5 yıl kadar önce hayallerimin mesleğine kavuştum.
Orta Doğu'da yabancı bir muhabir olarak
ABC haber adına muhabirlik yapıyordum.
Fakat ortada eksik bir şeyler vardı;
endüstrimizde düzeltmemiz gerektiğini düşündüğüm
bir problem vardı.
Şöyle ki; Orta Doğu'ya 2007'nin sonlarına doğru geldim
ki bu tarih Irak Savaşı'nın başladığı
zamana denk geliyordu.
Fakat ben Irak'a varana kadar, Irak'ta neler olduğuna
ilişkin haber bulmak neredeyse imkânsızdı.
Kanaldaki ekipten hiç kimse
haber sunamıyordu.
Yapılabilen haberlerin de
%80'den fazlası kendimiz hakkındaydı.
Irak'la ilgili haberleri;
orada yaşayan insanları
ve savaşın ağırlığında yaşadıklarını kaçırıyorduk.
Afganistan çoktan gündemden düşmüştü.
2008 yılında savaşa giren Afganistan'la ilgili toplam haber oranı
%1'den azdı.
Bu, Amerikan tarihinin en uzun savaşıydı,
fakat bu savaşla ilgili bilgiler
öyle azdı ki, okullardaki öğretmenlerle
görüştüğümüzde bize, öğrencilerine
Irak'ta ne işimiz olduğunu,
deniz ötesi ülkelerde savaşan hatta ölen
öğrencilerin ailesine ne olduğunu açıklamakta zorlandıklarını belirttiler.
Öyle bir durumdaydık ki
sadece Afganistan ya da Irak'taki savaştan değil,
iklim değişikliğinden tutun da krizde olan karmaşa ortamlarına,
iklim değişikliğinden halkın sağlık durumuna
benim 'tür sorunu' olarak adlandırdığım her şeyi ıskalıyorduk.
Çünkü bir tür olarak, onlar bizi batırabilirler
ve günümüzün karmaşık sorunlarını anlayamayarak
uygulamada belli başlı tehlike sinyalleri yayıyorduk.
Kökenini anlamadığımız,
eş zamanla takip edemediğimiz problemleri
bu problemler üzerinde
çalışan insanlar tamamen görünmezken
ve bazen birbirimize bile
görünmezken problemleri nasıl çözebilirdik?
Irak'a dönüp bakacak olursak
haber bulamadığımız
o yıllarda toplum dağılıyordu.
IŞİD'in yükselişi için gereken şartları sağlarken
IŞİD, Musul'u ele geçirdi.
Buradaki terörün şiddeti
Irak sınırlarını aşıp tüm dünyaya yayıldı.
Bu gözlemleri yaptığım sıralarda
Irak sınırlarının ötesine baktım
ve kaçırdığımız başka bir noktanın olduğunu gördüm;
Suriye'deki savaş.
Eğer Orta Doğu uzmanıysanız, Suriye'nin en baştan beri önemli
olduğunu bilirsiniz.
Fakat, Suriye gerçekten,
Arap Baharı'nın unutulan hikâyelerinden biri oldu.
Buna değinen işaretleri önceden fark ettim.
Suriye derin bir bağ ile bölgesel güvenliğe,
küresel istikrara bağlı.
Suriye'nin arkamızda bıraktığımız diğer
hikâyelerden olmasına izin veremem diye düşündüm.
Bu yüzden TV'deki muhabirlik işimi bırakıp "Derinlemesine Suriye" sitesini kurdum.
Bu site, komplike sorunları anlamak için
bilgi ve haber kaynağı olarak tasarlandı.
Bu site geçtiğimiz 4 yıl
boyunca politikacılar ve Suriye'deki çatışmalar
üzerine çalışmalar yapan profesyoneller için bir referans hâline geldi.
Devamlı ve yüksek kaliteye
dayanan bir iş modeli kurduk.
İşini en iyi yapan zihinleri başa getirdik
ve bu modelin ne kadar elverişli olduğunu gördük.
Daha başka işleri "Derinlemesine" yapmamızı isteyen teklifler aldık.
Bu şekilde bir düzenle işe koyulduk.
Ben sadece haberlerdeki tutarsızlıkları
düzeltmek için başlangıçlar yapan
pek çok girişimciden biriyim.
Hepimiz farkındayız ki;
haber aktarımında sorunlar var.
İyi işlemiyor.
Medyaya olan güven yerlerde
ve burada gördüğünüz Eylül ayındaki istatistikler
durumun daha da kötüleştiğini gösteriyor.
Fakat bunu düzeltebiliriz.
Haberleri düzeltebiliriz.
Buna inanıyorum.
Belki bana idealist diyeceksiniz fakat ben kendime 'iyimser işletmeci' diyorum.
Benim gibi birçok insan olduğunu biliyorum.
İşleri güzelleştirmek için parlak fikirlerimiz var.
Bunlardan birkaçını sizinle paylaşmak istiyorum.
İlk fikir:
Derin bilgiye dayanan haberlere ihtiyacımız var.
