Czym jest świadomość?
Czy maszyna naprawdę potrafi myśleć?
Czy umysł składa się tylko z neuronów w mózgu,
czy u sedna leży jeszcze jakaś nienamacalna iskierka?
Dla wielu to rozważania kluczowe
dla przyszłości sztucznej inteligencji.
Brytyjski informatyk Alan Turing postanowił te pytania zlekceważyć
i zadać prostsze.
Czy komputer potrafi rozmawiać jak człowiek?
To pytanie doprowadziło do pomysłu pomiaru sztucznej inteligencji,
znanego dziś jako test Turinga.
W publikacji "Computing Machinery and Intelligence" z 1950 roku
Turing zaproponował następującą grę.
Człowiek sędzia prowadzi rozmowę tekstową z graczami, których nie widzi,
a potem ocenia ich odpowiedzi.
Aby zdać test, komputer musi zastąpić jednego z graczy,
nie zmieniając znacząco wyników.
Komputer zostanie uznany za inteligentny,
jeśli rozmowy z nim nie będzie można łatwo odróżnić od ludzkiej.
Turing przewidywał, że do 2000 roku
maszyny ze stumegabajtową pamięcią będą mogły z łatwością zdać ten test.
Ale trochę się pośpieszył.
Choć dzisiejsze komputery mają znacznie większą pamięć,
udało się to tylko kilku,
a te, które odniosły sukces,
znalazły sprytny sposób na oszukanie sędziów
zamiast użyć ogromnej mocy obliczeniowej.
Choć nigdy nie poddano go prawdziwym testom,
pierwszym programem, który podobno odniósł sukces, była ELIZA.
Przy pomocy krótkiego i prostego tekstu
wprowadziła w błąd wiele osób, naśladując psychologa
i zachęcając ludzi, aby mówili więcej,
albo powtarzając ich własne pytania.
Inny wczesny program PARRY przyjął odwrotną strategię
i udawał paranoidalnego schizofrenika,
który ciągle kierował rozmowę na wcześniej zaprogramowane obsesje.
Ich sukces w zmyleniu ludzi uwydatnił jedną słabość testu.
Ludzie przypisują inteligencję rzeczom,
które tak naprawdę nie są inteligentne.
Coroczne konkursy, jak Nagroda Loebnera,
sformalizowały test,
a sędziowie z góry wiedzą,
że część uczestników rozmowy to maszyny.
Choć poprawiła się ich jakość,
wiele programatorów chatbotów używa podobnych strategii jak ELIZA i PARRY.
Zwyciężczyni z 1997 roku, Catherine,
potrafiła w skupieniu prowadzić niezwykle inteligentną rozmowę,
ale głównie wtedy, gdy sędzia chciał rozmawiać o Billu Clintonie.
Późniejszy zwycięzca Eugene Goostman
otrzymał osobowość trzynastoletniego chłopca z Ukrainy,
więc sędziowie uznali błędy formalne i osobliwą gramatykę
za barierę językową i kulturową.
Programy jak Cleverbot podeszły do tego inaczej,
analizując ogromne bazy danych pełne rzeczywistych rozmów,
aby określić jak najlepsze odpowiedzi.
Niektóre programy przechowują dawne konwersacje,
aby z biegiem czasu zwiększać jakość rozmowy.
Choć pojedyncze odpowiedzi Cleverbota mogą brzmieć niewiarygodnie ludzko,
brak stałej osobowości
i niemożność radzenia sobie z nowymi tematami
całkowicie go zdradzają.
Kto w czasach Turinga mógł przewidzieć, że dzisiejsze komputery
będą pilotować statek kosmiczny,
przeprowadzać skomplikowane operacje
i rozwiązywać zawiłe równania,
ale wciąż nie będą sobie radziły z najzwyklejszą pogawędką?
Język ludzki okazuje się wyjątkowo złożonym zjawiskiem,
którego nie da się uchwycić nawet w największym słowniku.
Już zwykłe przerywniki jak "hmmm..."
czy pytania bez poprawnej odpowiedzi mogą zmylić chatboty.
Proste zdanie
"Wyjąłem sok z lodówki i mu go podałem,
ale zapomniałem sprawdzić datę."
wymaga przenikliwości i intuicji analitycznej.
Okazuje się, że stymulacja rozmowy
to coś więcej niż zwiększanie pamięci i szybkości przetwarzania,
a w miarę zbliżania się do celu Turinga
możliwe, że w końcu będzie trzeba zmierzyć się z pytaniem o świadomość.