Przełom naukowy,
który może ocalić życie wielu ludziom,
czasami jest tuż na wyciągnięcie ręki
i czeka na odkrycie,
na przykład w zbiorze anegdot
lub w sprawdzonych adaptacjach,
które widzimy w środowisku naturalnym.
Nauka zaczyna się od obserwacji,
ale sztuka polega na tym, aby rozpoznać wzory i schematy
które łatwo odrzucić
jako mit czy przypadek.
Trzeba wyizolować je
i przetestować z naukową dokładnością,
a wtedy rezultat może nas zaskoczyć.
Zachodnia Australia zmaga się ze specyficznym problemem:
rekiny atakują ludzi od trzech lat,
z tragiczną kulminacją
5 śmiertelnych ataków w ciągu 10 miesięcy.
Zachodnia Australia nie jest wyjątkiem.
Przypadki rekinów atakujących ludzi
zdarzają się na świecie coraz częściej.
Trudno się dziwić,
że w lipcu tego roku
firma Shark Attack Mitigation Systems
we współpracy z Instytutem Morskim Uniwersytetu Zachodniej Australii
wydały oświadczenie, które zwróciło uwagę
mediów na całym świecie,
jak również miłośników oceanu.
Dotyczyło to nowej technologii
zmniejszającej ryzyko ataku rekinów
dzięki wiedzy o tym, co rekiny widzą.
Mam dziś dla was
historię tej podróży
oraz koncept, że nauka może być
równie świetnym tłumaczem, co wynalazcą.
Kiedy zaczynaliśmy ten proces,
jakieś 3 lata temu,
zaraz po pierwszych dwóch śmiertelnych atakach rekinów
w Zachodniej Australii,
przez przypadek byłem właśnie
na obiedzie z Harrym Butlerem,
znanym australijskim przyrodnikiem,
który spędził dużo czasu w morzu.
Można więc powiedzieć,
że jest poprzednikiem Steve'a Irwina.
Kiedy zapytałem go,
jak zaradzić temu problemowi,
odpowiedział mi dosyć zaskakująco.
Powiedział: "Obwiń czarny strój nurka
żółtymi paskami, jak u trzmiela,
co imituje system obronny
charakterystyczny dla większości gatunków morskich".
Wtedy nie myślałem o tym za dużo.
Dopiero po trzech kolejnych atakach
pomyślałem sobie,
że może jest w tym jakiś sens.
Zacząłem szukać wskazówek w internecie
i okazało się, że internet jest pełen
przykładów popierających tę tezę.
Z biologicznego punktu widzenia,
wiele gatunków ma specyficzne ubarwienie,
albo żeby kamuflować się w wodzie,
albo żeby odstraszać ataki,
na przykład ryba pilot,
która przez większość życia
kręci się przy rekinach.
Oceanograf Walter Strack
maluje swoją piankę od lat 70.,
a antropolog zauważyłby,
że ludy wysp Oceanu Spokojnego
malują się w ceremoniach węża morskiego,
aby odstraszyć boga rekinów.
O co tutaj chodzi?
Czy to ogólnie dostępny pomysł,
który trzeba przemyśleć i zdefiniować?
Wiemy, że rekiny używają licznych zmysłów,
zwłaszcza szykując się do ataku.
Do zidentyfikowania ofiary
używają zmysłu wzroku,
szczególnie na ostatnich metrach przed atakiem.
Warto przyjrzeć się tej biologicznej anegdocie,
ponieważ jest to ewolucja
przetestowana przez tysiąclecia.
Ale czy nasza wiedza też nie jest przykładem ewolucji,
ziarnkiem prawdy,
któremu przypisywano wagę
i przekazywano z pokolenia na pokolenie,
kształtując nasze zachowanie?
Chciałem wypróbować tę tezę,
połączyć naukę z tymi anegdotami,
bo jeśli nauka je podtrzyma,
to przynajmniej częściowe rozwiązanie
problemu ataków zobaczymy jak na dłoni.
