[Францис пап лам Ватикан хотод дүрсжүүлэн
TED2017 анхлан толилуулав.]
Оройн эсвэл өглөөний мэнд, наана чинь цаг хэд болж байгааг мэдэхгүй юм.
Энэ үйл ажиллагааны нэг хэсэг болж байгаадаа маш их баяртай байна.
Надад үүний сэдэв маш таалагдаж байна: "Ирээдүйн Та".
Учир нь маргаашаа бодож, өнөөдөр харилцан яриаг эхлүүлэн
ирээдүйг "өөрөөрөө" тольдон төсөөлөхийг уриалж байна.
"Ирээдүйн Та:"
ирээдүй өөрөө та бүхний олон мянган учралаас бүрддэг тул
амьдрал хүмүүний харилцаан дээр тогтдог.
Өнгөрсөн он жилүүдэд би
хүн бүрийн амьдрал, оршихуй
бусдынхтай бат холбоотой байдгийг илүү ихээр ухаарах болсон.
Амьдрал бол урсан өнгөрөх цаг хугацаа биш, харилцан үйлдлийн тухай юм.
Би өвчтэй хүмүүс,
гэгээлэг ирээдүйн төлөө
аймшигтай хүнд хүчрийг туулж буй цагаачид,
маш их зовлонг зүрхэндээ тээж явдаг хоригдлууд,
ажил олж чадахгүй, ялангуяа залуу хүмүүсийн зовлонг сонсоод
"Яагаад би биш, тэд гэж?"
хэмээн өөрийн эрхгүй санааширдаг.
Би өөрөө цагаачдын гэрт төрж өссөн.
Аав, эмээ өвөө маань олон Италичуудын адилаар
Аргентин руу нүүж,
юу ч үгүй үлдсэн хүмүүсийн хувь тавиланг туулж байсан.
Би өнөөгийн "орхигдсон" хүмүүсийн нэг болох бүрэн боломжтой байлаа.
Иймдээ ч би чин сэтгэлээсээ өөрөөсөө ингэж асуудаг:
"Яагаад би биш, тэд гэж?"
Юун түрүүнд энэхүү уулзалтаар
бид бүгд бие биендээ хэрэгтэй,
бидний хэн нь ч бусдаасаа ялгаран
"Би" гэж эрх дархтайгаар тунхаглагдсан тусгаар арал биш,
гагцхүү хамтдаа ирээдүйг цогцлооно гэдгийг өөрсдөдөө сануулахыг хүсч байна.
Бид тэр бүр эргэцүүлээд байдаггүй ч бүх зүйлс хоорондоо холбоотой ба
тэрхүү холбоосыг эргэн хэвийн хэмжээнд нь оруулах хэрэгтэй.
Сэтгэл дотроо ахан дүүстээ гаргах хамгийн ширүүн шүүмжлэл,
хэзээ ч эдгээгүй сэтгэлийн шарх, хэзээ ч уучлаагүй үлдсэн шаналал,
ганц намайг зовоох уур хилэн бол
миний дотроо тээж явдаг тэмцлүүд.
Зүрхэнд байгаа энэ уурын очийг би гал авч,
эргэн тойрноо үнсэн товрог болгохоос өмнө унтраах ёстой.
Олон хүмүүс одоо үед
аз жаргалтай ирээдүйг бүтээх боломжгүй гэж итгэх болж.
Эдгээр сэтгэлийн зовнилыг үгүйсгэхийн аргагүй ч
энэ нь дийлдэшгүй зүйл биш.
Гаднах ертөнцөд үүд хаалгаа нээвэл эдгээрийг даван туулж болно.
Аливааг бүрдүүлж буй эд зүйлс бүр,
тэдгээрийн харилцан зохилдолгоог ойлгон байж аз жаргалыг олно.
