Doğrusu, Beyaz Saray'dan
ayrıldıktan sonraki kariyerimi düşünmeye çalışıyordum,
bence buna en iyi örnek birkaç sene önce The New Yorker'da çıkan bir karikatür.
Küçük çocuk babasına bakar
ve şöyle der, "Babacığım, büyüyünce eski Başkan olmak istiyorum."
(Gülüşmeler)
Eski bir başkan olarak büyük lütuflara sahip oldum.
Çünkü dünyanın dört bir yanındaki
pek çok insanı tanımamı sağlayan, dünyada çok az
insanın sahip olduğu bir imkâna sahiptim.
Sadece Birleşik Devletlerdeki 50 eyaleti tanımakla kalmadım,
aynı zamanda ben ve eşim 145'ten fazla ülkeyi ziyaret ettik.
Carter Merkezi'ninn dünya çapında 80 ülkede tam zamanlı programı vardı.
Bir ülkeye gittiğimizde çoğu zaman
sadece kral veya başkanla buluşmakla kalmadık,
Afrika'nın en ücra köşelerinde yaşayan köylülerle de tanıştık.
Yani Carter Center'da tüm çabamız
insan haklarını desteklemek üzerine;
ve dünyayı bildiğim kadarıyla, size hiç çekinmeden diyebilirim ki
dünyadaki bir numaralı insan hakları ihlali,
tuhaf şekilde çok fazla ele alınmasa da, kadınlara ve kızlara kötü davranılması.
(Alkış)
Öncelikle, bahsedeceğim gibi bunun birkaç nedeni var.
İlki, dinî kitapların, kutsal yazıların, İncil'in, Eski Ahit'in,
Yeni Ahit'in, Kuran'ın ve diğerlerinin yanlış şekilde yorumlanması.
Bunlar, sinagoglarda, kiliselerde ve camilerde şu an etkin pozisyonlarda
bulunan erkekler tarafından yanlış yorumlanmaktalar.
Bu kuralları, kadınların erkeklere nazaran
Tanrı'nın gözünde normalde ikincil pozisyona inmesini
sağlamak üzere yorumluyorlar.
Bu çok ciddi bir sorun. Normalde ele alınmıyor.
Yıllar önce, 2000 yılında,
ben bir Baptist'tim, 70 yıllık Güneyli bir Baptist --inanın
bana, hala her pazar Pazar Okulu'nda ders veriyorum
bu pazar günü de ders vereceğim --
ancak 2000 yılında Güneyli Baptist Konvansiyonu kadınların
ikincil, erkeklere itaat ettikleri bir pozisyon
üstlenmeleri gerektiğine karar verdi.
Böylece kadınların kilisede rahip,
papaz, diyakoz veya orduda vaiz olmasını engelleyen
bir emri yürürlüğe koydular.
Bir kadın bir Güneyli Baptist okulundaki
bir sınıfta ders verdiğinde,
sınıfta bir erkek varsa ders veremez.
Çünkü İncil'de ayetler bulabilirsiniz;
İncil'de 30.000'in üzerinde, bir kadının
bir erkeği eğitmemesini söyleyen ve buna benzer ayet var.
Ancak temel nokta, kutsal yazıların erkekleri üstün pozisyonda
tutmak üzere yanlış şekilde yorumlanması.
Bu çok yaygın bir sorun.
Çünkü erkekler bu gücü kullanabilir
ve eğer istismarcı bir koca veya işveren, örnek olarak, kadınları aldatmak isterse,
eğer kadınlar Tanrı'nın nazarında eşit değilse,
ben neden eşit davranayım diyebilir.
Neden aynı çeşit işi yapmak için eşit ücret ödeyeyim?
Bu soruna yol açan
diğer bir ciddi felaket ise, aşırı derecede şiddete başvurulması
ve bu, dünya çapında muazzam şekilde artmakta.
Örneğin, Amerika Birleşik Devletlerinde,
çoğunlukla siyahi ve azınlık olan yoksul kişilerin
hapse konarak istismar edilmesinde çok büyük bir artış oldu.
Ben Georgia valisi olarak görevdeyken,
her 1.000 Amerikalıdan biri hapisteydi.
Bugünlerde ise, her 1.000 kişiden 7,3'ü hapiste.
Bu yedi katı kadar bir artış.
Ben Beyaz Saray'dan ayrıldığımdan
beri, hapisteki siyahi kadınların
sayısında yüzde 800 artış oldu.
Aynı zamanda dünyada gelişmiş bir ülke olarak
ölüm cezası olan tek ülkeyiz.
