[Яго Святасць Папа Францішак, запіс зроблены ў Ватыкане
і ўпершыню паказаны на TED2017]
Добры вечар.
Ці добрай раніцы -- я не ўпэўнены, якая ў вас гадзіна.
Якая б гадзіна ні была, я вельмі ўсцешаны прыняць удзел у вашай сустрэчы.
Мне вельмі падабаецца яе назва -- “The future you” (анг. "Будучы ты"),
таму што яна, гледзячы ў заўтрашні дзень, ужо сёння запрашае да дыялогу:
гледзячы ў будучыню, запрашае звярнуцца да "сябе".
“The future you” --
гэта будучыня, што створана з "цябе", створана з сустрэч,
бо жыццё цячэ скрозь адносіны.
Шмат гадоў майго жыцця
яшчэ больш зацвердзілі маё перакананне,
што існаванне кожнага з нас цесна звязана з існаваннем іншых:
жыццё -- гэта не час, якi праходзіць, а чаc сустрэч.
Калі я сустракаю ці слухаю хворых людзей, што пакутуюць,
мігрантаў, што сутыкаюцца з неймавернымі цяжкасцямі
ў пошуках лепшага лёсу,
вязняў, што нясуць пекла ў сваіх сэрцах,
людзей, асабліва маладых, што не маюць працы,
у мяне часта паўстае пытанне:
"Чаму яны, а не я?"
Я таксама нарадзіўся ў сям'і мігрантаў:
мой тата і яго бацькі, як і шмат якія італійцы,
адправіліся ў Аргентыну
і спазналі лёс тых, хто застаецца ні з чым.
Я таксама мог бы быць сярод "непатрэбных" сёння людзей.
Таму ў маім сэрцы заўсёды застаецца пытанне:
"Чаму яны, а не я?"
Мне перш за ўсе хацелася б, каб гэтая сустрэча дапамагла нам узгадаць,
што ўсе мы патрэбныя адно адному,
што ніводзін з нас не з'яўляецца выспай,
аўтаномным і незалежным "Я",
што будучыню можна пабудаваць толькі разам,
не выключаючы нікога.
Мы не задумваемся пра гэта, але ўсё сапраўды ўзаемазвязана,
і нам неабходна аздаравiць гэтыя сувязі:
нават моцнае асуджэнне, што я трымаю ў сваім сэрцы
ў адносінах да майго брата ці маёй сястры,
тая рана, якую ніколі не лячылі, тая не выбачаная мною крыўда,
азлобленасць, што прынясе толькі боль, --
гэта частка вайны, што я нясу ў сабе,
полымя ў сэрцы, якое трэба патушыць,
бо інакш разгарыцца пажар і пакіне толькі попел.
Сёння шмат хто з розных прычын,
здаецца, перасталі верыць, што шчаслівая будучыня магчымая.
Да гэтых страхаў трэба ставіцца сур'ёзна.
Але яны не з'яўляюцца непераможнымі.
Іх магчыма пераадолець, калі не замыкацца ў сабе.
Таму што шчасце магчыма зведаць толькі
як дар гармоніі кожнай часцінкі з усім цэлым.
Нават навука -- аб гэтым вам вядома лепш за мяне --
падцвярджае такое разуменне рэальнасці,
дзе кожны элемент існуе ў сувязі, у бясконцым узаемадзеянні з усім астатнім.
І так я падыходжу да свайго другога паведамлення.
Як цудоўна было б,
калі б рост навуковых і тэхналагічных інавацый
суправаджаўся яшчэ большай роўнасцю і сацыяльнай інклюзіяй!
Як цудоўна было б, калі, адкрываючы новыя далёкія планеты,
мы адчулі б патрэбы нашых брата і сястры, што круцяцца вакол нас!
Як было б цудоўна, калі б братэрства,
такое прыгожае і часам нязручнае слова,
не зводзілася толькі да сацыяльнай дапамогі,
а стала б галоўным клопатам
падчас прыняцця палітычных, эканамічных, навуковых рашэнняў
і ў адносінах між людзьмі, народамі і краінамі.
Толькі выхаванне людзей у братэрстве і салідарнасці
дапаможа пераадолець "культуру непатрэбных",
і гэта тычыцца не толькі ежы ці тавараў,
а перш за ўсё людзей,
якія сталі адкінутымі на ўскраіны тэхна-эканамічнымі сістэмамі,
у цэнтры ўвагі каторых несвядома
знаходзіцца ўжо не чалавек, а тавары.
