Tôi cảm thấy rất may mắn khi có công việc đầu tiên
tại Bảo tảng Nghệ thuật hiện đại
trong triễn lãm các tác phẩm về quá khứ của họa sỹ Elizabeth Murray.
Tôi học được rất nhiều thứ từ bà.
Sau khi Robert Storr, người phụ trách, chọn lựa các bức tranh
trong cuộc đời sự nghiệp của bà,
tôi thích nhìn ngắm những bức tranh từ những năm 1970.
Một vài mô típ và yếu tố
có thể sẽ lặp lại trong cuộc sống của bà sau này.
Tôi nhớ mình đã hỏi bà
nghĩ gì về những tác phẩm đầu tiên này.
Nếu không biết chúng là tác phẩm của bà, bạn sẽ không thể đoán.
Bà nói rằng một số tác phẩm không đáp ứng được
những dấn ấn riêng mà bà mong muốn.
Một trong số chúng, thực tế không có dấu ấn riêng,
bà ấy đã cho chúng vào thùng rác,
và hàng xóm của bà đã lấy chúng
vì cô ta thấy chúng có giá trị.
Vào thời điểm đó, quan điểm của tôi về thành công
và sáng tạo đã thay đổi.
Tôi nhận ra rằng thành công là một khoảnh khắc,
nhưng cái chúng ta luôn ăn mừng
là sự sáng tạo và thành thạo.
Vấn đề là: Cái gì khiến ta chuyển từ thành công
sang thành thạo.
Câu hỏi mà tôi đã tự hỏi trong một thời gian dài.
Tôi nghĩ nó xảy ra khi ta bắt đầu coi trọng
món quà của chiến thắng "hụt".
Tôi bắt đầu hiểu điều này khi
đi ra ngoài vào một ngày lạnh tháng 5
để xem một nhóm cung thủ
ở mũi phía Bắc của Manhattan
tại đại hội thể thao phức hợp của Columbia.
Tôi muốn xem cái gọi là nghịch lý của cung thủ,
ý tưởng thay vì nhắm trúng mục tiêu,
bạn nhắm lệch đi một tí.
Tôi đứng xem như một huấn luyện viên
lái những người phụ nữ đó theo ý tưởng này
và họ cảm thấy hứng thú với kiểu tập trung thư giãn đó.
Một người cầm cây kem đang ăn dở
và mũi tên trên tay trái.
Họ vượt qua tôi và cười,
nhưng họ đã đánh giá tôi giống như cách họ bước vào sân đấu,
nói chuyện với nhau không bằng lời
mà bằng những con số,
vị trí mà họ lên kế hoạch để ngắm bắn.
Tôi đứng sau 1 cung thủ huấn luyện viên của cô ấy
đứng giữa chúng tôi để đánh giá
ai cần hỗ trợ, và quan sát cô ấy,
tôi không hiểu nổi làm thế nào chỉ cần 1 mũi tên có thể trúng vòng 10.
Vòng 10 chuẩn ở khoảng cách 75 dặm,
trông nhỏ như một đầu que diêm
được giữ ở khoảng cách một cánh tay.
Và đó là là khi giữ hơn 20kg cân nặng
cho mỗi lần bắn.
Cô ấy bắn trúng vòng 7, rồi vòng 9,
và sau đó là 2 vòng 10,
và mũi tên kế tiếp
thì không trúng mục tiêu.
Điều đó khiến cô ấy kiên trì hơn,
cô ấy làm lại lần nữa và lần nữa
trong 3 giờ.
Và cuối buổi tập, một trong các cung thủ
kiệt sức và nằm lăn trên sàn như một con sao biển,
ngẩng đầu nhìn lên trên bầu trời,
cố gắng tìm cái mà T.S.Eliot gọi là
điểm đứng yên trong thế giới quay cuồng.
Rất hiếm trong văn hóa Mỹ,
rất hiếm trong nghề nghiệp
việc ai đó nhìn vào những gì gan góc
ở mức độ chính xác này,
điều đó có nghĩa lý gì khi phải điều chỉnh tư thế
trong 3 giờ đồng hồ để đạt được 1 mục tiêu,
mò mẫm để theo đuổi sự xuất sắc.
Nhưng tôi đã ở lại vì nhận ra
mình là nhân chứng của điều rất hiếm thấy,
đó là sự khác biệt giữa thành công và thành thạo.
Thành công là bắn trúng vòng 10,
thành thạo là hiểu được rằng sẽ không là gì
nếu bạn không thể làm nó lần nữa và lần nữa.
