Kendimi bildim bileli savaş, hayatımın bir parçasıydı.
Afganistan'da, Sovyetlerin istilasından altı ay sonra doğdum
ve her ne kadar etrafımda
olup bitenlerin ne olduğunun farkına varamasam da
etrafımda ağır bir korku ve acı hissi duyuyordum.
Hayatımın erken döneminde edindiğim tecrübeler
şimdilerde savaş ve çatışma
hakkındaki düşüncelerimi etkiliyor.
İnsanların mevzubahis temel problemleri olduğunda,
birçoğu için vermenin bir seçenek olmadığını öğrendim.
Bu gibi kişiler için çatışma --
insanların hakları ihlal edildiğinde,
ülkeleri işgal edildiğinde,
baskı gördüklerinde ve aşağılandıklarında --
bu kişiler karşı çıkmak için ve
savaşmak için bir güce ihtiyaç duyuyorlar.
Bu da demektir ki şiddet ne kadar yıkıcı ve feci olsa da,
eğer insanlar onu tek seçenek olarak görürlerse,
kullanırlar.
Birçoğumuz dünyadaki şiddetin seviyesi konusunda endişeliyiz.
Fakat insanlara şiddetin
ahlaki açıdan yanlış olduğunu söyleyerek
savaşı sona erdirmeyeceğiz.
Bunun yerine onlara, şiddet kadar etkili
ve fakat güçlü başka bir araç sunmalıyız.
İşte benim yaptığım şey bu.
13 yıldan bu yana
uyuşmazlıkları yürütmek için
dünya genelindeki en zor durumlardaki insanlara,
pasif mücadeleyi nasıl kullanacaklarını öğretiyorum.
Birçok insan bu gibi girişimleri
Gandhi ve Martin Luther King ile özdeşleştirmiştir.
Fakat insanlar, şiddete dayalı olmayan
eylemleri binlerce yıldır kullanıyorlar.
Esasen bu ülkede sahip olduğumuz hakların birçoğu,
kadınlar olarak,
azınlıklar olarak,
işçiler olarak,
farklı cinsel yönelimlere sahip insanlar olarak
ve çevreyi gözeten vatandaşlar olarak,
bu haklar bizim elimize verilmedi.
Bu haklar onlar için savaşan
ve kendilerini feda eden kişilerce kazanıldı.
Ancak biz tarihten ders almadığımız için
bir yöntem olarak pasif mücadele oldukça yanlış anlaşıldı.
Yakın bir zamanda Etiyopyalı bir grup eylemciyle tanıştım
ve onlar bana birçok kez duyduğum şeyleri söylediler.
Bana, zaten şiddete dayalı olmayan eylemi kullandıklarını
ve işe yaramadığını söylediler.
Yıllar önce bir protesto düzenlediler.
Hükûmet herkesi tutukladı ve bu da bu işin sonu oldu.
Pasif mücadelenin sokak protestolarına eşit olduğu fikri
gerçek bir problem.
Çünkü her ne kadar protestolar insanların
değişim istediklerinin büyük bir göstergesi olsa da
tek başlarına bir değişim,
en azından temel bir değişim yaratmıyorlar.
(Gülüşmeler)
Güçlü muhalifler insanlara onların istediği şeyleri vermiyor,
sadece onlar bu istekleri kibarca söyledikleri için...
ya da o kadar da kibarca değil.
(Gülüşmeler)
Pasif mücadele rakibi yıkmakla işe yarar,
fiziki olarak değil,
fakat bir muhalifin hayatta kalmasını gerektiren kurumları tanımlayarak
ve sonrasında gücün bu kaynaklarına izin vermeyerek.
Şiddete karşı çıkan eylemciler,
askerlerin ordudan ayrılmasına sebep olarak
orduyu etkisiz hâle getirebilirler.
Onlar grevler ve boykotlarla ekonomiyi altüst edebilirler.
Ayrıca alternatif bir medya kurarak
hükûmet propagandasına karşı savaşabilirler.
Bunu yapmakta kullanılabilecek çeşitli metotlar var.
İş arkadaşım ve akıl hocam, Gene Sharp,
198 farklı şiddete dayanmayan yöntem tespit etti.
Protesto ise bunlardan sadece biri.
Size yeni bir örnek sunayım.
Birkaç ay öncesine kadar
Guatemala, örgütlü suçlarla bağları bulunan
yozlaşmış eski askeri yetkililer
tarafından idare edilmekteydi.
İnsanlar genellikle bu durumun farkındaydı,
ama birçoğu bir şeyler yapabilmek için güçsüz hissettiler --
ta ki 12 normal insandan oluşan bir grup vatandaş
ellerinde dövizler
tutarak meydanda buluşmak amacıyla
arkadaşlarını çağırmak için Facebook'a koydukları bir çağrıya kadar:
"Renuncia YA" --
çoktan istifa edin.
Sürpriz bir şekilde,
30.000 insan geldi.
Protestolar ülke çapında yayıldıkça, onlar da orada aylarda beklediler.
Bir noktadan sonra
organizatörler çeşitli hükûmet binalarına bir mesajı da içinde barındıran
yüzlerce yumurta götürdüler.
"Eğer, seçimler için adaylığını koyan adayların yolsuzluğunu
durdurmaya gücünüz (yumurta) yetmiyorsa bizimkini ödünç alabilirsiniz."
(Gülüşmeler)
(Alkışlar)
Başkan Molina asla geri adım atmayacaklarının
sözünü vererek karşılık verdi.
