Mənim işim insanlarla ünsiyyət quran
robotları modelləşdirmək, qurmaq və öyrənməkdir.
Amma bu hekayə heç də robotlaşdırma ilə deyil,
animasiya ilə başlayır.
İlk dəfə Pixar-ın "Luxo Jr"-ini gördükdə
məni stolüstü lampa kimi önəmsiz
bir əşyaya bu qədər emosiya verməyin
mümkün olması heyrətləndirdi.
Bir onlara baxın -- bu filmin sonunda
sən, həqiqətən də, iki mebel əşyası barədə nə isə hiss edirsən.
(Gülüş)
Və mən dedim: Bunu necə etdiklərini öyrənməliyəm.
Beləliklə, mən, həqiqətən də, pis bir karyera qərarı qəbul etdim.
Və bunu edəndə anam belə görünürdü.
(Gülüş)
Mən İsraildə xoş bir proqram təminatı şirkətində
rahat texnik işimi tərk edərək animasiyanı öyrənmək üçün
Nyu-Yorka köçdüm.
Və orada mən
Harlemdə, çökən bir binada otaq yoldaşlarımla birgə yaşadım.
Mən bu ifadəni məcazi mənada işlətmirəm,
oturduğumuz otaqda tavan, həqiqətən də,
bir gün çökdü.
Nyu-Yorkda tikinti pozuntuları barədə bütün reportajlar
bizim binanın qarşısında çəkilirdi.
Vəziyyətin necə pis olduğunu göstərən pərdə arxası kimi.
Nə isə, gün boyu mən məktəbə gedirdim və gecələr
oturur, karandaşla kadrbakadr animasiyalar çəkirdim.
Və mən iki təəccüb doğuran nəticə çıxardım --
onlardan biri bu idi ki,
sən hisləri oyatmaq istədikdə
bir şeyin necə göründüyü elə də vacib deyil,
bütün məsələ harəkətdə -- əşyanın necə hərəkət etməsinin
zamanlanmasındadır.
Və ikinci, bizə müəllimlərimizdən birinin dediyi bir şey idi.
O, "Buz dövrü"-ndəki gəlinciyi hazırlamışdı.
Və o demişdi:
"Bir animator kimi siz, rejissor deyil, aktyorsunuz."
Beləliklə, əgər siz personaj üçün düzgün hərəkəti tapmaq istəyirsinizsə,
bu barədə fikirləşməyin, onu tapmaq üçün öz vücudunuzdan istifadə edin --
güzgü qarşısında durun, bunu kamera
qarşısında oynayın -- hər nə lazımdırsa edin.
Və sonra bunu öz personajınıza geri verin.
Bir il sonra mən MİT-də
robotlaşdırılmış həyat qrupunda idim, hansı ki, insanlarla robotlar
arasında münasibəti öyrənən ilk qruplardan biri idi.
Və mən hələ də həqiqi, fiziki mövcud
Luxo Jr. lampası hazırlamağı arzulayırdım.
Amma mən bu nəticəyə gəldim ki, robotlar heç də
mənim animasiyanı öyrənərkən öyrəşdiyim cəlbedici
tərzdə hərəkət etmirlər.
Əvəzində, onlar hamısı --
necə deyə bilərəm, onlar hamısı "robot kimi" idilər.
(Gülüş)
Və mən fikirləşdim ki, görəsən, mən animasiya məktəbində öyrəndiyim hər şeyi götürsəm
və bunları öz robotik stolüstü lampamı hazırlamağa tətbiq etsəm necə olar?
Beləliklə, mən bu robotu
mümkün olduqca incə və cəlbedici etmək
üçün hissəbəhissə tərtib etdim.
Və burada siz məni robotla iş masası üzərində
ünsiyyət qurarkən görürsünüz.
Və mən, həqiqətən də, robotu özünün xəbəri olmadan
yenidən layihələşdirirəm.
Beləcə, o, mənə kömək etməklə öz qəbrini qazır.
