Dünya nüfusunun yüzde elli dördü
şehirlerimizde yaşıyor.
Gelişmekte olan ülkelerde,
bu nüfusun üçte biri
varoşlarda yaşıyor.
Küresel enerji tüketiminin yüzde yetmiş beşi
şehirlerimizde oluyor
ve küresel ısınmaya sebep olan
gaz emisyonunun yüzde sekseni de
şehirlerimizden geliyor.
Yani sizin ve benim, küresel ısınma, enerji krizi
ya da yoksulluk gibi
küresel sorun olarak düşünebileceğimiz şey
aslında birçok yönden
şehir sorunları.
Bu sorunlar, birçoğumuz gibi
şehirlerde yaşayan insanlar
gerçekten daha iyi iş yapmaya
başlayana kadar çözülmeyecek.
Çünkü tam bu anda çok iyi işler yapmıyoruz.
Şehir hayatının üç yönüne bakınca,
bu çok daha belirgin hale geliyor:
Birincisi, vatandaşlarımızın demokratik kuruluşlarla
birlikte hareket etme isteği,
ikincisi, şehirlerimizin bütün mensuplarını
gerçekten dahil edebilme becerisi,
sonuncusu ise, mutlu ve tatmin edici bir
hayat yaşamak için bizim kendi becerimiz.
Konu birlikte hareket etmeye geldiğinde ise
elimizdeki veriler çok açık.
Dünya genelinde, oylamalara katılım oranı
seksenlerin sonunda zirvedeyken
bu oran, o zamandan beri
hiç görülmemiş bir şekilde düşüyor.
Eğer bu oranlar ulusal seviyede düşük ve
şehir seviyesinde ise
durum gerçekten sıkıntılı.
Geçtiğimiz iki yılda
dünyanın en eski ve en sağlam demokrasilerine
sahip olan iki ülke; A.B.D ve Fransa
yurt genelinde yerel seçimler yaptı.
Fransa'da oylamaya katılım rekor derecede düşüktü.
Neredeyse vatandaşların yüzde kırkı
sandıklara gitmemeye karar verdi.
A.B.D'de ise bu oran daha da ürkütücü.
Bazı Amerikan şehirlerinde
katılım oranı yüzde beş civarındaydı.
Bu durumu iyice anlamanızı istiyorum.
Burada, içinde yaşayan insanların
yüzde doksanbeşinin
kendi liderlerini seçmenin önemsiz olduğunu düşündüğü
demokratik şehirlerden bahsediyoruz.
Dört milyon nüfuslu Los Angeles şehri, belediye başkanını
sadece 200.000 biraz aşkın oy ile seçti.
Bu, Los Angeles'ın son 100 yılda gördüğü
en düşük katılımcı sayısıydı.
Tam burada, benim şehrim Rio'da,
geçen belediye başkanı seçiminde
oy vermenin zorunlu olmasına rağmen,
seçmenlerin neredeyse yüzde 30'u
ya geçersiz oy verdi
ya da evlerinde kalıp ceza ödemeyi tercih etti.
Konu kapsamlılık olduğu zaman
bizim şehirlerimiz de pek başarılı sayılmazlar
ve bunun kanıtını bulmak için
çok uzağa bakmanıza gerek yok.
Rio, inanılmaz derecede bir eşitsizlikler şehri.
Burası Leblon.
Leblon, Rio'nun en zengin semti.
Burası da Complexo do Alemão.
Burası, şehrin 70.000'den fazla
en fakir sakininin yaşadığı yer.
Leblon'daki İGİ, İnsani Gelişmişlik Endeksi
0.967.
Bu değer Norveç'ten, İsviçre'den
veya İsveç'ten daha yüksek.
Complexo do Alemão'nun İnsanı Gelişmişlik Endeksi 0.711.
Bu miktar ise Cezayir ve Gabon'un
İnsani Gelişim Endeksleri'nin arasında bir yerde.
Yani Rio, bir çok Güney şehrinde olduğu gibi
Avrupa'nın Kuzeyinden
Sahra Çölü'nün ortasına
yarım saate gidebileceğiniz bir yer.
Tabi kendi aracınızla giderseniz.
Eğer toplu taşıma kullanırsanız, bu süre iki saat civarında.
Son olarak, belki de en önemlisi
sağladıkları inanılmaz ilişki zenginliğiyle şehirler,
insan mutluluğunun geliştiği
ideal yerler haline
gelebilir.
İnsanlar arasında olmayı severiz.
Bizler sosyal hayvanlarız.
Gelin görün ki, şehirleşmenin zirve yaptığı
ülkelerdeki şehirler bizi artık
mutlu edemiyor gibi görünüyor.
ABD nüfusu geçtiğimiz 30 yılda
mutlulukta genel bir düşüşe
maruz kaldı.
Bunun temel sebebi ise şu:
Amerikan tarzı şehirleşme,
kaliteli halka açık yerlerin
birçok Amerikan şehrinde
yok olmasına neden oldu.
