ဘာသာစကား ဟာ ကျွန်ုပ်တို့ အလေးမမူမိတဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ ဘဝတွေရဲ့ မရှိမဖြစ် အပိုင်းပါ။
ဒါနဲ့ အတွေးတွေ၊ ခံစားချက်တွေကို ဆက်သွယ်နိုင်တယ်၊
ဝတ္ထုတွေထဲမှာ ကိုယ်တိုင် နစ်မျော၊
သတင်းတိုတွေ ပို့ကာ
မိတ်ဆွေတွေကို နှုတ်ဆက်နိုင်တယ်။
အတွေးတွေကို စကားလုံးတွေအဖြစ် မပြောင်းနိုင်ဘူးလို့ စိတ်ကူးဖို့ ခက်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လေဖြတ်တာ၊ နေမကောင်းတာ သို့မဟုတ် စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ်ရာကြောင့်
သင့်ဦးနှောက်က ဘာသာစကား ချိတ်ဆက်မှုတွေရဲ့ သိမ်မွေ့တဲ့ ကွန်ရက်ဟာ အလျဉ်ပြတ်သွားရင်
သင်ဟာ တကယ်ပဲ စကားလုံးတွေကို ရှာမရ ပျောက်ဆုံးနေတာမျိုး ဖြစ်သွားပါတယ်။
aphasia လို့ခေါ်တဲ့ ဒီရောဂါဟာ ဆက်သွယ်ရေး ကဏ္ဍအားလုံးကို ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။
aphasia ရောဂါရှိပေမဲ့ ထိုသူတို့ဟာ ခါတိုင်းလို့ ဉာဏ်ထက်နေဆဲဖြစ်ပါ။
သူတို့ ပြောချင်တာကို သိတယ်၊
ဒါပေမဲ့ မှန်ကန်တဲ့ စကားလုံးတွေ နှတ်မှ ထွက်ဖို့ အမြဲတမ်း မလွယ်ပါဘူး။
paraphasias လို့ခေါ်တဲ့ အစာထိုးမှုတွေ မရည်ရွယ်ပဲ သုံးမိနိုင်တယ်။
ဆက်စပ်တဲ့ စကားလုံးတွေ ပြောင်းရင်း ဥပမာ "ကြောင်" ဆို "ခွေး"ပေါ့၊
ဒါမှမဟုတ် အသံတူတဲ့ စကားလုံးတွေ ဥပမာ "တိမ်" ဆို "အိမ်" ပေါ့။
တစ်ခါတစ်ရံ သူတို့စကားလုံးတွေက မှန်းလို့တောင် မရနိုင်တာတွေပါ။
အုပ်စုနှစ်မျိုးထဲမှာ aphasia အမျိုးအစား အများကြီးရှိတယ်၊
ပြေပြစ်တာ သို့မဟုတ် လက်ခံလွယ်တဲ့ aphasia နဲ့
မပြေပြစ်၊ သို့မဟုတ် ခံစားချက်ပြနိုင်တဲ့ aphasia ပါ။
ပြေပြစ်တဲ့ aphasia နဲ့ လူတွေဟာ ပုံမှန် အသံနိမ့်မြင့် ရှိနိုင်ပေမဲ့
အဓိပ္ပါယ်မဲ့တဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးတယ်။
သူများတွေရဲ့ ပြောစကားကို နားလည်ရာမှာ ခက်ခဲမှုရှိပြီး
မကြာခဏ သူတို့ ကိုယ်တိုင်ရဲ့ စကားပြော အမှားတွေကို မမှတ်မိကြဘူး။
အခြားဘက်မှာက မပြေပြစ်တဲ့ aphasia နဲ့ လူတွေက
နားလည်မှု ကောင်းလောက်ပေမဲ့
စကားလုံးတွေကြားမှာ တုံ့ဆိုင်းနေပြီး သဒ္ဒါပိုင်း အမှားတွေလုပ်ကြမယ်။
ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး တစ်ခါတစ်လေမှာ စကားလုံးတစ်လုံးကို ရှာမရတဲ့အခါ
လျှာဖျားမှာ ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ aphasia ရှိခြင်းက ရိုးရိုး နေ့စဉ် အရာဝတ္ထုတွေကို အမည်တပ်ဖို့ ခက်ခဲစေပါတယ်။
စာဖတ်ခြင်းနဲ့ စာရေးခြင်းမှာတောင် ခက်ခဲပြီး စိတ်ပျက်စရာကောင်းနိုင်တယ်။
ဒီတော့ ဒီဘာသာစကား ဆုံးရှုံးမှုက ဘယ်လိုဖြစ်တာလဲ။
လူ့ဦးနှောက်မှာ အခြမ်းနှစ်ခြမ်းရှိပါတယ်။
လူအများစုမှာ ဘယ်အခြမ်းက ဘာသာစကားကို ထိန်းချုပ်ပါတယ်။
ဒါကိုသိရတာ ၁၈၆၁ မှာ ရူဗဗေဒပညာရှင်
Paul Broca ဟာ "tan" ကလွဲပြီး ကျန်တဲ့ စကားလုံးတွေ
ပျောက်သွားတဲ့ လူနာတစ်ဦးကို လေ့လာခဲ့တာကြောင့်ပါ။
လူနာရဲ့ ဦးနှောက်ကို သေသွားလို့ ခွဲစိတ်လေ့လာမှုအတွင်း
Broca ဟာ ဝဲဘက်အခြမ်းထဲမှာ အခု Broca's area လို့သိကြတဲ့
ကြီးမားတဲ့ ဒဏ်ရာတစ်ခုတွေ့ခဲ့တယ်။
ယနေ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ယုံကြည်တာက Broca's area ဟာ အရာဝတ္ထုတွေ အမည်ပေးတာနဲ့
စကားပြောမှာပါတဲ့ ကြွက်သားတွေ ထိန်းရာမှာ တာဝန်ရှိတဲ့အပိုင်းပါ။
Broca's area နောက်မှာက Wernicke's area ပါ။ အကြားအာရုံအလွှာ အနားမှာပါ။
ဒါက ဦးနှောက်ဟာ စကားသံတွေကို အဓိပ္ပါယ်တွဲပေးတဲ့ နေရာပါ။
Wernick's area ပျက်စီးမှုဟာ ဦးနှောက်ရဲ့ဘာ သာစကား နားလည်စွမ်းကို ချွတ်ယွင်းစေတယ်။
Aphasia ဟာ ဒီဘာသာစကား ဧရိယာတွေ တစ်ခု(သို့) နှစ်ခုလုံး ဒဏ်ရာရမှုကြောင့်ဖြစ်တာပါ။
ကံကောင်းချင်တော့ ဒီဘာသားစကား ဗဟိုတွေကို
ထောက်ပံ့ပြီး ဆက်သွယ်ရေးနဲ့
ကူပေးနိုင်တဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ အခြားနေရာတွေရှိပါတယ်။
လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်တဲ့ ဦးနှောက် ဧရိယာတွေတောင် ဘာသာစကားနဲ့ ဆက်နေတယ်။
FMRI လေ့လာမှုတွေမှာ တွေ့ရတာက "ပြေး" "က"တို့လို လှုပ်ရှားမှု ကြိယာတွေကို
ကြားတဲ့အခါ လှုပ်ရှားမှုအတွက် တာဝန်ရှိတဲ့ ဦးနှောက်ပိုင်းတွေဟာ
ကိုယ်ခန္ဓာက တကယ်ပဲ ပြေးနေ၊ ကနေသလို လင်းလက်လာတယ်။
ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အခြားအခြမ်းကလည်း စကားရဲ့ စည်းဟန်နဲ့ အသံ
