หลาย ๆ คนคงเคยดูหนังเรื่อง "The Martian"
สำหรับใครที่ไม่เคยดู หนังเรื่องนี้เกี่ยวกับมนุษย์อวกาศ
ที่ติดอยู่บนดาวอังคาร และเรื่องราว ความพยายามของเขาที่จะเอาชีวิตรอดให้ได้
จนกว่าทีมบนโลกจะส่งคนมาช่วย และนำเขากลับมายังโลกได้
ยังดีที่พวกเขาสามารถติดต่อสื่อสาร
กับตัวเอกคนนี้ นักบินอวกาศ วัทนีย์ (Watney) ได้ในบางเวลา
เขาจึงไม่ได้โดดเดี่ยวอยู่บนดาวอังคาร จนถึงตอนที่เขาได้รับการช่วยเหลือ
ฉะนั้น ระหว่างที่คุณดูหนังเรื่องนี้ หรือถึงแม้ว่าคุณจะไม่เคย
เมื่อคุณนึกถึงดาวอังคาร
คุณคงคิดว่าดาวดวงนี้ห่างออกไปเท่าไร และไกลแค่ไหน
และสิ่งที่คุณอาจไม่ได้นึกถึงก็คือ
ระบบโลจิสติกส์มันจะเป็นอย่างไร เมื่อทำงานอยู่บนดาวเคราะห์อีกดวง
เมื่อใช้ชีวิตอยู่บนดาวสองดวง
เมื่อมีผู้คนอยู่บนโลกและ มียานสำรวจและผู้คนบนดาวอังคาร
ลองคิดถึงเวลาที่คุณมีเพื่อน ครอบครัว และเพื่อนร่วมงาน
ในแคลิฟอร์เนีย ทางฝั่งตะวันตก หรือในส่วนอื่น ๆ ของโลก
เมื่อคุณกำลังพยายามที่จะสื่อสารกับพวกเขา
สิ่งหนึ่งที่คุณอาจคิดถึงเป็นอย่างแรกก็คือ
เดี๋ยวนะ ตอนนี้ที่แคลิฟอร์เนียกี่โมงแล้ว
ฉันจะปลุกพวกเขาหรือเปล่า โทรไปได้ใช่ไหม
แม้ว่าคุณจะกำลังโต้ตอบกัน กับเพื่อนร่วมงานที่อยู่ในยุโรป
คุณก็จะคิดทันทีว่า
อะไรบ้างที่ช่วยเชื่อมต่อการสื่อสาร เมื่อมนุษย์อยู่ไกลกัน
ตอนนี้เรายังไม่มีผู้คนบนดาวอังคาร แต่เรามียานสำรวจ
และจริง ๆ แล้วที่ยานคิวริโอซิตี (Curiosity) ตอนนี้เวลา 6.10 น. ในตอนเช้า
ซึ่งก็คือ 6.10 น. ในตอนเช้า บนดาวอังคารเช่นกัน
เรามียานสำรวจสี่คันอยู่บนดาวอังคาร
สหรัฐฯ ได้นำยานสำรวจไปไว้บนดาวอังคาร ตั้งแต่กลางทศวรรษที่ 1990
และเป็นมันเกียรติอย่างมาก ที่ฉันได้ทำงานกับยานสำรวจสามจากสี่คันนี้
ฉันคือวิศวกรยานอวกาศ วิศวกรด้านการเดินเครื่องยานอวกาศ
ที่ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีอวกาศของนาซ่า (JPL) ในลอสแอนเจลิส รัฐแคลิฟอร์เนีย
และยานสำรวจเหล่านี้ เป็นหุ่นยนต์ตัวแทนของเรา
พวกมันจึงเป็นทั้งหูและตาของเรา และช่วยสังเกตดาวเคราะห์ให้กับเรา
จนกว่าที่เราจะส่งผู้คนไปได้
เราจึงเรียนรู้ที่จะดำเนินการ บนดาวเคราะห์อื่นผ่านยานสำรวจเหล่านี้
ฉะนั้นก่อนที่เราจะส่งคนไป เราส่งหุ่นยนต์ไปค่ะ
สาเหตุของความแตกต่างเวลา บนดาวอังคารในตอนนี้
