sayısız hayat kurtarabilir.
Biz, One Campaign olarak sizin bulaşıcı
olmanızı, bunu yaymanızı, paylaşmanızı, iletmenizi istiyoruz.
Bunu yaparak bize ve diğer sayısız kişiye çıkılan en büyük
macera olduğuna gerçekten inandığım eşitliğin sürekli
emek isteyen yolculuğunda katılabilirsiniz
Gerçekten Mandela'nın olmamızı istediği
büyük nesil olabilir miyiz?
Bu eylem çağrısını bilimle, mantıkla,
gerçeklerle ve hatta
duygularla yanıtlayabilir miyiz?
Çünkü barizdir ki, gerçaktivistlerin de duyguları var.
Aslında Wael Ghonim'i düşünüyorum.
Bazılarınız onu tanıyor. Kahire'deki Tahrir
Meydanının arkasındaki Facebook gruplarından birini kurdu.
Bu yüzden hapse atıldı
ama sözleri beynime kazılı duruyor.
"Biz kazanacağız çünkü politikadan anlamıyoruz.
Biz kazanacağız çünkü onların kirli oyunlarını oynamıyoruz.
Biz kazanacağız çünkü parti politikası hedeflerimiz yok.
Biz kazanacağız çünkü gözlerimizden
akan yaşlar aslında yüreklerimizden geliyor.
Biz kazanacağız çünkü bizim düşlerimiz var
ve biz bu düşler için savaşmak istiyoruz."
Wael haklı.
Biz kazanacağız
eğer birlik olarak çalışırsak,
çünkü insanların gücü
güce sahip insanlardan çok daha fazladır.
Teşekkür ederim.
(Alkış)
Çok teşekkür ederim. (Alkış)