W tym celu potrzebni mi byli eksperci
z zakresu wzroku i neurologii rekina.
Światowe poszukiwania wskazały
na Uniwersytet Zachodniej Australii,
Instytut Oceanologii.
Profesor Nathan Hart z zespołem
opublikowali pracę potwierdzającą,
że rekiny widzą w czarno-białych barwach
lub w odcieniach szarości.
Zadzwoniłem do Nathana
i nieśmiało zapytałem,
czy można wykorzystać te wzory i kształty
do produkcji pianki, która obniży ryzyko ataku rekinów.
Na szczęście pomysł mu się spodobał.
Zaowocowało to współpracą badawczą
pod patronatem rządu Wschodniej Australii.
Dokonaliśmy trzech kluczowych rzeczy.
Po pierwsze, dokonaliśmy pomiarów
cech fizycznych oczu
trzech głównych rekinów-drapieżników:
żarłacza białego, tygrysiego i tępogłowego.
Dokonaliśmy pomiarów genetycznych
i anatomicznych.
Za pomocą komputerowego modelu
udało nam się zrozumieć,
co widzi oko na rożnych głębokościach,
z różnych odległości,
w różnym świetle i w różnej klarowności wody.
Dzięki temu ustaliliśmy dwie kluczowe cechy:
jakie wzory i kształty ułatwiłyby pływakowi
ukrycie się lub kamuflaż
oraz jakie kształty i kolory
dadzą największy kontrast,
przy jednoczesnym załamaniu sylwetki
żeby pływak nie przypominał ofiar rekina
czy jedzenia.
Następnym zadaniem była produkcja pianki,
którą dałoby się nosić.
W tym celu zaprosiłem Raya Smitha
surfera, projektanta przemysłowego i projektanta pianek,
projektanta logo marki Quiksilver,
aby z naszą naukową grupą
przeniósł naukę na estetyczny strój,
który ludzie mogliby założyć.
A oto jeden z jego pierwszych szkiców.
To pianka "nie jedz mnie".
Tutaj zastosowanie znajdują paski.
Jest to bardzo widoczne
i taka sylwetka dekoncentruje drapieżnika,
dzięki czemu rekin
nie bierze cię za potencjalny obiad.
Być może nawet robi mu pewien mętlik w głowie.
Jest zaprojektowany tak, aby współgrać z deską.
Widzicie ciemną część na przodzie,
to jest szczególnie dobre na powierzchni,
gdy problemem jest podświetlenie
i zarys sylwetki.
Kolejną innowacją jest "zagadkowa pianka",
która ma ukryć pływaka
w masie wody.
Strój posiada trzy części
i w każdych warunkach
jeden lub więcej z nich
dopasuje się do refleksów wodnych,
przez co prawie przestaje być widoczny,
zostawiając ostatnią część
i tworząc w wodzie zaburzoną sylwetkę.
Ten model nadaje się zwłaszcza do nurkowania
na większych głębokościach.
Wiedzieliśmy, że mamy do czynienia
z konkretną nauką.
Wiedzieliśmy, że aby się wyróżnić,
trzeba mieć paski,
a żeby się rozmyć,
trzeba wyglądać tak.
Ale sprawdzianem
będzie reakcja rekina
na wzory i kształty.
Symulowanie człowieka w piance
w wodzie z rekinem
w naturalnym środowisku
jest o wiele trudniejsze, niż się wydaje.
(Śmiech)
Trzeba zarzucić przynętę,
żeby uzyskać statystycznie znaczącą
liczbę naukowych dowodów,
a w ten sposób
manipulujemy zachowaniem rekina.
Nie możemy w eksperymencie użyć człowieka.
Etycznie nie wolno nam nawet użyć
ludzkich sylwetek owiniętych paskami.
Rozpoczęliśmy testy
w styczniu tego roku.