Салідарнасць -- гэта слова,
якое шмат хто хацеў бы выкінуць са слоўніка.
Салідарнасць, аднак, -- гэта не нейкі аўтаматычны механізм,
яе немагчыма запраграмаваць ці кіраваць ёю:
гэта вольны выбар, што нараджаецца ў сэрцы кожнага з нас.
Так, менавіта вольны!
Калі чалавек зразумее, што яго жыццё,
нават у гушчары шматлікіх супярэчнасцяў,
гэта дар,
любоў -- гэта крыніца і сэнс жыцця,
як можна пераважыць у сабе жаданне чыніць дабро іншым людзям?
А каб чыніць дабро,
патрэбна памяць, мужнасць і нават крэатыўнасць.
Я даведаўся, што TED
збірае шмат вельмі крэатыўных людзей.
Так,
любоў патрабуе крэатыўных, канкрэтных, нестандартных рашэнняў.
Не дастаткова проста добрых інтэнцый і звыклых формул,
што часта служаць толькі для ўласнага заспакаення.
Давайце ж разам дапаможам адно адному запомніць,
што іншыя людзі -- гэта не проста статыстыка ці лічбы:
кожны з іх мае твар,
"ты" -- гэта заўсёды канкрэты твар,
гэта брат, варты клопату.
Існуе прыпавесць, якую Езус распавёў,
каб дапамагчы нам зразумець розніцу
паміж тымі, хто думае аб уласным камфорце,
і тымі, хто дбае пра іншых.
Вы яе пэўна чулі: гэта прыпавесць аб Міласэрным Самараніне.
Калі ў Езуса пыталіся "Хто мой сусед?",
што значыць "Пра каго мне клапаціцца?",
Ён распавядаў гэтую прыпавесць,
прыпавесць пра чалавека,
на якога напалі злодзеі, абрабавалі, збілі яго і пакінулі на дарозе.
Два вельмі паважаныя ў тыя часы чалавекі -- святар і лявіт --
убачылі яго,
але прайшлі, не зважаючы, і не спыніліся.
Потым праходзіў самаранін -- чалавек з этнічнай групы, якой пагарджалі.
І гэты самаранін, калі ўбачыў на зямлі зраненага чалавека,
не прайшоў міма як іншыя, быццам яго там і не было,
але пашкадаваў яго.
I гэта спачуванне
схіліла яго да канкрэтных дзеянняў:
ён перавязаў раны бедаку, паліваючы іх алеем і віном,
прывёз яго ў гатэль,
і заплаціў з уласнай кішэні за тое, каб за ім даглялалі.
Прыпавесць аб Міласэрным Самараніне -- гісторыя сучаснага чалавецтва.
Шляхі народаў поўняцца ранамі
з-за таго, што ўсё сканцэнтравана вакол грашэй і рэчаў,
а не людзей.
У тых, хто лічыць сябе "прыстойнымі", ёсць звычка
не хвалявацца пра іншых
і пакідаць такім чынам шмат людзей,
нават цэлыя народы, ззаду, на ўскраіне дарогі.
Алё ёсць таксама і тыя, хто стварае новы свет
праз дапамогу іншым людзям, выдаткоўваючы ўласнае.
Дарэчы, Маці Тэрэза з Калькуты казала:
"Немагчыма любіць, калі не за кошт самога сябе".
Нам трэба вельмі шмат зрабіць, і мы павінны рабіць гэта разам.
Але як гэта зрабіць пры ўсім тым зле, якім мы дыхаем?
Дзякуй Богу,
ніводная сістэма не можа забараніць нам адкрыцца насустрач дабру, спачуванню
і здольнасці процістаяць злу,
што зыходзяць з глыбіні нашых сэрцаў.
Цяпер вы мне скажаце:
"Гэта ўсё прыгожыя словы,
але я не Міласэрны Самаранін і не Маці Тэрэза з Калькуты".
Аднак кожны з нас каштоўны,
кожны з нас незаменны ў вачах Бога.
І ў цемры канфліктаў, праз якія мы прабіраемся,
кожны з нас можа стаць яркай свечкай,
напамінам пра тое, што святло заўжды перамагае цемру,
а не наадварот.
Для нас, хрысціян, будучыня мае імя,
і імя гэта -- надзея.
