54% światowej populacji
żyje w miastach.
W krajach rozwijających się
jedna trzecia populacji
żyje w slumsach.
75% światowego zużycia energii
ma miejsce w naszych miastach,
a 80% emisji gazów powodujących globalne ocieplenie
pochodzi z naszych miast.
Problemy, o których często myślimy w wymiarze globalnym,
jak zmiana klimatu, kryzys energetyczny czy ubóstwo,
są pod wieloma względami problemami miejskimi.
Nie zostaną one rozwiązane,
jeżeli ludzie mieszkający w miastach,
czyli większość z nas,
rzeczywiście nie zaczną działać.
Aktualnie zbytnio się nie staramy.
To widać wyraźnie,
kiedy patrzymy na trzy aspekty życia miejskiego.
Po pierwsze, skłonność obywateli do angażowania się
w działalność instytucji demokratycznych.
Po drugie, zdolność miast do liczenia się
ze wszystkimi swoim mieszkańcami.
Po trzecie, nasza własna zdolność
do spełniania się i bycia szczęśliwymi w życiu.
Jeśli chodzi o zaangażowanie, statystyki są oczywiste.
Frekwencja wyborcza na świecie osiągnęła
szczytowe wyniki w późnych latach 80.
Od tego czasu zaczęła spadać w tempie,
którego nigdy wcześniej nie widzieliśmy.
Te liczby nie prezentują się dobrze na poziomie kraju,
a na poziomie miast są wręcz przygnębiające.
W ciągu ostatnich dwóch lat
w dwóch najsilniejszych i najstarszych na świecie demokracjach,
Stanach Zjednoczonych i Francji,
odbyły się wybory do rad miast.
We Francji frekwencja była rekordowo niska.
Prawie 40% uprawnionych do głosowania
postanowiło nie głosować.
W USA wyniki są jeszcze bardziej przerażające.
W niektórych miastach amerykańskich
frekwencja wyniosła około 5 procent.
Pomyślcie o tym przez chwilę.
Mowa o demokratycznych miastach,
w których 95% ludności uznało
wybranie swoich przywódców za nieistotne.
W Los Angeles, czteromilionowym mieście,
burmistrz został wybrany liczbą nieco ponad 200 000 głosów.
To najniższa frekwencja w mieście
od ponad 100 lat.
Tutaj, w moim rodzinnym Rio de Janeiro,
mimo przymusu wyborczego,
prawie 30% wyborców decyduje się
oddać nieważny głos
albo zostać w domu i zapłacić mandat.
W kwestii wyrównywania różnic
nasze miasta też nie odniosły spektakularnego sukcesu
i wcale nie trzeba daleko szukać,
żeby znaleźć dowody.
Rio de Janeiro to podręcznikowy przykład nierówności.
Oto Leblon.
Leblon to najbogatsza dzielnica Rio.
A to Complexo do Alemão.
To właśnie tutaj żyje ponad 70 000
najbiedniejszych mieszkańców miasta.
Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) dla Leblon
wynosi 0,967.
To więcej niż w Norwegii, Szwajcarii czy Szwecji.
Complexo do Alemão ma HDI na poziomie 0,711.
To gdzieś pomiędzy
Algierią i Gabonem.
A zatem Rio, podobnie jak wiele innych miast półkuli południowej,
jest miejscem, w którym w ciągu 30 minut
można przedostać się z północnej Europy
do subsaharyjskiej Afryki.
Pod warunkiem, że masz samochód.
Komunikacją miejską to około 2 godzin.
Na koniec prawdopodobnie najistotniejsza kwestia.
Miasta umożliwiają niesamowite bogactwo relacji
i dlatego mogłyby być idealnym miejscem
rozkwitu ludzkiego szczęścia.
Kochamy być wśród innych ludzi.
Jesteśmy zwierzętami towarzyskimi.
Niemniej jednak kraje,
w których urbanizacja osiągnęła szczyt,
okazują się być gospodarzami miast, które przestały nas uszczęśliwiać.
W ciągu ostatnich trzydziestu lat wśród populacji Stanów Zjednoczonych
nastąpił ogromny spadek zadowolenia z życia,
a powód jest następujący.
Sposób, w jaki budowane są miasta amerykańskie sprawił,
że przyjazna ludziom przestrzeń publiczna
praktycznie zniknęła z wielu miast.