กับเวลาที่เราอยู่ตอนนี้
เพราะว่าหนึ่งวันบนดาวอังคาร ยาวนานกว่าหนึ่งวันบนโลก
หนึ่งวันบนโลกของเรามี 24 ชั่วโมง
เพราะว่านั่นคือระยะเวลา ที่โลกหมุนรอบตัวเอง
เป็นระยะเวลาที่โลกหมุนไปหนึ่งรอบ
หนึ่งวันของเราจึงมี 24 ชั่วโมง
ดาวอังคารใช้เวลา 24 ชั่วโมง กับอีกประมาณ 40 นาทีในการหมุนหนึ่งรอบ
นั่นหมายความว่าหนึ่งวันบนดาวอังคาร ยาวกว่าหนึ่งวันบนโลก 40 นาที
ดังนั้น กลุ่มคนที่กำลังทำงานกับ ยานสำรวจบนดาวอังคาร เช่นกลุ่มนี้
สิ่งที่เรากำลังทำคือ เรากำลังอยู่บนโลก แต่ทำงานบนดาวอังคาร
เราจึงต้องคิดเหมือนว่าเรากำลัง ทำงานกับยานสำรวจอยู่บนดาวอังคารจริง ๆ
งานของเรา งานของทีมนี้ ทีมที่ฉันอยู่ด้วย
คือการส่งคำสั่งไปที่ยานสำรวจ เพื่อบอกว่าให้ยานทำอะไรในวันต่อไป
เพื่อบอกมันให้ขับเคลื่อนหรือขุดเจาะ หรือบอกว่ามันควรทำอะไร
ดังนั้น ตอนที่มันกำลังหลับ และยานสำรวจหลับตอนกลางคืน
เพราะว่ามันจำเป็นต้องชาร์จแบตเตอรี่
และอยู่รอดในคืนหนาวเหน็บบนดาวอังคาร
และมันจึงนอนหลับ
ดังนั้น ขณะที่มันกำลังหลับ พวกเราทำโปรแกรมสำหรับมันในวันถัดไป
ดังนั้น ฉันทำงานกะกลางคืนบนดาวอังคารค่ะ
(เสียงหัวเราะ)
เพื่อที่จะมาทำงานบนโลก ในเวลาเดิมทุกวันตามเวลาดาวอังคาร
เช่น สมมติว่าฉันต้องเข้างาน 5:00 ตอนเย็น
ทีมนี้จะต้องเข้างาน 5:00 ตอนเย็น ทุกวันตามเวลาดาวอังคาร
ดังนั้น เราต้องมาทำงานช้าไป 40 นาที บนโลกในทุก ๆ วัน
เพื่อที่จะปรับเวลาให้ตรงกับบนดาวอังคาร
เหมือนกับการเปลี่ยนเขตเวลาทุกวัน
วันหนึ่งคุณมาทำงาน 8.00 ตอนเช้า วันต่อไปคุณมาสายขึ้น 40 นาที เป็น 8.40 ตอนเช้า
และวันต่อไปสายขึ้นอีก 40 นาที เป็น 9.20 ตอนเช้า
และวันต่อไปก็ 10.00 ตอนเช้า
คือคุณต้องขยับเวลาไปอีก 40 นาทีทุกวัน
จนไม่นานนัก คุณจะเริ่มเข้างานในตอนกลางคืน
กลางคืนบนโลก
ค่ะ คุณคงนึกออกว่ามันน่าสับสนแค่ไหน
ดังนั้น นี่ค่ะ นาฬิกาดาวอังคาร
(เสียงหัวเราะ)
น้ำหนักของนาฬิกาเรือนนี้ถูกปรับในเชิงกลไก
เพื่อให้มันวิ่งช้าลง
ค่ะ และเราไม่ได้ตั้งใจแต่แรกเลยค่ะ
ฉันได้นาฬิกาเรือนนี้มาในปี ค.ศ. 2004
เมื่อยานสำรวจฝาแฝด Spirit กับ Opportunity ยังอยู่เลย
เราไม่ได้ตั้งใจคิดเอาไว้แต่แรกเลย
ว่าเราจะต้องมีนาฬิกาดาวอังคาร
ค่ะ เราคิดว่า โอเคเราคงมีแค่เวลา ที่แสดงอยู่บนจอคอมพิวเตอร์