Ölüm cezasını desteklemede, insan haklarının her maddesinde
en kötü olan ülkelerin tam yanında yer alıyoruz.
Şu an Kaliforniya'dayız ve geçen gün
Kaliforniya'nın 13 kişiyi ölüm cezasına mahkûm ederek
dört milyar dolar harcadığını hesapladım.
Hesaplarsanız, bir kişiyi infaza göndermenin
Kaliforniya'ya maliyeti 307 milyon dolar eder.
Nebraska bu hafta ölüm cezasını kaldıran bir kanun çıkardı,
çünkü çok pahalıya mal oluyordu. (Alkış)
Yani yoksul kişilere ve çaresiz kişilere karşı şiddete ve kötü davranışa başvurmak,
kadın istismarının artmasının diğer bir nedeni.
Kadınlara yönelik istismarlardan beni en çok endişelendiren birkaçına değineceğim
ve oldukça kısa tutacağım, çünkü bildiğiniz gibi, kısa bir sürem var.
Birincisi kadın sünneti.
Kadın sünneti korkunç ve Amerikalı kadınlar tarafından bilinmiyor;
ancak bazı ülkelerde, birçok ülkede,
bir kız çocuğu doğduğunda, yaşamının erken evresinde,
genital organları jileti olan sözüm ona bir bıçakla,
sterilize olmayan bir şekilde tamamen kesiliyor,
kadının genital organlarının dış kısımlarını kesiyorlar.
Bazen daha uç vakalarda, ancak çok da nadir değil,
açıklığı dikiyorlar ki kız sadece idrar yapabilsin veya regl olabilsin.
Sonra evlendiğinde aynı bıçak tekrar
kanalı açar ki cinsel ilişkiye girebilsin.
Birçok ülkede kanun dışı olsa da bu çok nadir bir şey değil.
Örneğin Mısır'da,
bugün Mısır'da yaşayan kadınların yüzde 91'i
bu şekilde kadın sünneti olmuşlardır.
Bazı ülkelerde, ergenliğe erişmeden bu şekilde
kesilen kadınlar yüzde 98'den fazladır.
Bu durum, o ülkelerde yaşayan tüm kadınlar için
çok korkunç bir ızdırap.
Diğer bir ciddi konu ise, namus cinayetleri,
bir ailenin kutsal yazıları yine yanlış yorumlayarak --
Kuran'da bunu zorunlu kılan bir şey yoktur --
ailesindeki bir kızı infaz etmeleridir,
eğer kız tecavüze uğradıysa
veya babasının onaylamadığı bir adamla evlendiyse
veya bazen sadece uygunsuz kıyafetler giydiyse.
Bu kendi ailesinin üyeleri tarafından yapılmaktadır,
yani kız aileye sözüm ona utanç getirirse
aile cinayet işler.
Kısa zaman önce Mısır'da Birleşmiş Millet ler tarafından bir analiz
yapıldı ve bu, kızların cinayetlerinin yüzde 75'inin
babası, amcası veya erkek kardeşi tarafından işlendiğini gösterdi;
lakin cinayetlerin yüzde 25'i kadınlar tarafından işlenmiş.
Dünyada, kadınlarla yönelik
diğer bir sorun ise kölelik
veya bugünlerde söylenen şekliyle insan ticareti.
19. yüzyıl ve 18. yüzyılda Afrika'dan Yeni Dünya'ya
kölelik için satılan yaklaşık 12,5 milyon insan vardı.
Bugün köle olarak yaşayan 30 milyon insan var.
Birleşik Devletler Dışişleri Bakanlığı'nın Kongre'ye her sene
rapor verme zorunluluğu var
ve Dışişleri Bakanlığı her sene uluslararası sınırlarda
800.000 insanın kölelik için satıldığını ediyor.
Bu satılanların yüzde 80'i
cinsel kölelik için satılan kadınlar.
Birleşik Devletler'de şu an
60.000 insan esareti veya kölelik altında yaşıyor.
Carter Center'in ve eğitim verdiğim Emory Üniversitesi'nin
bulunduğu Atlanta, Georgia'da
her ay 200 ila 300 kadın kölelik için satılıyor.
Bu sebepten dolayı ülkede ilk sıradadır.
Atlanta, dünyadaki en yoğun havaalanına sahip
ve Güney Yarımküre'den gelen çok fazla yolcu da var.
Bir genelev sahibi,
kahverengi veya siyah derili bir kız almak isterse,
bunu 1.000 dolara yapabilir.