(Gülüş)
Mən bunun mənə işıq verən
mexaniki strukturdan
daha faydalı olmasını istəyirdim; sənə lazım olduqda
burada olan və çox da müdaxilə etməyən bir əlaltı kimi.
Məsələn, mən tapa bilmədiyim
batareyanı axtaranda,
o, mənə batareyanın harada olduğunu hiss edilməyən bir tərzdə göstərsin.
Siz burada mənim çaşqınlığımı görə bilərsiniz.
Mən aktyorluq etmirəm.
Və mən qeyd etmək istərdim ki,
eyni mexaniki struktur hərəkət tərzindən asılı olaraq,
kübar və şəfqətli gründüyü kimi,
sərt və antoqonistcə də görünə bilər.
Və bu, eyni strukturdur, sadəcə hərəkət fərqlidir.
Aktyor: "Sən bilmək istəyirsən? Sən nə isə bilmək istəyirsən?
O, artıq ölü idi!
Gözləri tutqun, hərəkətsiz uzanmısdı!"
(Gülüş)
Lakin cazibədar tərzdə hərəkət etmək insan-robot ünsiyyəti
adlanan vahid bir sistemin sadəcə bir parçasıdır.
Mən Ph.D. işimi hazırlayarkən
insanla robotların bir qrup kimi işləmələri üzərində çalışırdım.
Burada insanlar və robotlardan ibarət komandalar birlikdə işləyirdilər.
Mən komanda işinin mühəndislik,
psixoloji və fəlsəfi tərəflərini öyrənirdim.
Eyni zamanda mən özüm də
yaxşı bir dostum ilə bir komandada işləyirdim,
kim ki, hal-hazırda buradadır.
Və o vəziyyətdə biz asanlıqla robotların
yaxın gələcəkdə orada, bizimlə birgə təsəvvür edə bilərik.
Pasxa naharından sonra
biz çoxlu qatlanabilən stulları yerbəyer edirdik
və bizim necə tez öz ritmimizi tapmamız məni təəccübləndirdi.
Hər kəs öz işini görürdü.
Biz öz tapşırıqlarımızı bölməli olmadıq.
Biz bu barədə nitqlə ünsiyyət qurmalı da olmadıq.
Hər şey öz-özünə baş verirdi.
Və mən fikirləşdim:
İnsanlar və robotlar heç də belə görünmürlər.
İnsanlar və robotların qarşılıqlı əlaqəsi
daha çox şahmat oyununu xatırladır.
İnsan ilk addım atır,
robot insanın nə etdiyini analiz edir,
daha sonra nə edəcəyini qərara alır,
bunu planlaşdırır və edir.
Daha sonra insan öz növbəsi çatana qədər gözləyir.
Beləlklə, bu daha çox şahmat oyununu xatırladır və
bu barədə danışmağa dəyər, çünki şahmat
riyaziyyatçılaar və kompyuter mühəndislərinə üçün əla oyundur.
Bu, tamamilə, informasiyanın analizi,
qərar qəbul etmə və planlaşdırma ilə bağlıdır.
Lakin mən öz robotumun şahmat oyunçusundan daha çox
sadəcə çıqqıldadan və digərləri ilə birlikdə çalışan
bir "edən" olmasını istəyirdim.
Beləcə, mən ikinci qorxunc karyera seçimimi etdim:
Mən yarım il aktyorluğu öyrənməyi qərara aldım.
Mən Ph.D.-ni kənara qoydum və aktyorluq dərsləri almağa getdim
Mən hətta pyesdə də iştirak etmişəm.
Ümid edirəm ki, ətrafda hələ də bunun videosu yoxdur.
Və mən aktyorluq haqda tapa biləcəyim bütün kitabları əldə etdim,
o cümlədən kitabxanadan götürdüyüm
və 19-cu əsrə aid olan birini.
Və mən, həqiqətən də, təəccüblənmişdim, çünki mənim adım siyahıda ikinci idi --
öncəki ad 1889-cu ilə idi. (Gülüş)
Sanki bu kitab robotlaşdırma üçün yenidən kəşf olunmasını
100 il gözləmişdi.
