Dopiero od kilku stuleci
zachodnia cywilizacja umieszcza sztukę w muzeach,
przynajmniej w muzeach typu
znanych nam instytucji publicznych.
Wcześniej sztuka służyła innym celom.
To, co nazywamy sztuką piękną
było głównie sposobem doświadczania
estetycznego wymiaru religii.
Malarstwo, rzeźba, tkaniny i oświetlenie
były mediami swoich czasów,
uzupełniając sugestywnymi wizerunkami
opowieści swoich czasów.
W tym sensie sztuka zachodnia
dzieliła cel użytkowy
z innymi kulturami świata,
także takimi, które nie mają nawet słowa na sztukę.
Więc jak zdefiniować to, co nazywamy sztuką?
Ogólnie mówiąc, chodzi tu
o dzieła, które wizualnie przekazują
znaczenie pozajęzykowe,
bądź przez przedstawienie,
bądź przez rozmieszczenie elementów wizualnych w przestrzeni.
Dowodów na potęgę ikonografii
lub umiejętności przekazania znaczenia
znajdziemy wiele,
jeśli spojrzymy na sztukę
z perspektywy historii głównych religii świata.
Prawie wszystkie w którymś momencie miały
fazę anikoniczną.
Anikonizm zabrania wizualnego przedstawiania boskości,
żeby uniknąć bałwochwalstwa
czy mylenia obrazu boskości z samą boskością.
Takie zachowanie prawdy
w relacji pomiędzy jednostką a bogiem.
Jednak takie podejście może być wyzwaniem.
Chęć wizualnego przedstawienia i interpretacji
świata wokół nas,
jest trudnym do stłumienia przymusem.
Nawet obecnie,
gdy zabronione jest przedstawianie Allaha czy proroka Mahometa,
abstrakcyjne czczenie boskości
i tak można znaleźć w arabeskach na tkaninach islamskich.
Wykonane mistrzowskimi pociągnięciami pędzla
przy pomocy kaligrafii arabskiej,
słowa Proroka
przyjmują podwójną rolę: tak literatury, jak i sztuki wizualnej.
Podobnie w sztuce
wczesnego chrześcijaństwa i buddyzmu
boska obecność Chrystusa i Buddy
nie pojawia się w ludzkiej formie,
ale przedstawiają ją symbole.
W każdym przypadku
odniesienie ikonograficzne stanowi
formę oddania czci.
Przedstawienie antropomorficzne
lub obraz w ludzkiej formie
stało się powszechne w tych religiach
dopiero wiele stuleci później,
pod wpływem otaczającej tradycji kulturowej.
Z historycznego punktu widzenia
publiczne uznanie sztuki wizualnej,
w funkcji innej niż tradycyjna: religijna lub społeczna,
jest stosunkowo nowym pojęciem.
Dzisiaj tak jakby fetyszyzujemy fetysz.
Chodzimy do muzeów zobaczyć sztukę wielu epok,
ale doświadczanie jej tam
jest drastycznie oderwane od kontekstu,
w jakim miała być oglądana.
Można powiedzieć, że współczesnemu widzowi
brakuje bogatego zaangażowania,
jakie ma w przypadku sztuki współczesnej
stworzonej we właściwym mu czasie
i mówiącej jego językiem kulturowym.
Możliwe też, że historia tego, co nazywamy sztuką
jest rozmową w toku.
Teraźniejszość przechodzi w coś, co będzie
dla przyszłego pokolenia klasyczną przeszłością.
To rozmowa odzwierciedlająca
ideologie, mitologie, systemy wiary, tabu
i wiele innych rzeczy ze świata, w którym powstały.
Nie znaczy to, że dzieło z innej epoki,
stworzone, by spełnić konkretną funkcję tamtego czasu,
jest martwe lub nie ma nic do zaoferowania współczesnemu widzowi.
Mimo że w oprawie muzeum
dzieła sztuki z różnego miejsca i czasu
wystawia się koło siebie
w oderwaniu od pierwotnego środowiska,
takie zestawienie ma zalety.
Eksponaty aranżują kuratorzy
lub ludzie, którzy w powołanie zmienili
umiejętność rekontekstualizacji czy miksowania
artefaktów kulturowych w zbiorowej prezentacji.
Jako widzowie postrzegamy wtedy sztukę
przez wspólny temat, nie zawsze oczywisty
w pojedynczym dziele,
dopóki obok nie widać innych.
Można wtedy doszukiwać się nowych znaczeń i snuć refleksje.
Jeśli chcemy,
możemy ujrzeć każde dzieło sztuki
jako dopełnienie niezdefiniowanej, zjednoczonej całości
przeszłych doświadczeń ludzkości,
szlak prowadzący prosto do naszych drzwi
i wiodący nas dalej,
otwarty dla każdego, kto pragnie go zbadać.