အနိမ့်အမြင့်ကို မြှင့်တင်ရင်း ဘာသာစကားကို ထောက်ကူပါတယ်၊
ဒီဘာသာစကား မဟုတ်တဲ့ ဧရိယာတွေဟာ aphasia လူနာတွေ ဆက်သွယ်မှု
ခက်ခဲချိန်မှာ ကူညီပေးတယ်။
ဒီတော့ aphasia ဟာ ဘယ်လောက် အဖြစ်များလဲ။
U.S တစ်ခုတည်းမှာတင် ခန့်မှန်းခြေ လူ ၁ သန်းလောက် ရှိကြတယ်။
တစ်နှစ် လူနာ အသစ် ၈၀၀၀၀ လောက်လို့ ခန့်မှန်းကြတယ်။
လေဖြတ်ပြီး ရှင်ကျန်တဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံဟာ aphasia ရောဂါ ခံစားရပြီး
Parkinson's ရောဂါ ဒါမှမဟုတ် အသိနည်းသေးတဲ့
ဦးနှောက် အသားမျှင်ခက်မာခြင်းထက်
ပို အတွေ့များစေတယ်၊
primary progressive aphasia (သို့) PPA ဆို တဲ့ aphasia ရဲ့ ရှားပါး ပုံစံတစ်ခုရှိတယ်။
ဒါက လေဖြတ်တာ၊ ဦးနောက်ထိခိုက် တာကြောင့်မဟုတ်ပဲ
ဘာသာစကား ဆုံးရှုံးမှုက
ပထမ လက္ခဏာဖြစ်တဲ့ စိတ်ဖောက်ပြန်မှု ပုံစံတစ်ခုကြောင့်ပါ။
PPA ကို ကုသခြင်း ရည်ရွယ်ချက်က ဘာသာစကား လုပ်ဆောင်ပုံကို အခြား စိတ်ဖောက်ပြန်မှု
လက္ခဏာတွေ နောက်ဆုံး မဖြစ်ခင်မှာ ကြာနိုင်မျှ ထိန်းထားဖို့ပါ။
ဒါပေမဲ့ လေဖြတ်တာ (သို့) ဦးနှောက် ဒဏ်ရာကနေ aphasia ရတဲ့အခါ
ဘာသာစကား တိုးတက်မှုကို စကားသံ ကုထုံးကနေ စွမ်းဆောင်နိုင်လောက်တယ်။
ကျွန်ုပ်တို့ ဦးနှောက်ဟာ နာလန်ထူခြင်း ဖြစ်စဉ်အတွင်း ဦးနှောက် ဒဏ်ရာ
ပတ်ပတ်လည်နေရာတွေကို လုပ်ဆောင်မှုတစ်ချို့ ခွင့်ပေးတဲ့
ဦးနှောက် ပျော့ပြောင်းမှုလို့ သိကြတဲ့ အစွမ်းနဲ့ ၎င်ဘာသာ ပြုပြင်နိုင်ပါတယ်။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ aphasia လူနာတေွမှာ ဦးနှောက်ပျော့ပြောင်းမှုကို အားပေးတယ်လို့
ယုံကြည်တဲ့ နည်းပညာ ပုံစံသစ်တွေသုံးပြီး စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်နေခဲ့ပါတယ်။
Really ချိန်တည်းမှာ အြခားသူတွေ သူတို့ကို နားမလည်မှာ (သို့) သူတို့ကို စကားပြောဖို့
အချိန်ပိုပေးရမှာကြောက်ပြီး aphasia ဝေဒနာရှင်တွေဟာ အထီးကျန်နေပါတယ်၊
သူတို့တွေ တတ်နိုင်သမျှနဲ့ ဆက်သွယ်ဖို့ အချိန်နဲ့ ပျော့ပြောင်းညင်သာမှုပေးခြင်းနဲ့
aphasia ရဲ့ အကန့်အသတ်တွေကို ကျော်လွန်ရင်း
ဘာသာစကား တံခါးကို ပြန်ဖွင့်ပေးဖို့ သင်ကူညီနိုင်ပါတယ်။