Və bu kitab aktyorlara
ifadə etmək istədikləri hər cür emosiyanı almaq üçün
bədənin hər bir əzələsini necə hərəkət etdirmək lazım olduğunu göstərirdi.
Lakin əsas məsələ
mənim "method acting" barədə öyrənməyim idi.
Bu, 20-ci əsrdə çox məşhur olmağa başlamışdı.
Və "method acting" bundan ibarət idi ki, sən bədəninin hər əzələsi üçün plan qurmağa məcbur deyilsən.
Əvəzində sən düzgün hərəkəti tapmaq üçün öz vücudundan istifadə etməlisən.
Sən öz hiss yaddaşından
emosiayaları rekonstruksiya etmək üçün istifadə etməli
və, sanki düzgün ifadəni tapmaq üçün vücudunla fikirləşməlisən.
İmprovizasiya et, öz səhnə yoldaşının rolunu oyna.
Və mən bununla eyni zamanda psixologiyada "bədənlə dərketmə"
adlanan tendensiya barədə oxuyarkən də qarşılaşdım.
Hansı ki, eyni ideyalar haqdadır:
Biz sadəcə beynimizlə fikirləşir və hərəkət etmir,
öz vücudumuzu düşünmək üçün istifadə edirik,
Bizim bədənimiz beyinlə əlaqə quraraq
bizim davranışımızı yaradır.
Və sanki məni ildırım vurdu.
Mən öz ofisimə qayıtdım.
Heç vaxt çap etdirmədiyim və
"Süni intellekt üçün aktyorluq dərsləri" adlanan məqalə yazdım.
Və mən hətta daha bir ay
insanla robotun birlikdə oynadığı
ilk səhnəni hazırlamaqla məşğul oldum.
Bunu siz bir az öncə aktyorlarla birlikdə gördünüz.
Və mən fikirləşdim:
İmprovizasiya, riskə getmə,
şansdan istifadə etmə və hətta səhv etmə kimi
bəzi ideyaları modelləşdirən
süni intellekti -- kompyuter modelini
necə yaratmaq olar?
Bəlkə də, bu, daha yaxşı robotik komanda yoldaşı olardı.
Və mən kifayət qədər uzun müddət bu modellər üzərində işlədim
və onları bir sıra robotlara tətbiq etdim.
Burada siz ilk nümunələrdən birini görürsünüz,
hansında ki, robot bu vücudda təcəssüm etdirilmiş süni intellektdən
istifadə edərək mənim hərəkətlərimə mümkün olduqca uyğunlaşmağa çalışır,
sanki bir oyun kimi.
Gəlin buna baxaq.
Siz görə bilərsiniz ki, mən kəskin hərəkət edəndə o aldanır.
Və bu, bir qədər aktyorların
öz aralarında uyğun sinxronizasiyanı tapmaq üçün
bir-birilərini təqlid etməsinə bənzəyir.
Daha sonra mən başqa bir təcrübə apardım
və burada təsadüfi adamlar robotik stolüstü lampanı
istifadə edir və bədəndə təcəssüm edilmiş süni intellekt ideyasını sınaqdan keçirirdilər.
Mən eyni robot üçün iki cür beyindən istifadə etdim.
Robot sizin gördüyünüz həmin lampa idi
və mən ona iki cür beyin yerləşdirdim.
İnsanların yarısı üçün
mən ənənəvi - hesablanmış
robot beyni yerləşdirdim.
Bu, öz növbəsini gözləyir, hər şeyi analiz edir, planlaşdırırdı.
Gəlin bunu hesablanmış beyin adlandıraq.
Digər robot daha çox səhnə aktyorunukuna bənzər və riskə getməyə qadir olan bir beyin aldı.
Gəlin bunu macərapərəst beyin adlandıraq.
O, bəzən bilməli olduğu hər şeyi bilmədən hərəkət edir.
O, bəzən səhv edir və onları düzəldir.
