Widok jemioły może albo odstraszyć,
albo, jeśli macie kogoś na oku,
ucieszyć.
Jak jednak powstała ta radosna bożonarodzeniowa tradycja
całowania się pod jemiołą?
Ten długowieczny zwyczaj przeplata się z mitologią
i biologią tej niezwykłej rośliny.
Istnieje ponad tysiąc gatunków jemioły,
która rośnie na całym świecie.
Starożytni Europejczycy byli tak oczarowani
tą niezwykłą rośliną,
że umieszczali ją w swoich legendach i mitach.
W starożytnym Rzymie
Pliniusz Starszy opisywał, jak kapłani druidzcy w Anglii
wierzyli, że jemioła była rośliną, którą bogowie upuścili z nieba.
To wyjaśniało, dlaczego często znajdowano ją
na wysokich gałęziach drzew.
Druidzi wierzyli też, że jemioła uzdrawia
i zwiększa płodność.
Skandynawskie legendy opowiadały o tajemniczych właściwościach tej rośliny
w opowieściach o bogu Baldurze i uwielbiającej go matce Frigg,
bogini miłości, małżeństwa i płodności.
Frigg tak bardzo kochała syna, że kazała każdej roślinie,
zwierzęciu
i rzeczy przyrzec, że nigdy go nie zranią.
W swojej gorliwości zapomniała jednak o jemiole.
Zły bóg Loki wykorzystał to przeoczenie
i przebił serce Baldura strzałą
wykonaną z gałęzi jemioły.
Łzy żałości Frigg
zmieniły się w perłowobiałe jagody jemioły.
Jej los wzbudził żal innych bogów, którzy wskrzesili Baldura.
Wieść o tym tak uszczęśliwiła Frigg,
że ta przemieniła jemiołę z symbolu śmierci
w symbol pokoju i miłości.
Ogłosiła jednodniową przerwę od wszelkich waśni
i nakazała ludziom, aby przytulali się, przechodząc pod jemiołą,
żeby na świecie było więcej miłości.
Brytyjscy koloniści,
którzy w XVII wieku przybyli do Nowego Świata,
znaleźli inny, lecz łudząco podobny
gatunek jemioły.
Zaadaptowali go na swoje potrzeby do opowieści o magii, płodności i miłości,
przenosząc tradycję z Europy do Ameryki.
Do XVIII wieku
brytyjczycy zmienili jemiołę w tradycję bożonarodzeniową,
ale ten zwyczaj to coś więcej niż ludzka wyobraźnia.
A to wszystko z powodu niezwykłej biologii tej rośliny.
Jemioła postrzegana jest jako bożonarodzeniowa dekoracja,
ale w przyrodzie uważana jest za roślinę pasożytniczą.
Zmodyfikowane korzenie jemioły zwane haustorią
wrastają w korę drzewa,
pobierając wodę i minerały
z jego pnia.
Do kolonizacji pobliskich drzew
jemioła używa ptaków i innych stworzeń,
które roznoszą jej nasiona.
Ptaki zjadają jagody jemioły
i czasem pozbywają się kleistych pestek, wycierając je o korę drzewa.
Przy odrobinie szczęścia wydalają niestrawioną pestkę na drzewo,
gdzie ta kiełkuje i zaczyna rosnąć.
Przez swoją odporność i listowie, które pozostaje bujne,
nawet gdy drzewa tracą liście,
nic dziwnego, że jemioła tak fascynowała naszych zabobonnych przodków.
Kojarzyli te cechy z jej magicznymi właściwościami i płodnością.
Nawet dziś jemioła czyni cuda,
wspomagając różnorodność przyrody.
Jemioła, coś więcej niż pasożyt, uważana jest za gatunek kluczowy.
Żywią się nią różne gatunki zwierząt,
jak jelenie,
łosie,
wiewiórki,
pręgowce,
jeżozwierze,
drozdy,
sialie,
gołębiaki długosterne
i motyle Delias.
Niektóre gatunki jemioły tworzą gęste krzaki,
które są idealnym miejscem na gniazda dla wielu ptaków.
Mimo pasożytniczych skłonności
jemioła pomaga też innym roślinom.
Na przykład jałowiec dobrze rośnie w pobliżu jemioły,
czerpiąc korzyści z wizyt ptaków żywiących się jej owocami.
Dzięki licznym zaletom jemioła wpływa na różnorodność
i pozwala ekosystemom rozkwitać.
W przypadku tej kultowej rośliny życie imituje legendę.
W przyrodzie jemioła ma moc przyciągania
i to samo dzieje się w naszej tradycji, o czym sami możecie się przekonać.