และบนแผงหน้าจอควบคุมภารกิจ และเราคิดว่าแค่นั้นคงพอ
ใช่ค่ะ มันไม่ได้มากมาย
เพราะเราไม่ได้แค่ทำงานตามเวลาของดาวอังคาร
เราอาศัยอยู่ตามเวลาของดาวอังคารจริง ๆ
และเราก็สับสนกันทันทีเลย ว่าตอนนี้เวลากี่โมงแล้ว
ดังนั้นคุณจึงต้องมีบางสิ่งอยู่บนข้อมือ เพื่อบอกว่า
ตอนนี้บนโลกกี่โมงแล้ว ตอนนี้บนดาวอังคารกี่โมงแล้ว
และไม่ใช่แค่เรื่องเวลาบนดาวอังคาร ที่น่าเวียนหัว
เรายังต้องสามารถคุยกับคนอื่น เกี่ยวกับเรื่องนี้ได้
ดังนั้น "sol (ซอล)" คือวันบนดาวอังคาร ซึ่งก็คือ 24 ชั่วโมงกับอีก 40 นาที
ดังนั้น เมื่อเรากำลังพูดถึงบางสิ่ง ที่กำลังเกิดขึ้นบนโลก
เราจะพูดว่า วันนี้ (today)
สำหรับดาวอังคาร เราจะพูดว่า "ซอลนี้( tosol)"
(เสียงหัวเราะ)
เมื่อวานนี้ (Yesterday) กลายเป็น "ซอลวานนี้ (yestersol)"
และอีกครั้ง เราไม่ได้ตั้งใจแต่แรกว่า "โอ้ เรามาสร้างภาษากันเถอะ"
มันน่าสับสนมากค่ะ
ฉันจำได้ว่าใครสักคนเดินมาหาฉันและบอกว่า
"ฉันอยากจะทำกิจกรรมนี้บนยานพรุ่งนี้ บนยานสำรวจ"
และฉันพูดว่า "พรุ่งนี้ พรุ่งนี้ หรือ พรุ่งนี้ของดาวอังคาร"
เราจึงเริ่มมีศัพท์บัญญัติ เพราะเราต้องมีวิธีเอาไว้คุยกันเอง
(เสียงหัวเราะ)
พรุ่งนี้ (tomorrow) กลายเป็น ซอลถัดไป (nextersol) หรือ ซอลพรุ่ง (solorrow)
เพราะคนเรานิยมใช้คำในแบบที่แตกต่างกัน
พวกคุณบางคนอาจเรียกน้ำอัดลมว่า "โซดา" และบางคนอาจเรียกว่า "ป๊อป"
เราจึงมีคนที่พูดว่า ซอลถัดไป หรือ ซอลพรุ่ง
จากนั้น สิ่งที่ฉันสังเกตเห็น หลังจากปฏิบัติภารกิจไปหลายปี
ก็คือคนที่ทำงานกับยานสำรวจ พูดว่า "ซอลนี้"
ส่วนคนที่ทำภารกิจเกี่ยวกับการลงจอด ที่ไม่ได้เคลื่อนตระเวนที่ไปไหน
พวกเขาพูดว่า "โซลนี้ (tosoul)"
ฉะนั้น ฉันจึงบอกได้ค่ะว่า คุณทำงานในภารกิจไหน โดยฟังจากสำเนียงดาวอังคารของคุณ
(เสียงหัวเราะ)
เอาล่ะ เรามีนาฬิกาและภาษา และคุณคงสัมผัสได้ถึงบรรยากาศใช่ไหมคะ
เพื่อที่เราจะได้ไม่สับสน
แต่แม้แต่แสงในตอนกลางวันบนโลก ก็อาจทำให้เราสับสนได้
คุณลองคิดว่า ตอนนี้คุณออกไปทำงาน
และมันเป็นตอนกลางดึกบนดาวอังคาร
และมันก็มีลำแสงส่องเข้ามาทางหน้าต่าง
นั่นก็เป็นเรื่องที่น่าสับสนเหมือนกัน
คุณจึงเห็นได้จากรูปของห้องควบคุมนี้
ว่าม่านบังแดดทั้งหมดถูกดึงลงมา
เพื่อที่จะไม่มีแสงมารบกวนพวกเรา