Beyaz derili bir kadın bunun birkaç katı getirebilir
ve ortalama bir genelev sahibi şu an Atlanta ve Birleşik Devletlerde
köle başına yaklaşık 35.000 dolar kazanabilir.
Atlanta, Georgia'daki seks ticareti, toplam uyuşturucu ticaretini geçiyor.
Yani bu durum, başka bir ciddi problem ve buradaki temel sorun fuhuş.
Çünkü Amerika'da yerel yönetimler, yerel polisler,
polis şefi, belediye başkanı ve benzerleri
tarafından bilinmeyen bir genelev yok.
Bu durum, en kötü sorunlardan birine sebep oluyor,
dünyadaki tüm ülkelerde giderek daha fazla kadının alınıp
cinsel köle olarak kullanılıyor olmaları.
İsveç'in buna güzel bir yaklaşımı var.
Yaklaşık 15-20 yıl önce, İsveç kanunu değiştirmeye karar verdi; buna göre
artık kadınlar cinsel kölelik içindelerse
suçlanıp dava edimiyorlar;
bunun yerine genelev sahipleri, satıcılar ve erkek müşteriler mahkemeye çıkıyor.
ve -- (Alkış) -- fuhuş azaldı.
Birleşik Devletlerde, tam tersi bir yaklaşımı benimsiyoruz.
Amerika Birleşik Devletlerinde yasa dışı seks ticareti için
yakalanan her erkeğe karşılık, 25 kadın yakalanmaktadır.
Kanada, İrlanda, söylediğim gibi İsveç,
Fransa ve diğer ülkeler İsveç modeli denen modele doğru yönelmektedir.
Bu yapılabilecek diğer bir şey.
Bu ülkede hepimizin takdir ettiği iki büyük kurum bulunmaktadır:
ordumuz ve büyük üniversite sistemimiz.
Orduda kaç cinsel taciz vakası olduğu artık analiz ediliyor.
Aldığım son rapora göre, orduda 26.000 cinsel taciz
meydana gelmiş --
26.000.
Mahkemeye çıkarılanlar ise sadece 3.000'i, yani yüzde birinden fazlası değil
ve nedeni ise herhangi bir örgütün komutanının --
benim denizaltım gibi bir gemi veya Kara Kuvvetleri'nde bir tabur
veya Deniz Kuvvetleri'nde tayfa --
bu komutan, yasalara göre taciz edene dava açılıp açılmayacağına
karar verme hakkına sahiptir ve
elbette kendi komutaları altında cinsel tacizlerin gerçekleştiği,
başkalarının bilmesini istedikleri son şey,
bu yüzden yapmıyorlar.
Bu kanunun değişmesi lazım.
Amerikan üniversitelerine giren her dört kadından yaklaşık biri,
mezun olmadan önce cinsel tacize uğruyor
ve buna artık çokça dikkat çekiliyor,
kısmen benim kitabım ve diğer şeyler sayesinde.
Sonuçta, Amerika'da 89 üniversite
Eğitim Bakanlığı tarafından 9. başlık altında suçlular,
çünkü üniversitelerin yetkilileri kadınları cinsel tacizden
korumak için özen göstermiyorlar.
Adalet Bakanlığı, üniversite kampüslerinde gerçekleşen tacizlerin yarısından
fazlasının seri tecavüzcüler tarafından gerçekleştiğini söylüyor,
çünkü üniversite sistemi dışında,
eğer birini taciz ederlerse, mahkemeye verillirler;
ama üniversite kampüslerine girdikle rinde ceza almadan tecavüz edebiliyorlar.
Soruşturma açılmıyor.
Bunlar toplumumuzda meydana gelen türde şeyler.
Kadınların ve kızların istismar edilmesiyle ilgili bir diğer ciddi şey,
eşit işe eşit ücret olmaması,
bildiğiniz gibi. (Alkış)
Bu bazen yanlış yorumlanıyor; ancak tam zamanlı işlerde,
Birleşik Devletlerde bir kadın bir erkekten yüzde 23 daha az alıyor.
Başkan olduğumda, fark yüzde 39'du.
Yani biraz ilerleme kaydettik, biraz da ben Başkan olduğum için;
falan filan- (Alkış) (Gülüşmeler) --
ancak son 15 yıldır fazla ilerleme kaydedilmedi,
yani son 15 yıldır yaklaşık yüzde 23 veya 24
kadar fark var.
Bunun gibi şeyler meydana geliyor.