Спадзявацца не значыць быць наіўнымі аптымістамі,
што ігнаруюць зло чалавецтва.
Надзея -- гэта дабрадзейнасць сэрца,
што не замыкаецца ў цемры, не засяроджваецца на мінулым,
не вязне ў сучаснасці,
але здольная бачыць будучыню.
Надзея -- гэта дзверы, адчыненыя ў будучыню.
Надзея -- гэта пакорнае і схаванае зярнятка жыцця,
якое з часам вырастае ў вялікае дрэва.
Яна, як нябачныя дрожджы, што дазваляюць усяму цесту падняцца,
яна надае смак усяму жыццю.
Яна здольная зрабіць шмат,
таму што дастаткова аднога пробліска святла, што жывіцца надзеяй,
і цемра не будзе такой апраметнай.
Каб існавала надзея, дастаткова аднаго чалавека,
і гэтым чалавекам можаш быць ты.
Потым з'явіцца другі "ты", і яшчэ адзін "ты",
і вось гэта ўжо "мы".
А калі ёсць "мы",
ці тады пачынаецца надзея?
Не, яна ўжо пачалася з "цябе".
Калі ёсць"мы", пачынаецца рэвалюцыя!
Трэцяе і апошняе паведамленне, якое б я хацеў сёння данесці,
датычыцца акурат рэвалюцыі: рэвалюцыі пяшчотнасці.
Што такое пяшчота?
Гэта любоў, блізкая і адчувальная.
Гэта рух, што ўзнікае ў сэрцы
і дасягае вачэй, вушэй і рук.
Пяшчота азначае мець вочы, каб бачыць іншых,
вушы, каб чуць іншых,
каб слухаць плач дзяцей, беднякоў, тых, хто баіцца будучыні,
каб пачуць ціхі крык нашага агульнага дома --
нашай забруджанай і хворай планеты.
Пяшчота азначае мець рукі і сэрца,
каб даглядаць іншага, клапаціцца пра яго.
Пяшчота -- гэта мова дзетак,
тых, каму патрэбны іншыя.
Дзіцятка любіць і пазнае сваіх тату і маму
праз іх дотык, погляд, голас і пяшчоту.
Мне падабаецца чуць,
як тата ці мама размаўляюць са сваім маленькім дзіцяткам,
калі i яны становяцца дзецьмі,
размаўляючы так, як гэта робіць іх дзіця.
Гэта і ёсць пяшчота: сыйсцi на адзiны ўзровень з іншымі.
Так і Бог спусціўся ў вобразе Езуса,
каб стаць з намі на адзін узровень.
Гэта шлях, што прайшоў Міласэрны Самаранін.
Гэта шлях самога Езуса,
што спусціўся
і пражыў цэлае чалавечае жыццё,
кіруючыся моваю любові.
Так, пяшчота -- гэта шлях,
якім кіраваліся найбольш мужныя і моцныя мужчыны і жанчыны.
Пяшчота -- гэта не слабасць, гэта моц.
Гэта шлях салідарнасці, шлях пакоры.
Дазвольце мне сказаць выразна:
чым больш ты маеш улады,
чым больш твае дзеянні маюць уплыў на людзей,
тым больш пакорным павінен быць ты сам.
Інакш твая ўлада цябе знішчыць,
а ты загубіш іншых.
У Аргентыне кажуць,
што улада -- гэта як джын нашча.
Дае ў галаву, робіць цябе п'яным, ты губляеш раўнавагу
і робіш дрэнна сабе і іншым,
калi не дадаеш пакору i пяшчоту.
Аднак разам з пакорай і любоўю
ўлада, нават найвышэйшая і наймацнейшая,
пачынае служыць у інтэнцыі дабра.
Будучыня чалавецтва знаходзіцца не толькі ў руках палітыкаў,
вялікіх лідараў ды буйных карпарацый.
Так, яны маюць велізарную адказнасць.
Але будучыня перш за ўсё знаходзіцца ў руках людзей,
што бачаць тваё "я",
і сябе як часцінку "нас".
Мы ўсе маем патрэбу адно ў адным.
Таму, калі ласка, прашу вас і пра мяне ўспамінаць з пяшчотай,
каб і я змог выканаць дадзеную мне місію служыць
дзеля дабра іншых, дзеля дабра ўсіх.
Усіх вас. Усіх нас.
Дзякуй.