Mặc dù vậy, thành thạo không giống như xuất sắc,
không giống với thành công,
thứ mà tôi thấy như 1 sự kiện,
1 khoảnh khắc,
và 1 danh hiệu mà thế giới trao cho bạn.
Thành thạo không phải là 1 cam kết ghi bàn
mà là một sự theo đuổi không ngừng nghỉ.
Điều khiến ta làm việc này,
khiến ta phải nỗ lực nhiều hơn
đó là tôn vinh chiến thắng "hụt".
Đã bao lần ta phải thiết kế thứ gì đó
cổ điển, thậm chí là kiệt tác,
trong khi người tạo ra nó cho là không thể hoàn thành,
có đầy rẫy khó khăn và sai sót,
một từ khác, một chiến thắng "hụt"?
Elizabeth Murray khiến tôi ngạc nhiên
khi thú nhận về những tác phẩm ban đầu của mình.
Họa sĩ Paul Cézanne thường nghĩ rằng tác phẩm của ông chưa hoàn thành
rằng ông sẽ cố tình để chúng sang một bên rồi bắt tay trở lại
nhưng kết quả là đến cuối đời,
ông ấy chỉ kí tên
vào 10% tác phẩm của ông.
Tiểu thuyết yêu thích của ông là
"The [Unknown] Masterpiece" của Honoré de Balzac,
ông cho rằng nhân vật chính là người họa sĩ.
Franz Kafka không đồng tình
khi người khác chỉ thấy tác phẩm để ca ngợi,
đến nỗi ông muốn nhật ký,
bản thảo, thư từ thậm chí cả bản thảo
sẽ bị thiêu hủy khi ông qua đời.
Bạn của ông từ chối lời đề nghị này,
và vì vậy, ngày nay, chúng ta biết về tất cả những thứ mà Kafka làm:
"America," "The Trial" và "The Castle,"
một tác phẩm không hoàn chỉnh thậm chí bị dừng giữa chừng.
Theo đuổi sự thành thạo, nói cách khác,
gần như luôn hướng vế phía trước.
"Xin Chúa ban cho con cái mà con muốn
nhiều hơn cái mà con có thể thực hiện"
Michelangelo khẩn cầu,
như với Thiên Chúa Cựu Ước (Old Testament God) tại nhà nguyện Sistine
và Adam
với ngón tay duỗi thẳng
không hoàn toàn chạm vào tay Thiên Chúa.
Sự thành thạo là vươn tới, chứ không phải đạt đến.
Luôn muốn lấp đầy khoảng cách
giữa nơi bạn ở và nơi bạn đang muốn đến.
Thành thạo là sự hy sinh cho nghề
và không phải cho lợi ích tạo dựng sự nghiệp.
Có bao nhiêu nhà phát minh và nhà đầu tư
sống được với sự phi thường này?
Ta thấy nó trong cuộc sống
của nhà thám hiểm Bắc cực bất khuất Ben Saunders,
người nói với tôi rằng chiến thắng của ông không đơn thuần là kết quả
của một thành tựu lớn,
mà là kết quả của lực đẩy từ hàng loạt những chiến thắng "hụt".
Chúng ta lớn lên khi kế cạnh sự dẫn đầu.
Sự khôn ngoan được hiểu bởi Duke Ellington,
người đã nói rằng bài hát yêu thích của ông
luôn luôn là bài hát kế tiếp,
luôn luôn là bài mà ông chưa sáng tác.
Một phần lý do mà chiến thắng "hụt"
gắn liền với sự thành thạo
là bởi vì khi trình độ lên cao,
ta sẽ thấy rõ hơn rằng
ta không biết tất cả những thứ mà ta nghĩ rằng ta biết.
Nó được gọi là hiệu ứng Dunning–Kruger.
Tờ Paris Review đã có nó từ James Baldwin
khi họ hỏi ông:
"Bạn nghĩ cái gì sẽ tăng lên cùng với sự hiểu biết?"
ông ấy trả lời: "Bạn biết được bạn hiểu biết ít như thế nào".
Thành công thúc đẩy chúng ta, nhưng chiến thắng "hụt"
tạo lực đẩy để chúng ta không ngừng theo đuổi.
Một trong những ví dụ sinh động nhất
là khi nhìn vào sự khác nhau
giữa huy chương bạc Olympic
và huy chương đồng sau trận đấu.
Thomas Gilovich và đội của ông từ Cornell
đã nghiên cứu sự khác nhau này và tìm ra rằng
người được huy chương bạc cảm thấy thất vọng
khi so sánh với huy chương đồng, người thường
hạnh phúc hơn khi không phải ở vị trí thứ 4
hay không nhận được huy chương nào cả,
cho phép họ tập trung
theo đuổi cuộc thi hơn.
