وقتی که ریاضیدان فرانسوی لورن شوارتز دبیرستانی بود،
نگران بود که شاید برای حل مسائل ریاضی به اندازه کافی باهوش نباشد.
شاید شما هم با این احساس آشنا باشید.
سر امتحان ریاضی مینشینید،
و احساس میکنید قلبتان تندتر میزند
و کف دستتان عرق میکند.
دلشوره میگیرید، و نمیتوانید تمرکز کنید.
این پدیده اضطراب ریاضی نام دارد،
و اگر برای شما اتفاق افتاد، بدانید که تنها نیستید.
محققان بر این باورند که ۲۰٪ مردم از این پدیده رنج میبرند.
برخی روانشناسان حتی آن را یک وضعیت قابل تشخیص میدانند.
اما داشتن اضطراب ریاضی لزوماً به این معنا نیست که ریاضیتان خوب نیست -
اصلاً اینطور نیست.
لورن شوارتز تا آنجا پیش رفت که مدال فیلدز را برنده شد،
بالاترین جایزه در ریاضیات.
مردم فکر میکنند نگرانیشان به این خاطر است که در ریاضی ضعیف هستند،
اما معمولاً برعکس این است.
در ریاضی ضعیف هستند چون درباره آن نگران اند.
روانشناسان گمان میکنند علت این است که
اضطراب ریاضی باعث کاهش یک منبع شناختی
به نام حافظه کاری میشود.
این حافظه کوتاه مدت است
که کمک میکند تا اطلاعاتی را که برای انجام کاری نیاز دارید، سازماندهی کنید.
نگرانی درباره قادر بودن به حل مسائل ریاضی،
یا خوب ندادن امتحان،
حافظه کاری را میبلعد،
و مقدار کمی از آن را برای خود ریاضی باقی میگذارد.
حتی ممکن است فرد با مسائل پیش پا افتاده ریاضی مانند حساب هم دست به گریبان شود،
در حالی که در شرایط عادی در آن تبحر داشته است.
البته اضطراب علمی تنها به ریاضی محدود نمیشود،
اما غالباً اضطراب ریاضی بیشتر اتفاق میافتد،
و در آن زمینه خسارت بیشتری به بار میآورد.
خوب چرا این گونه است؟
هنوز محققان در این باره اطمینان ندارند،
اما بعضی مطالعات مطرح میکنند
که روش معلمان و والدین برای ارائه ریاضی به بچهها
نقش زیادی در این موضوع دارد.
اگر والدین درباره ریاضی مانند چیزی غریب و چالش برانگیز حرف بزنند،
این در باطن بچهها جای میگیرد.
معلمانی که اضطراب ریاضی دارند هم میتوانند آن را به بچهها انتقال دهند.
فشار برای حل سریعتر مسئله اضطراب را حتی بیشتر هم افزایش میدهد.
و در بعضی فرهنگها، خوب بودن در ریاضی نشانهی باهوش بود در همه زمینهها است.
با وجود این همه مشکل،
تعجبی ندارد که دانش آموزان مضطرب هستند.
حتی مریم میرزاخانی، که ریاضیدانی تاثیرگذاری است،
و اولین زنی است که جایزه فیلدز را دریاف کرده است،
اعتماد به نفس و علاقه خود نسبت به ریاضی را از دست داده بود
چون معلم ریاضی راهنماییاش فکر میکرد که او بی استعداد است.
پس اگر از اضطراب ریاضی رنج میبرید،
چه باید بکنید؟
تکنیکهای تمدد اعصاب، مانند تمرینهای تنفس کوتاه،
باعث بهبود عملکرد دانش آموزان دارای اضطراب ریاضی در امتحان شده است.
نوشتن نگرانیهایتان هم میتواند کمک کند.
این استراتژی به شما امکان میدهد تا شرایط پر اضطراب را مجدداً ارزیابی کنید،
و حافظه کاری را آزاد کنید.
و اگر برایتان امکان پذیر است،
فعالیت فیزیکی، مانند راه رفتن سریع، باعث عمیق شدن تنفس میشود
و تنش در ماهیچه ها را کاهش داده،
از به وجود آمدن اضطراب جلوگیری میکند.
همچنین میتوانید از آگاهی خود نسبت به مغز
برای تغییر طرز فکرخود استفاده کنید.
مغز انعطاف پذیر است،
و بخشهایی که با مهارتهای ریاضی درگیر هستند همواره میتوانند رشد و توسعه بیابند.
این یک اصل روانشناسی به نام طرز فکر رشد یافته است.
اینکه خود را فردی بدانید که میتواند رشد و پیشرفت کند
درواقع میتواند به رشد و پیشرفت شما کمک کند.
اگر شما آموزگار یا والدین کودکی هستید،
سعی کنید ریاضی را مفرح جلوه دهید و بر جنبههای خلاقانه آن تمرکز کنید.
این کار میتواند باعث ساخته شدن تواناییهای عددی شود
و دانش آموزان در آینده با اعتماد به نفس به سراغ ریاضی خواهند رفت.
از آن مهم تر اینکه باید به دانش آموزان زمان و فضا بدهید
تا روی پاسخهای خود کار کنند.
و اگر شما مدیر هستید،
مطمئن شوید که معلمانتان دارای نگرش مثبت
و اعتماد به نفس لازم در ریاضی هستند
تا بتوانند اعتماد به نفس را در تمام دانش آموزانشان القا کنند.
همچنین، نگذارید کسی این قصه را
که پسرها ذاتاً در ریاضی بهتر از دخترها هستند را بازگو کند.
این کاملاً غلط است.
اگر از اضطراب ریاضی رنج میبرید،
ممکن است باخبر شدن از وجود آن کمکی نکند،
یا شاید قرار دادن نامی بر روی مشکل مایه اطمینان خاطر باشد.
صرفنظر از این نکته، اگر به اطراف خود نگاه کنید،
به احتمال زیاد کسی را خواهید یافت که مانند شما از این مشکل رنج میبرد.
فقط به یاد داشته باشید که اضطراب بازتاب توانایی شما نیست،
بلکه چیزی است که با زمان و آگاهی میتوانید به آن فائق آیید.