Та бүхний надаас сайн мэдэх шинжлэх ухаанд хүртэл
бодит амьдрал бол элемэнт хэсэг бүр бусадтайгаа
хэрхэн харилцан тогтнож байгаагаар тодорхойлогддог.
Ингээд хоёрдахь санаагаа танилцуулъя.
Шинжлэх ухаан болон технологийн хөгжил дэвшил
илүү эрх тэгш, хүрэлцээтэй нийгмийг бий болгоход нэмэрлэвэл
хичнээн сайхан байх бол оо?
Бид алс холын гариг ертөнцийг судлангаа хажууд байгаа ах дүүсийнхнээ
хэрэгцээ шаардлагыг ойлгож мэдэрч чадвал хичнээн сайхан бэ?
Эв нэгдэл гэх энэ гайхалтай
зарим талаараа хөндий үг зөвхөн нийгмийн ажлаар
тодорхойлогдоод зогсохгүй,
улс төр, эдийн засаг, шинжлэх ухаан болоод
хүн ард, улс гүрний харилцааны
суурь чиг хандлагыг тодорхойлох хүчин болж чадвал хичнээн сайхан гээч.
"Үргүй хаягдлын соёл"-ыг бид зөвхөн
хүмүүсийг жинхэнэ эв нэгдэлд
сургасны дүнд л үгүй хийж чадна.
Үргүй хаягдал гэдэг хоол хүнснээс илүүтэй
технологи-эдийн засгийн системийн үр дүнд
бараа материалаар орлуулагдан,
хаягдан орхигддог хүмүүс юм.
Олон хүн эв нэгдэл гэдэг үгийг толь бичгээс арилгахыг хүсдэг.
Гэхдээ эв нэгдэл програмчилж, удирдаж болдог
автомат үйлдлийн систем биш билээ.
Энэ бол хүн бүрийн зүрхнээс гардаг чөлөөтэй хариу үйлдлийн дүн.
Тийм ээ, чөлөөтэй хариу үйлдэл!
Маш олон сөргөлдөөний дунд хүн
амьдрал өөрөө бэлэг бөгөөд хайр гэдэг
амьдралын эх үүсвэр, утга учир гэдгийг ойлгож чадвал
хэрхэн тэр хүн бусдын төлөө
сайн сайхан үйл хийхээс татгалзаж чадна гэж?
Сайн үйл хийхийн тулд бидэнд
дурсамж, зориг самбаа, бүтээлч сэтгэлгээ хэрэгтэй.
TED олон олон бүтээлч, туурвилчдыг цугларуулдгийг би мэднэ.
Хайр үнэхээр бүтээлч, бодит,
үнэн мөн хандлагыг шаарддаг.
Эерэг сэтгэлгээ, тогтсон томъёо гаргалгаа
бидний ухамсрыг тайвшруулдаг ч хангалттай хүчин зүйлс биш.
Өөр нэг хүн бол статистикийн тоо биш гэдгийг санан
бүгдээрээ биендээ тусалцгаая.
Өөр тэр хүн ч гэсэн өөрийн нүүр царатай.
"Та" гэдэг үргэлж тойлж халамжлах
бодит хүнийг заадаг.
Есүс бидэнд бусдыг гэх сэтгэлгүй нэгэн,
ба бие биенээ гэдэг
хоёр төрлийн хүмүүсийн
ялгааг ойлгуулах түүхийг ярьж өгсөн билээ.
Сайн Самаричуудын түүх гэх энэ түүхийг та мэдэх нь мадаггүй.
Есүсээс "Хэн миний хөрш юм бэ?" өөрөөр хэлвэл
"Би хэнийг харж хамгаалах ёстой вэ?" гэж асуухад
Есүс зодуулж, дэрэмдүүлж, шороотой зам дээр хаягдсан
нэгэн эрийн түүхийг ярьдаг.
Тухайн үед хүндтэйд тооцогддог байсан лам,
ламын туслах хоёр тэр эрийг хараад
огт туслалгүй өнгөрч гарч гэнэ.