ม่านบังแดดทั่วทั้งตึกถูกดึงลงมา ประมาณหนึ่งสัปดาห์ก่อนยานลงจอด
และมันไม่ถูกเอาขึ้นเลย จนกว่าเราจะออกมาจากเวลาตามดาวอังคาร
วิธีนี้ใช้ได้ทั้งที่บ้าน เมื่ออยู่บ้าน
ฉันเคยอยู่ในเวลาตามดาวอังคารอยู่สามครั้ง และสามีของฉันบอกว่า
โอเค เรากำลังเตรียมพร้อม สำหรับเวลาตามดาวอังคารแล้วนะ
แล้วเขาก็จะเอากระดาษฟอยล์แปะหน้าต่าง และผ้าม่านทึบ และที่บังแดดทั้งหมด
เพราะมันมีผลต่อครอบครัวของคุณด้วย
ฉันจึงอาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่มืดทึบ และเขาก็เช่นกัน
และเขาก็เริ่มที่จะชินกับมันแล้ว
แต่หลังจากนั้นฉันก็ได้รับอีเมลน่าเศร้า จากเขาเมื่อเขาทำงานอยู่ที่นั่น
ผมควรกลับบ้านไหม คุณตื่นอยู่หรือเปล่า
ตอนนี้บนดาวอังคารกี่โมงแล้ว
และฉันก็เลยตัดสินใจได้ว่า เอาล่ะ เขาก็ต้องการนาฬิกาดาวอังคาร
(เสียงหัวเราะ)
แต่แน่นอน นี่มันเป็นปี ค.ศ. 2016 เรามีแอพฯ สำหรับมันค่ะ
(เสียงหัวเราะ)
ดังนั้น ตอนนี้แทนที่จะมีนาฬิกา เราใช้โทรศัพท์ของเราได้ด้วย
แต่ผลกระทบต่อครอบครัว นั้นมีอย่างทั่วถึงค่ะ
ไม่ได้มีแค่พวกเรา ที่ทำงานกับยานสำรวจเท่านั้น
แต่กับครอบครัวของพวกเราด้วย
นี่คือ เดวิด โฮ (David Oh) หนึ่งในผู้กำกับการบินของเรา
และเขาอยู่ที่ชายหาดในลอสแอนเจลิส กับครอบครัวของเขา ตอนตีหนึ่งค่ะ
(เสียงหัวเราะ)
เพราะเราจอดยานตอนเดือนสิงหาคม
และกว่าลูก ๆ ของเขาจะกลับไปโรงเรียน ก็เดือนกันยายน
พวกเขาได้อยู่ตามเวลาของดาวอังคาร กับเขาตลอดหนึ่งเดือน
พวกเขาตื่นสายขึ้น 40 นาทีในทุก ๆ วัน
และพวกเขาทำตามตารางานของพ่อ
พวกเขาจึงอยู่ตามเวลาของดาวอังคาร ตลอดหนึ่งเดือน และได้มีโอกาสเจ๋ง ๆ แบบนี้
เช่น ไปเล่นโบว์ลิ่งตอนกลางดึก
หรือไปชายหาด
และหนึ่งในสิ่งที่พวกเราทุกคนค้นพบ
คือคุณสามารถไปไหนก็ได้ในลอสแอนเจลิส
ตอนตีสาม ซึ่งไม่มีจราจรที่ติดขัด
(เสียงหัวเราะ)
ดังนั้น เราออกจากที่ทำงาน
และเราไม่อยากกลับบ้าน และรบกวนครอบครัวของเรา
และเราก็หิว ดังนั้น แทนที่เราจะกินอะไรแถวบ้าน
เราอาจจะเสนอ "เดี๋ยวนะ มีร้านโต้รุ่ง ที่ ลองบีช (Long Beach) นี่
และเราสามารถไปถึงได้ภายใน 10 นาที!"
เราจึงขับรถไป ซึ่งมันเหมือนกับยุค 60 ไม่มีจราจรที่ติดขัดเลย
เราขับไปที่นั่นและเจ้าของร้านก็บอกว่า
"พวกคุณเป็นใครเนี่ย
แล้วทำไมพวกคุณมาอยู่ ที่ร้านของฉันตอนตีสาม?"