W konsekwencji doświadczamy
zmniejszenia się liczby związków miedzyludzkich,
tego, co nas uszczęśliwia.
Wiele badań wykazuje wzrost samotności
i spadek solidarności, szczerości
oraz społecznego i obywatelskiego zaangażowania.
Jak zatem powinniśmy budować miasta,
żeby nas nie zobojętniały?
Miasta doceniające swoją największą zaletę,
różnorodność ludzi w nich mieszkających?
Miasta, które sprawią, że poczujemy się szczęśliwi?
Wierzę, że jeśli chcemy zmienić przestrzeń miejską,
to powinniśmy przede wszystkim zmienić
system podejmowania decyzji,
który doprowadził nas do punktu, w którym obecnie tkwimy.
Potrzebujemy wyborczej rewolucji
i to szybko.
Głosowanie, jako jedyny obywatelski obowiązek,
nie ma już sensu.
Ludzie są zmęczeni tym, że ich jedyna władza,
to przekazanie władzy w ręce kogoś innego
co kilka lat.
Jeśli fala protestów, która przetoczyła się przez Brazylię
w czerwcu 2013 roku nauczyła nas czegoś,
to tego, że za każdym razem, kiedy próbujemy zabrać głos
poza aspektem wyborczym,
jesteśmy bici, upokarzani albo aresztowani.
To musi się zmienić.
A kiedy tak się stanie,
ludzie nie tylko zaangażują się
w struktury reprezentacyjne,
ale również je uzupełnią
bezpośrednimi, efektywnymi i wspólnie podjętymi decyzjami.
Będą to decyzje atakujące nierówności
o globalnym charakterze.
Decyzje, które będą w stanie
zmienić nasze miasta
w lepsze miejsca do życia.
Ale oczywiście jest tam mały haczyk.
Powszechny udział i redystrybucja władzy
mogą być logistycznym koszmarem,
ale tutaj technologia może odegrać
niesamowicie pomocną rolę.
Poprzez ułatwianie ludziom organizacji,
komunikacji i podejmowania decyzji
bez potrzeby bycia jednocześnie w tym samym pokoju.
Niestety nasze urzędy miejskie
nie używają pełnego potencjału technologii,
by wesprzeć procesy demokratyczne.
Dotychczas większość urzędów miejskich wykorzystywała technologię jedynie,
by zmieniać obywateli w ludzkie czujniki
dostarczające władzom danych o mieście:
o ilości dziur, zwalonych drzewach albo zniszczonych lampach.
Również, lecz w mniejszym stopniu,
oferowali ludziom uczestnictwo w poprawianiu skutków decyzji
już za nich podjętych.
Tak, jak kiedy miałam 8 lat,
i moja mama mówiła mi, że mam prawo wyboru.
Musiałam być w łóżku o ósmej wieczorem,
ale mogłam wybrać różową albo niebieską piżamę.
To nie jest udział w podejmowaniu decyzji.
Rządy dotychczas nie były zbyt efektywne
w adaptowaniu technologii promującej
udział obywateli w ważnych sprawach,
takich jak rozdzielenie budżetu,
zagospodarowanie terenu,
i zarządzanie surowcami naturalnymi.
To są decyzje
mające wpływ na globalne problemy,
które uzewnętrzniają się w naszych miastach.
Dobrą wiadomością jest to,
że wcale nie musimy czekać, by zrobił to rząd.
Mam powód by wierzyć,
że obywatele są w stanie zbudować
własne struktury współdziałania.
Trzy lata temu współzałożyłam organizację
o nazwie Meu Rio.
Ułatwiamy ludziom w Rio
rozpoczęcie działań na rzecz problemów i miejsc,
które są dla nich ważne,
żeby mieli wpływ na te problemy i miejsca każdego dnia.
Przez ostatnie trzy lata sieć Meu Rio
powiększyła się o 160 000 obywateli Rio.
Około 40% to młodzi ludzie
między 20 a 29 rokiem życia.
To jedna na 15 młodych osób w tym wieku,
zamieszkałych dzisiaj w Rio.
Wśród członków jest godna podziwu mała dziewczynka,
Bia, po prawej.
Bia miała zaledwie 11 lat,
kiedy zaczęła kampanię używając jednego z naszych narzędzi,
by uratować swoją szkołę publiczną przed rozbiórką.
Jej szkoła jest wśród najlepszych w rankingu
szkół publicznych w kraju.
