هوشیاری چیست؟
آیا واقعا یک ماشین مصنوعی میتواند فکر کند؟
آیا ذهن فقط شامل عصبهای درون مغز است٬
یا بارقهای باور نکردنی در مرکز آن است؟
برای بسیاری٬ اینها مسائلی حیاتی
برای آینده هوش مصنوعی بوده است.
اما دانشمند علوم کامپیوتر بریتانیایی الن تورینگ تصمیم گرفت همهی این سوالات را
برای حل سوالی بسیار ساده تر نادیده بگیرد:
آیا یک رایانه میتواند مثل یک انسان صحبت کند؟
این سوال به ایدهای برای اندازه گیری هوش مصنوعی منجر شد
که با نام آزمون تورینگ شهرت یافت.
در مقالهی سال ۱۹۵۰ ٬ «ماشینهای محاسبهگر و هوش»٬
تورینگ این بازی را ارائه کرد.
یک قاضی انسان با بازیکنانی که آنها را ندیده است مکالمه نوشتاری انجام میدهد
و بازخوردهای آنها را ارزیابی میکند.
برای قبولی در آزمون٬ یک رایانه باید بتواند جای یکی از بازیکنان را بگیرد
بدون اینکه نتایج تغییر قابل ملاحظهای داشته باشند.
به بیان دیگر٬ رایانهای هوشمند شناخته میشود
که نتوان صحبتهای او را به راحتی از یک انسان تشخیص داد.
تورینگ پیش بینی کرد که تا سال ۲۰۰۰ ٬
ماشینهایی با ۱۰۰ مگا بایت حافظه میتوانند به سادگی در آزمون او پذیرفته شوند.
اما ممکن است زیادی تند رفته باشد.
با وجود اینکه امروزه رایانهها خیلی بیشتر از آن مقدار حافظه دارند٬
تعداد کمی قبول شدهاند٬
و آنهایی هم که قبول شدهاند
بیشتر روی پیدا کردن راهی برای فریب دادن داوران تمرکز کردهاند
تا پیشبرد تواناییهای رایانه.
هرچند این آزمون هرگز به عنوان یک امتحان واقعی شناخته نشد٬
اولین برنامهای که ادعای موفقیت کرد «ELIZA» نام داشت.
با متنی نسبتا کوتاه و ساده٬
عدهی زیادی را با تقلید از یک روانشناس فریب داد٬
و آنها را به بیشتر حرف زدن تشویق کرد
و سوالات آنها را به خودشان انعکاس داد.
روشی دیگر در همان زمان به نام «PARRY» راهی کاملا برعکس را در پیش گرفت،
و از یک مجنون مبتلا به شیزوفرنی تقلید کرد
که دائما مکالمه را به موضوعات برنامه ریزی شدهی خودش هدایت میکرد.
موفقیت آنها در فریب دادن افراد یکی از نقاط ضعف آزمون را آشکار ساخت.
انسانها معمولا هوش را با چیزهایی توصیف میکنند
که در واقع هوشمند نیستند.
به هرحال٬ مسابقات سالانه مثل جایزه لوبنر،
به آزمون شکل رسمی تری داده،
با داورانی که با گذشت زمان متوجه میشوند
که بعضی از طرفهای صحبتهای آنها ماشینها هستند.
اما با وجود افزایش کیفیت٬
تعداد زیادی از برنامه نویسان از روشهای مشابه ELIZA و PARRY استفاده کردهاند.
برنده سال ۱۹۹۷ کاترین
میتوانست مکالمهی متمرکز و هوشمند بسیار جالبی انجام دهد٬
اما بیشتر وقتی که داور میخواست درباره بیل کلینتون صحبت کند.
و برنده اخیر Eugene Goostman
شخصیتی مشابه یک پسر ۱۳ سالهی اکراینی داشت٬
پس داور زبان غیر منطقی و عجیب او را
ناشی از تفاوتهای زبان و فرهنگ تفسیر میکرد.
در همین حین٬ برنامههای دیگری مانند Cleverbot روشهای دیگری در پیش گرفتهاند
و یک بانک داده عظیم از مکالمات واقعی را به صورتی هدفمند تحلیل میکنند
تا بهترین واکنشها را شناسایی کنند.
بعضی هم مکالمات پیشین را به حافظه میسپارند
و با گذشت زمان پیشرفت میکنند.
اما با وجود اینکه واکنشهای متفاوت Cleverbot میتواند خیلی انسانی به نظر برسد
اما عدم وجود یک شخصیت ثابت
و عدم توانایی در انجام مکالمات با موضوعات کاملا جدید
مانع از توفیق یافتن آنها شده است.
چه کسی در زمان تورینگ میتوانست تصور کند که روزی رایانهها
میتوانند فضاپیماها را خلبانی کنند٬
جراحیهای ظریف را انجام دهند٬
و معادلات پرحجم را انجام دهند٬
اما هنوز با ابتدایی ترین مکالمهها دست و پنجه نرم کنند؟
مشخص شده است که زبان انسانها یک پدیدهی شگفت انگیز و پیچیده است
که حتی با بزرگترین فرهنگ لغات هم نمیتوان آن را ثبت کرد.
Chatbotها میتوانند با مکثهای ساده مثل «آم...» گیج شوند
یا سولاتی که جواب صحیح ندارند آنها را سردرگم میکنند.
و یک جملهی مکالمهای ساده
مثل٬ «آبمیوه را از یخچال بیرون آوردم و به او دادم٬
اما یادم رفت تاریخ را چک کنم٬»
برای تحلیل به دانش پیش زمینهی غنی و بینش کافی نیاز دارد.
مشخص شده که شبیه سازی یک مکالمهی انسانی،
به چیزی بیش از تنها بالابردن حافظه و توانایی تحلیل نیاز دارد٬
و با نزدیک تر شدن ما به هدف آزمون تورینگ٬
شاید در آخر مجبور شویم دوباره با همان پرسش بزرگ درباره هوشیاری سر و کله بزنیم.