Co sprawia, że książka jest książką?
Czy książką jest wszystko, co przechowuje i przekazuje informacje?
Czy ma to związek z papierem,
oprawą,
czcionką,
atramentem,
ciężarem w rękach,
zapachem stron?
Czy to jest książka?
Prawdopodobnie nie.
A to?
Żeby odpowiedzieć na te pytania,
musimy cofnąć się do początków książek
i zrozumieć, jak te elementy po połączeniu stworzyły coś więcej
niż sumę różnych części.
Najstarszym przedmiotem, który uważamy za książkę jest kodeks,
stos stron zszytych wzdłuż jednego boku.
Ale prawdziwym punktem zwrotnym w historii książki
była prasa drukarska Johannesa Gutenberga w połowie XV wieku.
Ideę ruchomej czcionki wynaleziono dużo wcześniej w kulturze wschodniej,
ale wprowadzenie prasy Gutenberga było kluczowe.
Nagle elitarna klasa mnichów i klasa rządząca
straciła kontrolę nad produkcją tekstów.
Wiadomości łatwiej rozpowszechniano,
stale kopiowano,
drukarnie pojawiały się w całej Europie.
W pewnych aspektach znamy wynik tego wzrostu popularności,
ale nie we wszystkich.
Szkieletem książki jest papier, czcionka i okładka.
Ponad 2000 lat temu Chińczycy wynaleźli papier jako powierzchnię do pisania,
którą wcześniej był papirus używany w Egipcie.
Jednak do XVI wieku Europejczycy pisali głównie
na cienkich drewnianych arkuszach
i wytrzymałym pergaminie
zrobionym z rozciągniętej skóry zwierząt.
W końcu papier stał się popularny w Europie,
zastępując pergamin, bo był tańszy w hurcie.
Atrament wytwarzano mieszając barwniki roślinne i zwierzęce
z wodą lub winem.
Woda nie przywierała do metalowej czcionki drukarskiej,
więc używanie prasy drukarskiej wymagało przejścia na atrament o oleistej bazie.
Drukarze używali atramentu z mieszaniny sadzy z lamp,
terpentyny
i oleju z drzewa orzechowego.
A co z rozmiarem i rodzajem czcionki?
Pierwsze ruchome czcionki składały się z odwróconych liter
odlanych ze stopów ołowiu.
Były robione ręcznie i drogie,
a wzory tak różne, jak ludzie, którzy rzeźbili ich formy.
Standaryzacja była niemożliwa aż do czasu masowej produkcji
i stworzenia łatwo dostępnego systemu przetwarzania tekstu.
Style stworzył Nicolas Jenson.
Rozwinął dwa rodzaje rzymskiej czcionki,
co doprowadziło do powstania wielu innych,
w tym znanej Times Roman.
Coś musiało to wszystko trzymać.
Jeszcze pod koniec XV wieku
okładki były drewniane
lub ze sklejonych razem stron.
Później zastąpiono je tekturowymi włóknami,
pierwotnie przeznaczonymi do opraw wysokiej jakości pod koniec XVII wieku,
a później jako tańszy odpowiednik.
Dziś okładki są elementem reklamy,
ale kiedyś robiono je na zamówienie.
Nawet grzbiet książki ma swoją historię.
Początkowo nie uznawano ich za estetycznie ważne.
Pierwsze grzbiety były płaskie, a nie zaokrąglone.
Książki łatwiej się czytało,
bo leżały płasko na stole.
Jednak takie grzbiety łatwo ulegały zniszczeniu w codziennym użytku.
Zaokrąglone grzbiety rozwiązały ten problem,
choć powstały inne problemy,
bo książki same się zamykały.
Jednak elastyczność była ważniejsza,
szczególnie dla zajętego czytelnika.
Książki rozwijają się i zamieniamy oprawione strony
na płaskie wyświetlacze i elektroniczny tusz.
Czy te przedmioty i pliki są książkami?
Czy dotyk okładki
lub zapach stron dodaje czegoś do doświadczenia?
Czy magia jest zaklęta tylko w słowach,
niezależnie od ich prezentacji?