Ta thấy được điều này ngay cả trong bài bạc
rằng chiến thắng "hụt"
và việc tạo ra những thẻ cào
có tỷ lệ chiến thắng cao hơn trung bình của chiến thắng "hụt"
sẽ khuyến khích mọi người mua nhiều vé hơn
điều mà người ta gọi là sự kích động,
và nó được lợi dụng để tạo nên ngành công nghiệp cờ bạc
ở Anh, thập niên 1970.
Lý do khiến chiến thắng "hụt" có lực đẩy
là bởi vì nó thay đổi cách nhìn của chúng ta
đặt ra mục tiêu
cách nơi ta đứng
một khoảng gần hơn.
Được yêu cầu hình dung về ngày tuyệt vời trong tuần tới,
bạn có lẽ sẽ mô tả nó một cách chung chung.
Nhưng nếu được yêu cầumô tả ngày tuyệt vời tại TED, ngày mai,
bạn sẽ mô tả nó cụ thể, rõ ràng.
Đó là điều chiến thắng "hụt" làm.
Nó khiến ta tập trung vào thứ, mà ngay bây giờ,
chúng ta dự định vươn tới.
Đó là Jackie Joyner-Kersee, người vào năm 1984
đã lỡ mất huy chương vàng điền kinh nữ
chỉ bởi 1 phần 3 giây,
và chồng cô ấy dự đoán điều đó
sẽ cho cô sự kiên cường trong cuộc đấu tiếp theo.
Năm 1988, cô đã đoạt huy chương vàng
và lập kỷ lục với 7291 điểm,
điểm số mà không vận động viên nào có thể đạt được cho đến bây giờ.
Chúng ta lớn mạnh khi còn thiếu sót,
chứ không phải là khi đã trở nên hoàn hảo.
Tôi đứng đây và tự hỏi
về tất cả những cách
tạo ra một chiến thắng "hụt"
trong căn phòng này,
Cuộc sống sẽ vận dụng nó như thế nào,
vì tôi nghĩ rằng đó là về cảm tính ở một mức độ nào đó.
Chúng ta biết rằng ta lớn mạnh khi
ở ngay cạnh sự dẫn đầu,
và đó là tại sao việc cố tình không hoàn thành
thường gắn liền với những huyền thoại sáng tạo.
Trong văn hóa Navajo, thợ thủ công và phụ nữ
cố tình đặt ra một sự không hoàn hảo
trong hàng dệt may và đồ gốm.
thứ được gọi là đường dây tinh thần,
một lỗ hổng cố ý trong mô hình
để cho nhà dệt, nhà sản xuất lối ra,
và cũng là lý do để tiếp tục làm việc.
Những bậc thầy không phải là chuyên gia,
họ không chỉ hướng đến điểm đến cuối cùng.
Họ là những bậc thầy vì họ nhận ra
rằng không chỉ có một điểm đến.
Nó xảy ra với tôi, vì tôi nghĩ ,
tại sao huấn luyện viên bắn cung
nói với tôi vào cuối buổi tập,
ở ngoài tầm nghe của các cung thủ khác,
rằng anh và đồng đội chưa bao giờ
cảm thấy mình cống hiến đủ cho đội,
chưa bao giờ cảm thấy đủ thiết bị nghe nhìn,
các thế tập để giúp các cung thủ vượt qua
những chiến thắng "hụt" nối tiếp.
Nghe như một lời phàn nàn, chính xác là vậy,
nhưng đó là cách để tôi biết,
một dạng thức thừa nhận,
rằng anh ấy biết đang để bản thân vượt qua
một con đường chưa hoàn thành đầy khao khát
luôn đòi hỏi nhiều hơn, cao hơn.
Chúng ta xây dựng dựa trên những ý tưởng chưa hoàn tất
ngay cả khi chúng trước đây là của chúng ta.
Đó là động lực của sự thành thạo.
Đến gần hơn thứ bạn nghĩ bạn muốn
giúp bạn đạt được nhiều hơn
là chỉ ngồi đó và mơ mộng.
Đó là thứ tôi cho là Elizabeth Murray đã nghĩ
khi nhìn thấy nụ cười của bà
trước một bức tranh trước đây của mình
tại triển lãm tranh.
Ngay cả khi tạo ra những tác phẩm không tưởng,
tôi tin, ta vẫn có thứ chưa hoàn thành.
Sự hoàn thành là đích đến,
nhưng ta hy vọng nó sẽ không bao giờ là kết thúc.
Xin cảm ơn.
(Vỗ tay)