Və onlar birlikdə işləyərək,
demək olar ki, 20 dəqiqə çəkən
sıxıcı bir tapşırığı yerinə yetirməli idilər.
Sanki eyni şeyi təkrarən yerinə yetirməkdən
ibarət olan zavod işini təqlid edirmiş kimi.
Və mənə bu aydın oldu ki, insanlar, həqiqətən də, macərapərəst
robotu sevdilər.
Onlar düşündülər ki, o, daha zəkalı,
daha çox ideyalara malik, komandanın daha yaxşı üzü idi və komandanın uğuruna
daha çox töhfə vermişdi.
Onlar hətta bu robotu insan kimi çağırırdılar, halbuki
hesablanmış beyinlə birgə olanlar həmin robotu sadcə "bu" kimi çağırırdılar.
Və heç kəs indiyə kimi ona bir insan kimi müraciət etməyib.
Onlar macərapərəst beyinlə birlikdə tapşırıqdan sonra
bu barədə danışarkən
dedilər: "Sona qədər biz yaxşı və ruhən bağlı dostlar idik."
Bu hər nə deməkdirsə.
(Gülüş) Əzablı səslənir.
Halbuki hesablanmış beyinlə birgə olanlar dedilər ki,
o, sadəcə, tənbəl bir əlaltı kimi idi.
O etməli olduğundan başqa heç nə etmirdi.
Bu, demək olar ki, bütün insanların robotlardan etməsini gözlədiyidir.
İnsanların robotlardan robotlaşdırma ilə məşğul olan
hər kəsin gözlədiyindən daha çox şey gözləməsi məni təəccübləndirmişdi.
Və mən fikirləşdim ki, bəlkə də, vaxtdır --
"method acting"-in 19-cu əsrdə insanların
rol oynama barədə düşüncə tərzini dəyişməsi kimi,
hesablanmış və
planlaşdırılmış davranışdan
daha intuitiv, riskə gedən, təcəssüm olunmuş davranış tərzinə.
Bəlkə də, robotların
bənzər inqilab etmələri vaxtıdır.
Bir neçə il sonra
mən Atlantada, Georgia Tech universitetində
robot musiqiçilər ilə məşğul olan qrupda
növbəti tədqiqat işimi aparırdım.
Mən düşünürdüm ki, musiqi - komanda işi,
koordinasiya, zamanlama, improvizasiya
üçün əladır və
biz marimbada çala bilən bu robotu düzəltdik.
Marimba, mənim kimi olan hər kəs üçün,
bu ölçüdə, taxta ksilofondur.
Və mən buna baxanda,
həmçinin insan-robot improvizasiyasına aid digər işlərə də baxırdım --
bəli, insan-robot improvizasiyasına aid başqa işlər də var --
və onlar da bir az şahmat oyununa bənzəyirdilər.
İnsan alətdə çalır,
robot çalınan melodiyanı analiz edir,
və öz hissəsini improvizasiya edirdi.
Bunu musiqiçilər çağrı və cavab
əlaqəsi adlandırırlar,
və bu, o cümlədən robotlara və süni intellektə də çox yaxşı uyğun gəlir.
Amma mən fikirləşdim ki, əgər mən
teatr səhnəsi və komanada işini öyrənmək üçün istifadə etdiyim
eyni ideyaları tətbiq etsəm, bəlkə də, robotların bir-birinə
bir qrup kimi qarışmasına nail ola bilərəm.
Hər kəs bir-biriləri ilə danışmadan anlaşır, heç kəs bunu bir anlıq belə dayandırmır.
Beləcə mən eyni şeyi bu dəfə musiqiyə tətbiq etdim,
və burada robot, əslində,
nə çalacağını bilmirdi.
O, sanki öz vücudunu hərəkət etdirir
və ifa etmək üçün imkanlardan istifadə edir.
Və mənim 17 yaşım olanda caz müəllimimin mənə dediyini edir.
O mənə demişdi ki, sən improvizasiya edəndə
bəzən nə etdiyini bilmir, lakin
yenə də bunu etməyə davam edirsən.