Eğer Fortune 500 şirketlerini ele alırsanız,
500 taneden 23'ünün genel müdürü
kadın
ve bu genel müdürler, size söylememe hiç gerek yok ama,
ortalama olarak, diğer genel müdürlere
kıyasla, daha az kazanıyorlar.
Evet, bunlar ülkemizde olanlar.
Birleşik Devletlerle ilgili diğer bir problem de,
dünyada en çok savaşan millet olmamız.
İkinci Dünya Savaşından bu yana yaklaşık 25 farklı ülkeyle
savaşa girmişiz.
Bazen karada savaşan askerlerimiz oldu.
Bazen de, tepelerinde uçarak insanların
üzerlerine bombalar bıraktık.
Zaman zaman da, elbette insanlara saldı ran dronlarımız oldu ve bunun gibileri.
İkinci Dünya Savaşından beri 25 ya da daha fazla
ülkeyle savaş hâlindeyiz.
Dört yıl vardı, hangileri olduğunu söylemeyeceğim,
o zaman savaşmadık --
(Alkış) -- bomba atmadık, füze fırlatmadık,
mermi atmadık.
Her hâlükârda, bu tip şeyler, yani şiddete başvurma
ve kutsal yazıların yanlış yorumlanması gibi,
kadınlara ve kızlara kötü davranmanın sebebi, temel nedeni.
Söylememe gerek olmayan bir temel neden daha var
ve o da bunun genelde erkeklerin umrunda olmaması.
(Alkış) Gerçek bu.
Kadınların ve kızların istismarına karşı olduğunu söyleyen ortalama bir erkek,
işgal ettiğimiz ayrıcalıklı pozisyonu sessizce kabul eder
ve bu çocukken bildiğim, eşit ama ayrı
diye bir şeyin var olduğu zamana benziyor.
Irk ayrımcılığı, yasal olarak 100 sene var olmuştu,
1865, eyaletler arası savaşın sonu, İç Savaş'tan,
ta 1960'lara kadar,
Lyndon Johnson eşit haklar için
yasa tasarısını geçirinceye dek.
Ancak bu zaman boyunca, ırk ayrımcılığının
kabul edilebilir olduğunu düşünmeyen birçok beyaz insan vardı;
fakat sessiz kaldılar.
Çünkü daha iyi işlerin, jüri görevine
erişim hakkının, daha iyi okulların
ve diğer her şeyin ayrıcalığını sevdiler.
Bugün de bunların aynısı var.
Çünkü ortalama bir adam umursamıyor.
"Kızlara ve kadınlara karşı ayrımcılığa karşıyım", deseler de
ayrıcalıklı pozisyonlarının tadını çıkarıyorlar.
Üniversite sistemini kontrol eden
erkeklerin çoğunluğunu,
askerî sistemi kontrol eden erkeklerin çoğunluğunu,
dünyadaki hükümetleri kontrol eden erkeklerin çoğunluğunu
ve büyük dinleri kontrol eden erkeklerin çoğunluğunu elde etmek de epey zor.
Peki bugün yapmamız gereken temel şey ne?
Bence bugün yapabileceğimiz en iyi şey ,
ABD gibi güçlü ülkeler ve sizin geldiğiniz
Avrupa ve benzeri yerlerdeki, etkisi olan,
konuşma ve eylem özgürlüğü olan kadınların
kendi sorumluluklarını alarak
tüm dünyadaki kızlara ve kadınlara karşı
ırk ayrımcılığının bitmesini talep etmede
daha ısrarcı olmaları.
Mısır'daki ortalama bir kadının,
kızlarının kadın sünneti olması konusunda
pek söyleyebileceği bir şey yok.
Bunlar hakkkında detaylara dahi girmiyorum.
Ancak umarım ki bu konferanstan sonra,
buradaki her kadın kendi eşinin üniversite kampüslerinde,
orduda ve benzeri yerlerde, gelecekteki iş hayatlarında
kızlarını ve torunlarını bu istismarlardan
korumaları gerektiğini fark etmelerini sağlar.
12 torunum, 4 çocuğum var, 10 tane de torunumun çocuğu.
Sıklıkla onları ve Amerika'da
eşit haklara sahip olmak için karşı karşıya kalacakları
zor mücadeleyi düşünürüm; illaki Mısır veya yabancı bir ülkede
yaşamaları gerekmiyor
ve umarım dünyanın dört bir yanındaki
kadınların ve kızların destekçisi olmak ve onların insan haklarını korumak
için hepiniz bana katılırsınız.
Çok teşekkürler.
(Alkış)