Początkowo z rekinami tyrysimi
następnie z żarłaczami białymi.
Zrobiliśmy to za pomocą
podziurkowanego bębna pełnego przynęt,
owinętego neoprenem
oraz dwóch kamer podwodnych
do obserwowania reakcji rekina wobec tej instalacji.
Dzięki systemowi stereo
mogliśmy zebrać wszystkie statystki:
rozmiar rekina, kąt, pod którym nadpływa,
jak szybko odpływa, jego zachowanie.
To dane empiryczne a nie subiektywne.
Aby zachować naukowy charakter doświadczenia
mieliśmy też kontrolną przynętę,
pokrytą czarnym neoprenem,
jak normalne pianki,
żeby móc ją porównać do tak zwanej
technologicznej przynęty SAMS.
Wyniki były nie tylko ekscytujące,
ale bardzo zachęcające.
Dziś przestawię urywki
takich dwóch spotkań.
Oto 4-metrowy rekin tygrysi,
zainteresowany przynętą kontrolną,
który napotkał półtorej minuty wcześniej.
Tutaj ten sam rekin
napotkał przynętę SAMS
typu Elude,
jakieś osiem minut wcześniej.
i przez 6 minut pływał dookoła, próbując zapolować na coś,
co zwęszył i wyczuwał, ale nie mógł zobaczyć,
Tu zbliżył się po raz ostatni.
Żarłacze białe są bardziej pewne siebie niż żarłacze tygrysie
i oto właśnie żarłacz biały.
W spotkaniu z panelem kontrolnym,
czarną neoprenową pianką,
płynie do dołu,
potem wraca na górę
i atakuje.
W przypadku panelu SAMS,
to model w paski,
rekin próbuje dotykać i badać,
jest bardziej płochliwty
i niechętnie podpływa.
(Brawa)
Zależy nam na tym, żeby badania przeprowadzano niezależnie.
Uniwersytet Zachodniej Australii przeprowadza te testy.
To potrwa.
Rezultaty zostaną zrecenzowane naukowo i opublikowane.
To bardzo ważne,
żeby ten koncept przetestować naukowo.
Shark Attack Mitigation Systems
to firma biotechnologiczna,
więc sami nie produkujemy pianek.
Damy licencję komuś innemu,
ale myślałem, że was zainteresuje,
jak wygląda technologia SAMS.
wcielona w piankę.
W tym celu po raz pierwszy na świecie, na żywo...
(Śmiech)
Pokażę, jak wygląda zastosowanie biologii,
nauki i designu do życia.
Powitajmy Sama, surfera
z tej strony. Gdzie jesteś Sam?
(Brawa)
i Eduardo
(Brawa)
Dzięki
dzięki.
Dziękuję panom. (Brawa)
Co więc zrobiliśmy?
Zamiast wziąć czystą kartkę
oraz naukę jako środek inwencji,
skupiliśmy się na dowodach biologicznych.
Przyłożyliśmy wagę do anegdot
i użyliśmy nauki jako narzędzia
do jego przekształcenia czegoś,
co już istniało w coś,
co może przynieść korzyść naszemu gatunkowi.
Uderza mnie to, że ten koncept nauki
jako narzędzia nie inwencji, a właśnie transformacji,
znajduje zastosowanie
znacznie częściej w poszukiwaniu inowacji.
Czy bracia Wright
odkryli lot załogowy?
Czy może zaobserwowali biologiczny fakt latania
i przekształcili go za pomocą mechaniki,
skopiowali go tak,
żeby ludzie mogli z tego korzystać?
Jeśli chodzi o skromną piankę do pływania,
to kto wie, jak ocean będzie wyglądał
za dwa czy pięć lat czy za pięćdziesiąt,
ale dzięki innowacyjnemu myśleniu
moim zdaniem jest szansa,
że nie będzie to czarna otchłań.
Dziękuję.
(Brawa)