Və mən nə etdiyini tam bilməyən, lakin yenə də
davam edən robot yaratmağa çalışdım
Gəlin bu çıxışdan bir neçə saniyəyə baxaq.
Burada robot musiqiçiyə qulaq asır
və improvizasiya edir.
Daha sonra insan musiqiçi də
robotun etdiyinə cavab verir və
bunun davranışından nəticə çıxarır.
Hətta bəzən robotun gəlib çıxdığı vəziyyətə təəccüblənir.
(Musiqi)
(Alqış)
Musiqiçi olmaq sadəcə not yazmaqdan ibarət deyil,
əks halda heç kəs canlı şoulara baxamağa getməzdi.
Musiqiçilər həm də öz vücudları vasitəsiilə
qrupun digər üzvləri, auditoriya ilə ünsiyyət yaradırlar.
Onlar öz vücudlarından musiqini ifadə etmək üçün istifadə edirlər.
Və mən düşündüm ki, bizim artıq səhnədə robot musiqiçimiz var,
Nəyə görə onu tam təkmil musiqiçi etməyək?
Və mən robot üçün sosial ifadəli .
baş hazırlamağa başladım.
Baş faktiki marimbaya toxunmur,
bu, sadəcə, musiqinin necə olduğunu ifadə edir.
Bunlar Atlantada bir barda çəkilmiş bəzi eskizlərdir.
Bu bar çox təhlükəli bir şəkildə mənim laborotoriyamla evimin
düz arasında yerləşmişdi.
Beləcə, mən orta hesabla orada
hər gün üç-dörd saat olurdum.
Mənə belə gəlir. (Gülüş)
Və mən yenidən öz animasiya alətlərimə üz tutdum və
robot musiqiçinin necə görünməli olduğunu deyil,
necə hərəkət etməli olduğunu anlamağa çalışdım.
Nə isə başqa şəxsin ifa etdiyini xoşlamadığını
və ya həmin anda hansı ritmi hiss etdiyini
göstərmək kimi bir şey.
Beləcə artıq biz bu xoş robotu qurmaq üçün pul almırdıq.
Mən sizə eyni qəbildən olan daha bir ifa göstərəcəm -
bu dəfə sosial ifadəli baş ilə.
Və bir şeyə diqqət edin --
robot bizə, həqiqətən də,
insandan götürdüyü ritmi göstərir.
Bu, həmçinin, insanda da robotun nə etdiyini bilməsi hissini oyadır.
Və o, həm də öz solosu başlayan kimi
hərəkət tərzini dəyişir.
(Musiqi)
İndi o, ona qulaq asdığıma əmin olmaq üçün mənə baxır.
(Musiqi)
İndi isə parçanın son akkorduna bir daha baxaq
və bu dəfə robot öz işi ilə məşğul ola-ola
öz vücudu vasitəsilə ünsiyyət yaradır
və son akkordu
mənimlə koordinasiya etmək üçün hazırlaşır.
(Musiqi)
(Alqış)
Təşəkkür edirəm. Ümid edirəm ki, siz
vücudun alətə toxunmayan hissəsinin
musiqi ifasına, həqiqətən də, nə qədər kömək etdiyini görürsünüz.
Biz Atlantadayıqsa, aydındır ki, nə vaxtsa
bizim laborotoriyamıza bəzi reperlər gələcək.
Və biz bu reperi bizim
robotla birgə bir az əylənməyə çağırdıq.
Və burada siz robotun,
aslində, ritmə cavab verdiyini görə bilərsiniz və --
iki şeyə diqqət edin. Birincisi, robota başını hərəkət
edərkən qoşulmaq istəyinin necə qarşısıalınmaz olduğuna.
Və o, bunu edərkən, sanki sən də öz başını yellətmək istəyirsən.
İkincisi, reperin, doğrudan da, diqqətini öz iPhone-una yönəltməsinə baxmayaraq,
robot üzünü ona çevirən kimi onun da robota baxmasına.
