Gelecek ay 44 yaşına giriyorum
ve 44 yaşın çok güzel bir yıl olacağını hissediyorum,
başarı ve farkındalık dolu bir yıl.
Öyle hissediyorum,
belli bir şeyi beklediğimden değil,
ama Norman Mailer'ın 1968 yılına ait
bir kitabında güzel bir yıl olacağını okuduğum için.
"44 yaşında olduğunu hissetti..."
diyor Mailer, "The Armies of the Night" (Gece Orduları) adlı kitabında,
"...bir insan olarak sanki
kemik, kas, kalp, akıl ve duygunun somut cismi gibiydi,
başarmış gibiydi."
Tabii ki Mailer'ın benim için yazmadığını biliyorum.
Fakat şunu biliyorum öyle de;
hepimiz için yazdı --siz, ben, kitabının öznesi,
yaşlanmak hemen hemen aynı oranda,
doğumdan itibaren aynı mükemmel sırada ilerliyordu:
Çocukluğun merakları ve sınırlarından,
ergenliğin özgürlük ve düş kırıklıkları,
yetişkinliğin gücü ve yükleri,
ihtiyarlığın farkına varma ve kabullenmelerine kadar.
Yaşama dair örüntüler var
ve ortak noktalar.
Thomas Mann'ın dediği gibi: "Onların başına geldiği gibi bana da gelecek."
Sadece yaşamayız bu örüntüleri.
Aynı zamanda yazarız.
Kitaplara yazarız, böylece hikâyeleşirler.
İşte o zaman okuyup anlayabiliriz.
Kitaplar bize kimken
kim olduğumuzu, hatta kim olacağımızı anlatır.
Öyleyse binlerce yıldır böyleler.
James Salter'ın yazdığı gibi,
"Hayat bir şeyleri geride bırakıyorsa, sayfalara geçer."
Böylece, altı yıl önce aklıma bir fikir geldi:
Hayat sayfalara geçtiyse, bir yerlerde,
her yaşa dair yazılmış sayfalar vardı.
Eğer onları bulabilirsem, bir hikâyede toplayabilirdim.
Onları hayata birleştirebilirdim,
uzun bir hayata, yüz yıllık bir hayata,
aramızdaki şanslıların başından geçen
aynı mükemmel sıranın tümüne.
O zaman 37 yaşındaydım,
"sağduyu yaşı" diyordu William Trevor.
Zaman ve yaşlanma üzerine düşünmeye meraklıydım.
Ailede bir hastalık ve sonrasındaki bir rahatsızlığım
yaşlılığın hükmedilir olmadığını açıkça gösterdi.
Ayrıca yaşlanmak, sadece kaçınılmazı erteliyor,
olayların göstermediğini zaman gösteriyordu.
Biraz moral bozucuydu.
Ancak bir liste sürecekti.
Bir yaşamın yıldan yıla kroniğini çıkarmak,
anlık şeylere tutunmak ve dayanmak olacaktı.
Geleceğe ulaşsak da ulaşmasak da, kendimin ve diğerlerinin
oradaki hâline küçük bir bakış sağlayacaktı.
Sonra, listemi oluşturmaya başladığımda, hemen kafama takıldı,
uzun bir süre sayfalar dolusu araştırma yaptım.
İlk yüzyılımızın başından sonuna her yılki adımda işte böyleydik:
"Yirmi yedi...birden gelen bir aydınlanma zamanı,"
"Altmış iki,...hafif güçten düşmeler."
Tabii ki bu sezgilerin göreceli olduğunu düşünüyordum.
Başlangıçtakilere göre, şimdi daha uzun yaşıyor ve daha yavaş yaşlanıyoruz.
Christopher Isherwood, 53 yaşındaki birini tasvir etmek için
"sarı yaprak" tabirini kullanmıştı,
Lord Byron'ın, 36 yaşındayken kendini tanımlamak için kullanmasından
sadece bir asır sonra.
(Gülüşmeler)
Yaşamın bir yıldan ertesi yıla şiddetli ve hiç beklenmedik şekilde
değişebileceğini de düşünüyordum
ve insanların aynı yaşı farklı şekilde yaşayabileceğini de.
Fakat öyle olsa bile, liste bütünleştikçe,
o noktada yaşadığım hayat da aynaya yansır gibi
netleşiyordu:
"Kim olduğundan gittikçe daha az emin" olduğunu 20 yaşında keşfetmek,
"Aktif yaşama hazırlığın beyhudeliğinden" 30 yaşında çıkmak,
"Geri dönmeyeceğin odaların kapılarını hafifçe kapatmayı"
40 yaşında öğrenmek.
İşte, oradaydım.
Tabii hepimiz oradayız.
Milton Glaser, şu gördüğünüz
harika görsel efektlerin sahibi
ve bugün 85 yaşındaki muhteşem grafiker--
onca yıl "bir olgunlaşma ve tanrılaştırma" diyordu Nabokov--
bana şunu gösterdi; sanat ve renk gibi,
edebiyat da yaşadıklarımızı hatırlamaya yardım eder.
Gerçekten de listeyi büyükbabamla paylaştığımda,
onaylarcasına başını salladı.
O zamanlar 95 yaşında ve ölmek üzereydi,
Roberto Bolaño'nun yazdığı gibi
"Hiç ölmemekle aynı şey."
Geçmişi düşünerek bana,
Proust'un 22 yaşında ölmeyeceğimizden emin olduğumuz konusunda
tıpkı Edwin Sheneidman adlı bir tanatolojistin
90 yaşında öleceğimizden emin olduğu kadar haklı olduğunu söyledi.
Diğerlerine olduğu gibi
onun da başına gelmişti.
Şimdi liste bitmişti:
Bir yüzyıl.
Geriye dönüp baktığımda,
hazır olmadığımı anlıyorum.
Hâlâ yaşayacağım hayatım var,
daha yazacağım çok sayfa var.
Mailer'ı dikkate alarak,
44' ü bekliyorum.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)