Sonuç olarak, bizi mutlu eden
sosyal ilişkilerde
bir düşüş yaşandığı gözlendi.
Bir çok araştırma, yalnızlığın arttığını,
dayanışmanın, dürüstlüğün, sosyal ve kentsel katılımın ise
azaldığını gösteriyor.
Peki önem vermemizi sağlayacak şehirleri
kurmaya nasıl başlayacağız?
En önemli varlıkları olan,
olağanüstü çeşitliliğe değer veren
insanların yaşadığı şehirleri nasıl kuracağız?
Bizi mutlu eden şehirleri...
Şehirlerimizin şuanki halini
değiştirmek istiyorsak,
bizim de kesinlikle,
elimizdeki sonuçları veren karar verme süreçlerimizi
değiştirmek zorunda olduğumuza inanıyorum.
Bizim bir katılım devrimine ihtiyacımız var.
Hem de acilen.
Vatandaşlık görevi olarak sadece oy verme düşüncesi
pek bir anlam ifade etmiyor artık.
İnsanlar kendilerine bir kaç senede bir,
başkalarına yetkilerini devretme zamanı geldiğinde,
güçlü bireylermiş gibi davranılmasından
sıkılmış durumdalar.
Eğer Haziran 2013'te Brezilya'yı
kasıp kavuran protestolar bize herhangi bir şey öğretmiş ise,
o da; ne zaman gücümüzü
sandığın dışında kullanmaya çalışsak
dayak yiyoruz,
aşağılanıyoruz ya da tutuklanıyoruz.
Artık bunun değişmesi gerek.
Çünkü değiştiğinde,
insanlar sadece temsil yapıları ile tekrar etkileşmeyle kalmayıp
aynı zamanda bu yapıları
doğrudan, işlevsel ve topluca karar verilecek şekilde
tamamlayıcı olacaklardır.
Kapsayıcı doğası gereği
eşitsizliğe saldıran
bu karar verme şekli
şehirlerimizi değiştirebilir,
yaşamamız için daha iyi yerlere
dönüştürebilir.
Ama burada açık bir aldatmaca var:
Geniş kitlelerin katılımını
ve gücün yeniden dağılımını sağlamak
lojistik bir kabusa dönüşebilir.
İşte tam da bu noktada teknoloji
imdadımıza yetişip insanların aynı odada
bulunmasına gerek kalmadan,
organize olmasını, iletişime geçmesini ve
kararlar almasını
kolaylaştırabilir.
Ne yazık ki,
konu demokratik süreçleri teşvik etmek olduğunda
mülki idareler teknolojiyi
tam anlamıyla kullanmıyorlar.
Şu ana kadar, bir çok mülki idare teknolojiyi,
vatandaşlarını idari birimlere bilgi sağlayan aygıtlara dönüştürme
konusunda etkili bir şekilde kullandı:
Yoldaki çukurlar, devrilmiş ağaçlar ya da kırık lambalar.
Daha küçük boyutta, idareciler şehirlerdeki insanları
çoktan kendileri adına verilmiş olan kararların sonuçlarını
geliştirmek adına
davet ettiler.
Tıpkı 8 yaşındayken annemin bana
bir seçeneğim olduğunu söylediği gibi:
8'den önce yatmış olmalıydım
ama pembe ya da mavi pijamamı seçebilirdim.
Bu katılım değil.
Aslında yöneticiler
önemli konularda katılımı sağlamak için
teknoloji kullanımında iyi değiller.
Bütçeyi nasıl pay ettiğimiz,
arazilerimizi nasıl kullandığımız
ve doğal kaynaklarımız nasıl idare ettiğimiz.
Bunlar, kendilerini şehirlerimizde gösteren
küresel sorunları gerçekten
etkileyebilecek kararlar.
İyi haber ise,
evet sizinle paylaşabileceğim iyi haberlerim de var,
bunları yapmak için idarecilerden medet ummaya gerek yok.
Vatandaşların kendi katılım yapılarını
oluşturabileceklerine inanmam için
haklı sebeplerim var.
3 yıl önce, Meu Rio adında bir
organizasyonun kuruluşunda yer aldım.
Rio şehrinde yaşayan insanların
önemsedikleri sebepleri ve yerleri
organize etmelerini ve
ve o sebep ve yerleri hergün
etkilemelerini kolaylaştırdık.
Geçtiğimiz üç yıl içinde, Meu Rio, Rio şehrinde
160.000 kişilik bir iletişim ağına ulaştı.
Bu üyelerin yaklaşık yüzde 40'ı
yaşları 20 ile 29 arasında olan gençler.
Bu, bugün Rio şehrinde bu yaştaki
her 15 gençten biri demek.
Üyelerimiz arasından bu küçük sevimli kız,
Bia, sağ tarafta olan.
Bia, henüz 11 yaşındayken
bizim araçlarımızdan birini kullanarak başladığı mücadele ile
gittiği devlet okulunun yıkılmasını engelledi.