Hətta bunun onun görüntü sahəsinin kənarında olmasına baxmayaraq --
bu, sadəcə onun gözünün küncündədir, lakin çox güclüdür.
Və buna səbəb bizim ətrafımızda hərəkət edən fiziki əşyalara
reaksiya verməməyi bacarmamağımızdır.
Biz bu cürə yaranmışıq.
Beləcə, əgər sizin yoldaşınızla
onun öz iPhone-una çox baxması ilə bağlı probleminiz varsa,
onun diqqətini cəlb etmək üçün
orada bir robotdan istifadə edə bilərsiniz. (Gülüş)
(Musiqi)
(Alqış)
Üzərində işlədiyimiz sonuncu robotu
təqdim etmək istərdim, hansı ki,
bizim tapdığımız, bir az təəccüb doğuran ideyadan yaranıb:
Bəzi nöqtəyə çatanda insanlar robotun bu qədər ağıllı olmasına,
improvizasiya edə bilməsinə və qulaq asmasına
və mənim təkmilləşdirmək üçün illər həsr etdiyim, vücudda təcəssüm olumuş intellektlə bağlı tapşırıqlar yerinə etməsinə qətiyyən fikir vermirdilər.
Onlar robotun musiqidən həzz almasını, həqiqətən də, bəyənmişdilər. (Gülüş)
Və onlar demirdilər ki, robot musiqiyə uyğun hərəkət edir,
onlar deyirdilər ki, robot musiqidən həzz alır.
Biz düşündük: Nə üçün bu ideyadan istifadə etməyək?
Və beləcə yeni mebel əşyası hazırladıq.
Bu dəfə bu stolüstü lampa deyil, səsucaldıcı idi.
Bu sizin smartfonunuzu birləşdirə bildiyiniz biri səsucaldıcı idi.
Və mən fikirləşdim ki, görəsən, əgər
sizin səsucaldıcınız musiqini sadəcə səsləndirməsə,
həm də ondan həzz alsa, necə olar?
Və bunlar yenə də ilkin mərhələdən
bəzi animasiya testləridir.
Və yekun əşya belə görünürdü.
(Melodiya: "Drop It Like It's Hot")
Başla çoxlu hərəkətlər.
(Alqış)
Auditoriyada da başla çoxlu hərəkətlər,
beləcə biz görə bilərik ki, robotlar hələ də insanlara təsir edə bilirlər.
Və bu sadəcə oyunlar və əyləncədən ibaarət deyil.
Düşünürəm ki, mənim oz vücudlarından
ünsiyyət qurmaq və hərəkət etmək üçün
istifadə edən robotlara bu qədər önəm verməyimin səbəbi --
və mən sizə biz robotlaşdırma ilə məşğul olanların gizlətdiyi kiçik bir məsələni açıqlayacam --
budur ki, sizlərdən hər biriniz həyatınızın hansısa bir nöqtəsində
robotla birgə yaşayacaqsınız.
Bir vaxt gələcək, sizin həyatınızda robotlar olacaq.
Sizinkində olmasa, onda sizin uşaqlarınızın həyatlarında.
Və mən bu robotların
indi göründüklərindən daha səlis, cazibədar, incə
olmalarını istəyirəm.
Düşünürəm ki, bunun baş verməsi üçün robotlar
şahmat oyunçusundan daha çox
səhnə aktyorları və musiqiçilər kimi olmalıdırlar.
Bəlkə də onlar şansdan istifadə etməyə və improvizasiya etməyə qadir olmalıdırlar.
Bəlkə də onlar sizin nə etməyə hazırlaşdığınızı sezməyə qadir olmalıdırlar.
Və bəlkə də onlar səhv etməyə və onları düzəltməyə
qadir olmalıdırlar,
çünki necə olsa da, biz insanıq.
Və bəlkə də bir insan kimi, əladan bir az aşağl olan robotlar
bizimlə müqayisədə əladırlar.
Təşəkkür edirəm.
(Alqış)