Tüm ülkede habercilerin işten çıkarılma şokuyla
uzmanlık alanımızı kaybettik.
Tehlikeli yerlerde haber yapmak tehlikeye atılmaktır.
Yabancı basına gelince,
bunu düzeltmemizin yolu yerli gazeteciler ile çalışmak,
onları ortaklarımız olarak görmek,
birkaç telefon numarası ve kısa açıklamalar getiren iş bitiriciler değil.
Suriye, Afrika ve Asya'da bulunan yerli muhabirlerimiz
kendi başımıza asla bulamayacağımız haberleri getiriyorlar bize.
Şam'ın kenar mahallelerinden birinde, tekerlekli sandalye yarışı gibi olayların
savaşta yaralananlara umut olması gibi
ya da Sierra Leone'deki
bir muhtarın Ebola virüsü için bölgesinde kendi imkânlarıyla
karantina kontrol ortamı oluşturması
veya Pakistan sınırında Afgan sığınmacıların
daha onlar hazırlanmadan polislerin tehdidi ve gözdağıyla Afganistan'a
dönmeye zorlanmaları gibi.
Yerel gazeteciler, akıl hocalarımızdır.
Her gün bize yeni şeyler öğretirler,
hepimizin bilmesi gereken önemli haberleri ulaştırırlar.
Fikir iki:
Habercilikte, Hipokrat yemini gibi bu işin
kötüye kullanılmayacağına dair büyük bir ant içmeye ihtiyacımız var.
(Alkışlar)
Gazeteciler çetin ceviz olmalı,
üst güçlere gerçekleri aktarmamız gerek.
Ama aynı zamanda sorumluluk alabilmeliyiz.
İdeallerimize göre yaşamalıyız.
Şunu fark etmeliyiz ki;
yaptığımız şey topluma zarar verdiği zaman
bir kamu hizmeti olarak gazetecilikten uzaklaşmışız demektir.
Ebola krizini takip ettim.
"Derinlemesine Ebola" ile elimizden geleni yaptık.
Fakat gördüğümüz şey duygularla,
duygu sömürüleriyle donanmış, bazen doğru bazen yanlış
halka açık haberlerdi.
Halk sağlığı uzmanları, bu durumun pek çok insanın hayatına mal olduğunu,
çünkü bazen panik yaratarak, bazen de yanlış bilgi vererek
bölgede olan olayları
kavramasını zorlaştırdığımızı söylediler.
Tüm bu laf kalabalığı insanların doğru karar vermesine engelliyor.
Bu endüstride çok daha iyi olabiliriz
fakat bunun için öncelikle nerede yanlış yaptığımızı görmemiz
ve aynı hatayı tekrar etmememiz gerekiyor.
Bu bir seçimdir.
Reytingi baza alma dürtüsüne karşı koymalı
ve verilen kararlar bireysel haber odalarında,
bireysel haber idaresiyle yapılmalıdır.
Çünkü bir sonraki öldürücü virüs
çok daha kötü sonuçlar doğurabilir.
Eğer yaptığımız hataları tekrarlarsak;
eğer haber ulaştırma sistemimiz sorumlu davranmazsa, yanlış yapıyoruzdur.
Üçüncü fikir:
Eğer gerçekten karmaşık bir dünyaya anlam
vermek istiyorsak, karmaşıklığı kabullenmek zorundayız.
Karmaşayı kabullenmek ---
(Alkışlar)
dünyayı vasat bir şekilde değerlendirmemek,
çünkü dünyanın basit oluşu doğru değil.
Karmaşık bir dünyada yaşıyoruz.
Haberler ise yetişkin eğitimidir.
Gazeteciler olarak bizim görevimiz, karmaşıklığa el atmak
ve karmaşıklığın herkes tarafından anlaşılmasını sağlamaktır.
Eğer bunu yapmazsak,
eğer ortada kolay yanıtlar olduğunu varsayarsak,
herkesi uçurum kenarına sürüklüyoruz demektir.
Karmaşayı anlamak gelmesi muhtemel gerçek tehditleri
anlamanın tek yoludur.
Bu tehditleri olması gerektiği gibi yorumlayıp,
neyin gelmekte olduğunu anlayıp
buna nasıl hazırlanacağınıza dair gerekenleri anlamanıza
yardımcı olmak bizim görevimiz.
Ben bir endüstriyel iyimserim.
Bozuk olan her şeyi düzeltebileceğimize inanıyorum.
Hepimiz bunu istiyoruz.
İşlerini çok iyi yapan muazzam gazeteciler var.
Sadece yeni formlara ihtiyacımız var.
Bunun yeniden uyanma, neler yapabildiğimizi
yeniden canlandırma vakti olduğuna inanıyorum.
Bozulan şeyi düzeltebileceğimize inanıyorum.
Haberleri düzeltebileceğimizi biliyorum.
Denemeye değer biliyorum.
Kesinlikle inanıyorum ki sonunda
bu işi halledeceğiz.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)