Aktivistler ayrıca fark ettiler ki sadece
protesto etmeye devam etmemeliydiler
ve başkandan istifa etmesini istememeliydiler.
Ona başka çıkar yol bırakmamaları gerekiyordu.
Bu yüzden genel bir grev düzenlediler,
ki bu grev ile insanlar ülke genelinde çalışmayı bıraktı.
Sadece Guatemala City'de
400'ün üzerinde işyeri ve okul kapılarına kilit vurdu.
Bu arada,
ülke çapında çiftçiler ana yolları kapattı.
Beş gün içinde
Başkan,
bir düzine hükûmet yetkilisi ile birlikte
istifa etti.
(Alkışlar)
Dünyada hemen hemen her ülkede
şiddete dayanmayan eylemleri kullanan insanların
yaratıcılığı ve cesaretinden ilham aldım.
Örneğin,
geçenlerde Uganda'da bir grup eylemci
sokaklara kafeslerin içinde domuzlar bıraktı.
Burada da gördüğünüz gibi polisler onlarla ne yapacaklarını bilemediler.
(Gülüşmeler)
Domuzlar iktidar partisinin renklerine boyanmıştı.
Hatta bir domuz şapka takıyordu,
insanların aşina olduğu bir şapka.
(Gülüşmeler)
Dünyadaki eylemciler manşetleri ele geçirmek
konusunda daha iyiye gitmeye başladılar,
fakat bu istisnai eylemler, eğer
daha büyük bir şeyin parçası değillerse
çok az şeyler yapıyorlar.
Generalin savaşı kazanacak bir planı olmadıkça
birliklerini savaşa koşturmaz.
Şimdiye kadar dünyadaki şiddete dayanmayan
eylemlerin birçoğu bu şekilde yürütülmektedir.
Pasif mücadele,
bir askeri harp kadar karmaşıktır, belki de daha fazla.
Katılımcıları iyi eğitilmiş olmalı ve kesin hedeflere sahip olmalı
ve liderlerinin bu hedefleri nasıl yerine getirecekleri
konusunda bir stratejileri olmalı.
Savaş tekniği binlerce yıldan daha fazla bir sürede
büyük kaynaklarla geliştirilmiştir
ve en akıllılarımızdan bazıları kendilerini
bunun nasıl yürüdüğünü anlamaya ve geliştirmeye adadılar.
Bu arada pasif mücadele nadiren sistematik bir şekilde çalışılmıştır
ve her ne kadar sayı artsa da
hâlâ dünya üzerinde bunu öğreten birkaç düzine insan var.
Bu tehlikeli,
çünkü biliyoruz ki bizim uyuşmazlığa karşı eski yaklaşımlarımız
karşılaştığımız yeni problemler için uygun değil.
Birleşik Devletler hükümeti geçenlerde
IŞİD'e karşı yürüttüğü savaşta çıkmazda olduğu kabul etti.
Ancak birçok insanın bilmediği şey ise
insanların IŞİD'e karşı pasif eylemi kullanarak karşı durmalarıdır.
IŞİD Haziran 2014'de Musul'u ele geçirdiğinde
okulların müfredatında değişiklik yaparak
kendi uç ideolojilerinin dayandığı
bir müfredat koyduklarını duyurdular.
Fakat okulun ilk gününde
tek bir çocuk bile okula gelmedi.
Ebeveynler açıkça çocuklarını okula göndermeyi reddettiler.
Gazetecilere çocuklarının beyinlerinin yıkanmasındansa
evde eğitim vermeyi tercih ettiklerini söylediler.
Bu sadece bir şehirde bir başkaldırının
bir örneğidir.
Fakat peki ya bu hareket IŞİD'e karşı yürütülen
şiddete dayanmayan düzinelerce hareket ile bir araya gelseydi?
Farzedelim ki ailelerin boykotu,
IŞİD'in işlerini yürütebilmesi için gerekli olan kaynakları tanımlayacak
ve onları ortadan kaldıracak olan ve
IŞİD'in dayandığı yiyeceği üreten kalifiye işçiler;
petrolü çıkaracak ve onu arıtacak mühendisler;
medya altyapısı ve iletişim kanalları
ve taşıma sistemleri
ve yerel iş yerleri daha büyük
bir stratejinin bir parçası olsaydı?
IŞİD'i şiddete dayanmayan bir eylemle yenmeyi
hayal etmek zor olabilir.
Fakat çatışmaya ilişkin düşünce yöntemlerimizi ve
karşı karşıya kaldığımız seçimleri değiştirmenin zamanı geldi.
İşte size yaymaya değer bir fikir:
Gelin şiddete dayanmayan eylemlerin nerede işe yaradığını
ve bunu nasıl daha güçlü yapabileceğimizi öğrenelim,
aynen insan ihtiyaçlarını daha
iyi karşılamak için sürekli düzenlenen
diğer sistemler ve teknolojiler için yaptığımız gibi.
Biz şiddete dayanmayan eylemleri, artan bir şekilde
savaş yerine kullanılan bir noktaya getirebiliriz.
Çatışmanın bir aracı olarak şiddet,
aynen okların ve yayların terk edildiği gibi terk edilebilir.
Çünkü biz onları daha etkili olan silahlarla yer değiştirmiştik.
İnsanların yenilenmesi ile en yeni ve en güncel savaş teknolojileri yerine
şiddete dayanmayan eylemleri daha güçlü hâle getirebiliriz.
İnsanlık için en büyük umut şiddeti kınamakta değil,
şiddeti ortadan kaldırmakta yatmaktadır.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)