Wśród największych poetów w historii literatury niektóre nazwiska,
takie jak Homer,
Shakespeare,
Milton
czy Whitman są natychmiast rozpoznawalne.
Jest jednak wielki francuski poeta początku XX wieku,
którego nazwiska możecie nie znać.
Guillaume Apollinaire.
Bliski przyjaciel i współpracownik takich artystów jak Picasso,
Rousseau
czy Chagall.
Apollinaire wymyślił termin "surrealizm"
i był nawet podejrzewany o kradzież Mony Lisy w 1911 roku.
W trakcie swego krótkiego życia
zapoczątkował typ poezji, łączący tekst i obraz,
który wydawał się zapowiadać nadchodzącą rewolucję artystyczną.
W Paryżu na przełomie XIX i XX wieku
niskoczynszowe dzielnice Montmartre i Montparnasse
były domem dla głodujących artystów.
Tylko na to mogli sobie pozwolić.
Malarze, pisarze i intelektualiści,
zjednoczeni w artystycznej pasji i nonkonformistycznych przekonaniach,
tworzyli artystyczną bohemę Francji.
Ich prace miały kiedyś wstrząsnąć światem.
Na początku XX wieku w dynamicznym środowisku artystów
krytyk sztuki, poeta i mistrz awangardy
Guillaume Apollinaire był postacią doskonale znaną.
Jako krytyk Apollinaire wyjaśnił światu, czym są kubizm i surrealizm.
Bronił wielu młodych artystów przed tymi,
których często nazywano ksenofobiczną i ograniczoną publiką.
Jako poeta Apollinaire fascynował się wszelkimi formami sztuki.
Jako koneser literatury średniowiecza
w szczególności upodobał sobie kaligrafię i zdobione inicjały.
Jako wizjoner Apollinaire widział przepaść między dwiema instytucjami.
Po jednej stronie stała osławiona, wysoko ceniona sztuka tradycyjna.
Po drugiej - formy ekspresji artystycznej
wyrażane za pomocą surrealizmu, kubizmu
i nowych form przekazu, takich jak kino czy fonograf.
Między tymi dwoma stronami,
wymyślając swój najcenniejszy wkład w rozwój poezji,
kaligram,
Guillaume Apollinaire zbudował most.
Apollinaire stworzył kaligram jako obraz poetycki,
portret słów,
obraz myśli,
który wykorzystał do wyrażenia swojego modernizmu.
Poezja miała wyjść daleko poza granice tekstu i wersu
i wkroczyć w XX wiek.
Niektóre z jego kaligramów są zabawne, jak "Lettre-Océan".
Niektóre Apollinaire dedykował zmarłym młodo przyjaciołom,
jak "La Colombe Poignardée et le jet d'eau".
Inne, jak "Il Pleut", są wyrazem stanu emocjonalnego.
"Pada deszcz głosów kobiecych jakby umarły one nawet we wspomnieniu
Wy też padacie cudowne spotkania mojego życia
o kropeleczki
I chmury stają dęba i rżą niby wszechświat miast dosłyszalnych
Słuchaj czy pada deszcz gdy żal i wzgarda wypłakują dawną swą muzykę
Słuchaj jak opadają więzy przytrzymujące cię od góry i dołu".
Celem każdego kaligramu było oderwanie czytelnika
od tradycyjnej formy poezji,
by poczuł i zobaczył coś zupełnie nowego.
W przypadku wiersza "Lettre-Océan" najpierw widzimy nie tekst, a obraz.
Słowa układają się w kształty i sylwetki.
Dwa okrągłe kształty, jeden w prostokącie,
drugi zmienia się w spiralę.
Razem tworzą obraz nawiązujący do kubizmu.
Z bliska słowa przypominają
widok Wieży Eiffla z lotu ptaka.
Jest to hołd oddany falom elektromagnetycznym telegrafu,
nowej formie komunikacji tamtej epoki.
Bez wątpienia, głęboka artystyczna ekspresja w kaligramach Apollinaire'a
to nie tylko pokaz poetyckiego geniuszu mistrza formy.
Każdy kaligram sam w sobie jest znakiem czasu.
Zwieńcza pasję, ekscytację
i oczekiwania wszystkich artystów paryskiej bohemy,
w tym Apollinaire'a.
Cyganeria artystyczna wyprzedzała swą epokę,
a dzięki innowacyjnej twórczości
mogła z nadzieją spoglądać w przyszłość.