Miała zostać zburzona przez urząd stanowy w Rio,
by wybudować na tym miejscu,
nie żartuję,
parking na Mistrzostwa Świata
tuż przed ich rozpoczęciem.
Bia rozpoczęła kampanię, którą nawet oglądaliśmy
przez całodobowy monitoring,
i wiele miesięcy później
rząd zmienił zdanie.
Szkoła została na miejscu.
A tutaj jest Jovita.
Jest niesamowitą kobietą,
której córka zaginęła 10 lat temu,
i od tego czasu Jovita ciągle jej szukała.
W tym czasie dowiedziała się,
że nie jest sama.
W ostatnim, 2013, roku, w Rio
zaginęło 6 000 osób.
Dowiedziała się także, że mimo to,
Rio nie ma scentralizowanego systemu
do śledzenia spraw osób zaginionych.
W innych brazylijskich miastach,
taki system pomógł rozwiązać prawie 80% przypadków zaginięcia.
Rozpoczęła kampanię.
Gdy minister bezpieczeństwa otrzymał 16 000 e-maili
z prośbą o wdrożenie tego systemu,
w odpowiedzi rozpoczął budowę departamentu policji do spraw zaginięć.
Otworzono go pod koniec zeszłego miesiąca.
Była tam też Jovita
i bardzo chętnie udzielała wywiadów.
Mamy też Leandro.
Leandro jest niesamowitym facetem
ze slumsów w Rio.
Stworzył projekt recyklingu w slumsach.
Pod koniec zeszłego roku, 16 grudnia,
dostał nakaz eksmisji
od rządu stanowego Rio de Janeiro,
dający mu dwa tygodnie na opuszczenie lokalu,
którego używał od dwóch lat.
W planie było oddanie terenu deweloperowi
na plac budowy.
Leandro rozpoczął kampanię używając jednego z naszych narzędzi
o nazwie Szybkowar,
tego samego, którego używały Bia i Jovita,
i rząd stanowy zmienił zdanie
tuż przed świętami Bożego Narodzenia.
Te historie uszczęśliwiają mnie,
ale nie tylko dlatego, że mają szczęśliwe zakończenie.
Uszczęśliwiają mnie,
bo są to szczęśliwe początki.
Nauczyciele i rodzice w szkole Bia
szukają możliwości,
by poprawić otoczenie jeszcze bardziej.
Leandro ma ambitne plany,
by wprowadzić swój model w innych biednych społecznościach w Rio.
Jovita jest wolontariuszką w jednostce policji,
którą pomogła założyć.
Bia, Jovita i Leandro są żywym przykładem tego,
o czym obywatele i miejskie rządy na całym świecie
powinny wiedzieć:
jesteśmy gotowi.
Jako obywatele, jesteśmy gotowi
decydować o naszym przeznaczeniu,
bo wiemy, że podział władzy
mówi bardzo dużo o tym, jak naprawdę każdego cenimy.
Wiemy też,
że umożliwianie uczestnictwa i działania na rzecz polityki lokalnej
oznacza, że naprawdę zależy nam
na relacjach między sobą nawzajem.
Już teraz jesteśmy gotowi rozpocząć ten proces
w miastach na całym świecie.
Wraz z siecią Nasze Miasta,
ekipa Meu Rio
podzieli się tym, czego się nauczyliśmy
z innymi ludźmi, którzy chcą stworzyć
podobne inicjatywy w swoich miastach.
Już zaczęliśmy w São Paulo
z niesamowitym rezultatem.
Chcemy dotrzeć do miast na całym świecie
przez sieć skupiającą się na obywatelach
i przez nich prowadzone organizacje,
które będą inspirować,
stawiać wyzwania i przypominać nam, byśmy domagali się
prawdziwego uczestnictwa w życiu naszych miast.
To od nas zależy,
czy chcemy mieć szkoły czy parkingi,
społeczne inicjatywy recyklingu czy place budowy,
samotność czy solidarność, samochody czy autobusy.
Naszą odpowiedzialnością jest podjęcie inicjatywy już teraz,
dla nas samych, dla naszych rodzin,
dla ludzi, którzy sprawiają, że nasze życie ma wartość,
dla niesamowitej kreatywności,
piękna i cudu tworzącego nasze miasta,
które pomimo wszelkich problemów,
są najwspanialszym wynalazkiem naszych czasów.
Obrigado. Dziękuję.
(Brawa)