Bia'nın okulu aslında ülkedeki
en iyi devlet okullarından biri
ama bu okul, Rio De Janerio hükumeti
tarafından yıkılacaktı.
Hem de, gayet ciddiyim,
Dünya Kupası için bir otopark
yapılmak üzere.
Bia, bir mücadele başlattı,
bizler de okulunu 7/24 kamera ile takip ediyorduk.
Aylar sonra,
hükumet fikrini değiştirdi.
Bia'nın okulu yıkılmadı.
Bir de Jovita var.
Kendisi inanılmaz bir kadın.
Kızı 10 yıl önce kaybolmuş.
O günden beri,
kızını arıyordu.
Bu arayışında ilk önce
yalnız olmadığını gördü.
Sadece geçtiğimiz 2013 yılında,
Rio eyaletinde 6.000 kişi
kayboldu.
Buna rağmen,
kayıp vakalarıyla ilgilenen merkezileşmiş
bir istihbarat sisteminin olmadığını farketti.
Diğer Brezilya şehirlerinde
bu sistem kayıp kişi vakalarının
yüzde 80'inin çözümüne katkı sağlamıştı.
Bir kampanya başlattı,
İçişleri Bakanı, kayıp şahıslar
konusuna yoğunlaşmasını talep eden 16.000 e-posta aldıktan sonra
harekete geçti ve bu konuda uzmanlaşmış
bir emniyet birimi kurmaya başladı.
Geçen ay bu birim halka açıldığında
Jovita oradaydı ve
süslenmiş röportaj veriyordu.
Sonra Leandro var.
Leandro kenar mahallelerde yaşayan
inanılmaz biri.
Varoşlarda geri dönüşüm projesini başlattı.
Geçen yılın sonu, 16 Aralık'ta
Rio de Janerio Eyaletin'den
bir tahliye emri aldı.
Kendisine iki yıldır kullandığı alanı
boşaltması için iki hafta veriliyordu.
Düşünce, yeri bir inşaat alanına çevirmeyi
planlayan bir imarcıya devretmekti.
Leandro bizim araçlarımızdan birini kullanarak mücadelesine başladı,
"Düdüklü Tencere"
Bia ve Jovita'nın kullandığının aynısı.
Hükümet Noel Arifesinde
fikrini değiştirdi.
Bu yaşananlar beni mutlu ediyor,
ama sadece mutlu sonları oldukları için değil.
Beni mutlu ediyor çünkü hepsinin
mutlu bir başlangıcı var.
Bia'nın okulundaki Okul Aile Birliği
şimdi okulun alanını daha da genişletmek için
projeler geliştiriyor.
Leandro'nun projesini Rio'daki
diğer az gelirli topluluklara taşımakla ilgili hırslı planları var.
Jovita ise kurulmasına önayak olduğu
emniyet biriminde gönüllü olarak çalışıyor.
Bia, Jovita ve Leandro
vatandaşların ve dünyadaki mülki idarelerin
görmesi gereken bir gerçeğin
yaşayan örnekleri:
Biz hazırız.
Vatandaşlar olarak, kendi ortak kaderlerimize
karar vermeye hazırız.
Çünkü biliyoruz ki, gücü dağıtma şeklimiz,
herkese ne kadar değer verdiğimize dair çok şey anlatmakta.
Çünkü biliyoruz ki,
bu tetikleme ve yerel politikaya katılım
bizim bir başkasıyla olan ilişkimize
gerçekten değer verdiğimizin bir kanıtı
ve biz bunu dünya çapında,
her şehirde yapmaya hazırız.
"Bizim Şehrimiz" isimli ağ ile,
Meu Rio takımı olarak
öğrendiklerimizi
kendi şehirlerinde de benzer girişimlerde bulunmak isteyen
kişilerle paylaşmayı umuyoruz.
Biz bunu zaten inanılmaz sonuçlarla
Sao Paulo'da yapmaya başladık.
Bunu tüm dünyadaki şehirlere
vatandaş odaklı ağ yoluyla götürmek,
bizi teşvik eden,
mücadele etmemizi sağlayan ve
bize şehir hayatına gerçekten dahil olmayı hatırlatan
vatandaşlar tarafından yönlendirilen kuruluşlar ile yaymak istiyoruz.
Karar vermek bize kalmış
okul isteyip istemediğimiz ya da
otopark yerleri,
toplum odaklı geri dönüşüm proeleri
ya da şantiyeler,
birbaşınalık veya dayanışma, araba veya otobüsler
ve bunu şimdi yapmak bizim sorumluluğumuz
kendimiz için, ailelerimiz için,
hayatlarımızı değerli kılan kişiler için,
inanılmaz yaratıcılık için,
şehirlerimizi oluşturan güzellikler için,
tüm problemlerine rağmen
zamanımızın en büyük buluşu bu.
Obrigado. Teşekkürler.
(Alkışlar)