แล้วพวกเขาก็เริ่มรู้ตัวว่า ยังมีกลุ่มคนชาวดาวอังคารนี้อยู่
ตะลอนไปบนถนนของแอลเอตอนกลางดึก
ตอนกลางดึกตามเวลาโลก
และพวกเราก็เริ่มเรียกตัวเองว่า ชาวดาวอังคารจริง ๆ
คนในกลุ่มเราที่อยู่ตามเวลาของดาวอังคาร ก็จะเรียกตัวเองว่าชาวดาวอังคาร
และเรียกคนอื่น ๆ ว่าชาวโลก
(เสียงหัวเราะ)
และนั่นเพราะ เมื่อคุณเปลี่ยนเขตเวลาทุกวัน
คุณจะเริ่มรู้สึกแปลกแยกจากคนอื่น ๆ
คุณอยู่ในโลกของคุณเองจริง ๆ
ฉันจึงมีเข็มกลัดนี้ที่บอกว่า "ฉันใช้ชีวิต ตามเวลาของดาวอังคาร ซอล 0-90"
และนั่นคือภาพของมันบนจอค่ะ
เหตุผลที่เราได้เข็มกลัดเหล่านี้ คือเพราะเราทำงานตามเวลาของดาวอังคาร
เพื่อที่จะให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด ในการทำงานกับยานสำรวจบนดาวอังคาร
เพื่อที่จะใช้เวลาของเรา ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
แต่เราไม่อยู่ตามเวลาของดาวอังคาร มากเกินสามถึงสี่เดือนได้
ในที่สุด เราจึงปรับเวลาตามของดาวอังคาร ซึ่งเรากำลังทำอยู่
และนั้นเพราะว่ามันไม่ดีต่อร่างกายของคุณ มันไม่ดีต่อครอบครัวของคุณ
จริง ๆ แล้ว มีนักวิจัยการนอนหลับ ที่กำลังศึกษาพวกเราอยู่
เพราะว่ามันไม่ใช่เรื่องปกติสำหรับมนุษย์ ที่พยายามจะยืดวันของตัวเองออกไป
และเขาก็ใช้พวกเราประมาณ 30 คน
ในการทดลองการอดนอน
ฉันก็จะเข้าไปแล้วก็ทดสอบ แล้วก็หลับในแต่ละการทดลอง
และนั่นก็เพราะว่ามันจะกลายเป็นสิ่ง ที่ไม่ดีกับร่างกายคุณในที่สุดอีกเช่นกัน
แม้ว่ามันจะเป็นประสบการณ์ ที่แสนจะน่าตื่นเต้นก็ตาม
มันเป็นประสบการณ์ที่สร้างความผูกพัน อันยิ่งใหญ่ให้กับกลุ่มของเรา
แต่มันก็ยากที่จะทำไปตลอด
ภารกิจยานสำรวจเหล่านี้ จึงเป็นก้าวแรกของเราสู่ระบบสุริยะ
เรากำลังเรียนรู้วิธีดำรงชีวิต บนดาวเคราะห์มากกว่าหนึ่งดวง
เรากำลังเปลี่ยนมุมมอง ให้เป็นแบบนานาดาวเคราะห์
ดังนั้น ครั้งต่อไปที่คุณดูหนังเรื่อง สตาร์ วอร์ส (Star Wars)
และมีผู้คนเดินทางจากระบบเดโกบาห์ ไปทาทูอีน
ให้นึกว่าจริง ๆ แล้วมันแปลว่าอะไร ที่มีคนกระจายตัวออกไปไกลโพ้น
มันแปลว่าอะไร ในเงื่อนไขเรื่องระยะห่างระหว่างกัน
พวกเขารู้สึกอย่างไร ที่อยู่ห่างจากกัน
และมีแค่ระบบโลจิสติกส์ของเวลา
เรายังไม่เคยส่งคนไปดาวอังคาร แต่เราหวังว่าจะได้ทำ
และองค์กรต่าง ๆ อย่างเช่น SpaceX และ NASA
และทุกหน่วยงานอวกาศนานาชาติทั่วโลก
เราหวังที่จะทำสิ่งนั้น ในอีกไม่กี่ทศวรรษข้างหน้า
ดังนั้น อีกไม่นานเราจะมีผู้คนบนดาวอังคาร และเราจะเป็นผู้อยู่บนหลายดาวเคราะห์อย่างแท้จริง
และเด็กหนุ่มหรือเด็กสาว
ผู้ที่จะไปยังดาวอังคาร อาจอยู่ในกลุ่มผู้ชมหรือที่กำลังฟังวันนี้ก็ได้
ฉันเคยอยากทำงานที่ JPL ในภารกิจเหล่านี้ มาตั้งแต่ตอนฉันอายุ 14 ปี
และฉันรู้สึกเป็นเกียรติที่ได้มีส่วนร่วม
และนี่คือเวลาที่พิเศษของโครงการด้านอวกาศ
และพวกเราทุกคนได้ร่วมเดินทางไปด้วยกัน
ดังนั้น ครั้งหน้าถ้าคุณคิดว่า วันหนึ่ง ๆ คุณมีเวลาไม่พอ
จงจำไว้ว่า มันเป็นแค่เรื่องของมุมมอง ในแบบโลกของคุณ
ขอบคุณค่ะ
(เสียงปรบมือ)