Удалгүй ихэд жигшигддэг Самари хүн тэр замаар алхаж гэнэ.
Зам дээр гэмтэж, хаягдсан эрийг Самари хүн хараад
байхгүй юм шиг зөрөөд өнгөрсөнгүй.
Харин тэр эрийг энэрэн хайралж,
дорвитой нэгэн алхмыг хийхэд хүрсэн юм.
Тэрээр хөөрхий эрийн шархыг тос, дарсаар арчиж,
буурчийн газар хүргээд
өөрийн бүх мөнгөөрөө түүнд хэрэгтэй тусламжийг гаргасан юм.
Сайн Самариийн тухай түүх бол өнөөдрийн хүн төрөлхтний түүх.
Бүх зүйлс хүний оронд мөнгө, эд зүйлсэд зориулагдснаар
хүний амьдрал шаналал зовлонгоор дүүрсэн.
Мөн өөрсдийгөө "сайн сайхны төлөө" зүгтгэдэг гэж өргөмжлөн
бусдад туслахаас татгалздаг хүмүүс
мянга мянган хүн, бүхэл улс үндэстэнг замын хажууд
хаяад хажуугаар нь өнгөрч байна.
Харин өөрсдийн мөнгөөр ч хамаагүй бусдыгаа тэтгэн
шинэ хорвоог цогцлоож буй хүмүүс ч энэ дэлхийд байна.
Тереза эх:
"Хүн өөрийн хүчээр л хайрлахаас өөр гарцгүй." гэж байсан.
Бидэнд хийх зүйлс маш их байна. Бид хамтдаа энэ бүхнийг бүтээх ёстой.
Харин өдөр бүр энэ их муу муухайгаар амьсгалж байж яаж энэ бүхнийг бүтээнэ гэж?
Бурхны авралаар
ямар ч систем бидний сайн сайханг бүтээх,
хайрлан энэрэх, муу муухайтай тэмцэх хүсэл гээд чин зүрхнээс ундрах
тэмүүлийг үгүй хийж чадахгүй.
Та надад
"Таны хэлж байгаа сайхан үгс ч,
би Сайн Самари, Тереза эхийн аль нь ч биш." гэж хэлж магадгүй.
Харин ч эсрэгээрээ бид бүгд, хүн бүр үнэ цэнэтэй.
Бурхны нүдэнд бид бүгд дахин давтагдашгүй.
Одоо үеийн зөрчил тэмцэл дунд
хүн бүр тод лаа болон гэрэлтэж,
харанхуйг гэрэлтүүлдэг гэдгийг
сануулах боломжтой.
Христийн шашинтнууд
ирээдүйг "Найдвар" хэмээн нэрэлдэг.
Найдвар өвөртлөнө гэдэг гэнэнээр ирээдүйг төсөөлж,
хүн төрөлхтний туулж буй уй гашууг үл тооно гэсэн үг биш.
Итгэл найдвар бол харанхуйд уусч,
өнгөрсөнд түгжигдэж, өнөөдөр өнгөрч оддог бус
маргаашийг харж чадах хүний сэтгэлийн хат юм.
Итгэл найдвар бол ирээдүй рүү онгойх хаалга.
Итгэл найдвар бол цаг хугацааны эрхээр
саглагар мод болон ургах амьдралын үр.
Гурилны зуурмагийг хөөлгөдөг хөрөнгө шиг
амьдралыг бүхий л талаар баяжуулдаг.
Итгэл найдвараас үүдсэн бяцхан гэрэл
харанхуйн бутлах их хүчтэй.
Итгэл найдварыг бий болгоход нэг хүн ч хангалттай ба
тэр хүн нь та ч байж болно.
Ингээд өөр нэг "та", бас нэгэн "та" гарч ирсээр
"бид" болон өргөжнө.
Тэгэхээр итгэл найдваар "бид"-нээс эхэлдэг үү?
Үгүй.
"Та"-наас эхэлдэг:
"Та" "Бид" болоход харин хувьсгал өрнөдөг.
Ийнхүү миний өнөөдрийн хүргэх гуравдахь санаа бол
хувьсгалийн тухай, хувьсгаль дах хүнлэг сэтгэлийн тухай.
Хүнлэг сэтгэл, хүндлэл гэж юу юм бэ?
Энэ бол ойр дотно болсон сэтгэл, жинхэнэ хайр.
Бидний зүрхнээс ундран нүд, чих, гарт маань хүрдэг хайр.
Хайр хүндлэлээр бид биенээ харж,
хүүхэд хөгшчүүл, ирээдүйгээс айсан хүн гээд бусдыг сонсож буй.
Хайр хүндлэлээр бид бохирдож, хордсон
бидний гэр дэлхийн гаргаж буй чимээгүй чимээг сонсоно.
Хайр хүндлэлээр бидэнд гар, зүрхээрээ бусдыг тэтгэж,
тусламж хэрэгтэй нэгэнд тусладаг.
Хайр хүндлэл бол хүүхдийн хэл, биенээ үгүйлдэг хүмүүсийн хэл.
Хүүхэд аав ээжийнхээ тэврэлт, харц, энхрүүллээс
тэднийг хайрлах сэтгэлийг сурдаг.
Би аав ээжүүд хүүхэдтэй ярихдаа тэдэн шиг шулагнаж,
адил загнахыг харах маш дуртай.
Энхрийлэл, хүндлэл бол бие биентэйгээ ижил түвшинд очиж харилцах явдал.
Бурхан бидэнтэй ижил болох гэж Есүс болон бууж ирсэн.
Сайн Самари хүн ч адил энэ замналаар амьдарсан.
Энэ бол Есүсийн алхсан мөр.
Тэр өөрөө доош бууж,
жинхэнэ бодит хайрыг мэдэрч
хүний амьдралаар амьдарсан.
Хайр энэрэл бол хамгийн хүчтэй, зоригтой хүмүүсийн
сонгох замнал.
Энэрэл, хүндлэл бол сул дорой чанар бус, сэтгэлийн хат.
Энэ бол эв нэгдэлтэй, хүнлэг байх замналыг эхлэл.
Хүн хэдий чадалтай, хүчтэй байна
хэдий чинээ хүний үйлдэл олон хүний амьдралд нөлөөлнө,
төдий чинээ тэр хүн даруу байх
хариуцлага үүрдэг гэдгийг тодоор хэлмээр байна.
Үгүй бол таны хүч, та хоёр биенээ сүйтгэнэ.
"Хүч чадал бол хоосон гэдсэн дээр архи уухтай адил"
гэдэг үг Аргентинд байдаг.
Эхлээд таны толгой эргэнэ, согтоно, тэнцвэрээ алдаж эхлэнэ,
эцэст нь эргэн тойрны хүмүүстээ балаг тарьна.
Хүч чадлаа хүнлэг энэрэнгүй сэтгэлээр эрчлэхгүй бол ийм л болно.
Харин хүч чадлаа хүндлэл хайртай хамтатгавал
сайн сайхны хүч, элч болдог.
Ирээдүйг улс төрчид, агуу удирдагчид, том компаниуд
дангаараа атгадаггүй.
Тэднээс маш их зүйл хамаардаг нь үнэн.
Гэхдээ ирээдүй өөр нэгнийг өөртэйгээ ижил гэдгийг,
"бид" гэх хамт олны нэг гэдгийг ойлгох хүмүүсийн гарт байдаг.
Хүн хүнээр дутдаг.
Иймд намайг мөн адил энэрэн хайралж,
бид бүгдийн сайн сайхны төлөө
надад заяагдсан үүргээ биелүүлэхэд минь туслана уу гэж гуйж байна.
Бид бүхний төлөө.
Баярлалаа.