วันนี้ฉันจะมาเล่า
ถึงโครงการที่ทำให้ฉันเปลี่ยนแปลงวิธี
และการปฏิบัติงานสถาปัตยกรรมของฉัน
นั่นก็คือโครงการฟื้นฟูแม่น้ำเฟซ (Fez River Rehabilitation Project)
บ้านเกิดของฉัน เมืองเฟซ ประเทศโมรอคโค
มีเมืองยุคกลางอันโด่งดัง ที่ล้อมรอบด้วยกำแพง ที่ใหญ่ที่สุดเมืองหนึ่งของโลก
ชื่อ เมดินา ซึ่งตั้งอยู่ในลุ่มแม่น้ำในหุบเขา
ตัวเมืองทั้งหมดเป็นมรดกโลก โดย UNESCO
ตั้งแต่ทศวรรษ 1950 เมื่อประชากรเมดินาเพิ่มขึ้น
โครงสร้างพื้นฐานของเมือง
เช่น พื้นที่โล่งสีเขียว และ ระบบระบายน้ำเสีย
ได้เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วและถูกใช้งานอย่างหนัก
ความเสียหายหนึ่งที่หนักที่สุด
คือ แม่น้ำเฟซ ซึ่งตัดผ่ากลางเมืองเมดินา
และถือเป็นจิตวิญญาณแท้จริงของเมือง
มาหลายศตวรรษ
ที่จริงแล้ว เราสามารถเห็นประจักษ์
ถึงระบบชลประทานที่เชื่อมจากแม่นํ้า
ตลอดทั่วทั้งเมือง
ในที่ต่างๆ เช่น น้ำพุตามบ้านคนและสาธารณะ
แต่โชคร้าย เพราะมลภาวะจากแม่น้ำ
แม่นํ้าถูกปกคลุมไปทีละเล็กทีละน้อย
ด้วยแผ่นคอนกรีตหนา มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1952
กระบวนการทำลายนี้ เป็นไปพร้อมๆ กับ
การทำลายบ้านเรือนหลายหลังคาเรือน
ตามฝั่งแม่นํ้า
เพื่อทำให้เครื่องจักรขนาดใหญ่
เข้าไปตามเครือข่ายทางเดินแคบๆ ของเมืองได้
ที่ว่างเปล่าพวกนั้น กลายเป็นที่จอดรถผิดกฎหมาย
หรือไม่ก็เป็นที่ทิ้งขยะ
จริงๆ แล้ว สภาพของแม่น้ำ
ก่อนที่จะไหลเข้าสู่เมือง อยู่ในสภาพที่ดีมาก
แล้วมลภาวะก็เริ่มทำให้เกิดความเสียหาย
หลักๆ จากนํ้าเสียที่ไม่ได้รับการบำบัด
และการทิ้งสารเคมีจากงานช่าง เช่น โรงผลิตหนัง
มาถึงจุดหนึ่ง ฉันทนไม่ได้
กับการทำลายแม่นํ้าแห่งนี้
ซึ่งเป็นส่วนสำคัญ ของเมืองของฉัน
ฉันจึงตัดสินใจเริ่มทำอะไรสักอย่าง
โดยเฉพาะหลังจากที่ฉันได้ข่าวว่า
เมืองเมดินาได้รับเงินช่วยเหลือ
เพื่อเบี่ยงเบนนํ้าเสียไปบำบัดให้สะอาด
ทันทีที่นํ้าสะอาด
การเปิดแม่น้ำคืนมา ก็เป็นไปได้
และเพราะโชคช่วย และแรงผลักดันอย่างมาก
ผู้ร่วมงานของฉัน ทาคาโกะ ทาจิมา และฉัน
ได้รับมอบหมายจากเมืองให้ร่วมงานกับทีมวิศวกร
ในการเปิดแม่น้ำคืน
อย่างไรก็ตาม เราแอบทำต่อ
และเสนอเพิ่มโครงการ
เพื่อเปลี่ยนริมแม่น้ำให้เป็นทางเดินเท้า
แล้วเชื่อมทางเดินเหล่านั้น
กลับเข้าไปยังอาคารต่างๆในเมือง
และท้ายสุด เปลี่ยนที่ร้างในเมือง
ตามชายฝั่งแม่นํ้า มาเป็นพื้นที่สาธารณะ
ซึ่งขาดแคลน ในเมืองเมดินาแนวแม่นํ้าเฟซ
ฉันจะแสดงให้คุณดูคร่าวๆ ตอนนี้
พื้นที่ว่างสาธารณะสองแห่งนี้
แห่งแรกคือ รซิฟพลาซา (Rcif Plaza)
ซึ่งตั้งอยู่บนแม่น้ำพอดี
คุณจะเห็นได้ตรงนี้ บริเวณเส้นประ
พลาซานี้เคยเป็นศูนย์กลางการขนส่งที่วุ่นวาย
ซึ่งรบกวนต่อสภาพของเมืองเมดินา
ที่มีระบบเครือข่ายทางเดินเท้า
ที่ใหญ่ที่สุดของโลก
และด้านหลังของสะพานเก่าแก่ที่คุณเห็นนี้
ติดกับพลาซา
คุณจะเห็นได้ว่าแม่น้ำนั้น
เต็มไปด้วยขยะ
เราจึงเสนอโครงการ
ทำให้พลาซาเป็นพื้นที่สำหรับคนเดินทั้งหมด
คลุมด้วยร่มที่ทำจากหนังรีไซเคิล
และเชื่อมพลาซ่ากับฝั่งแม่น้ำทั้งสองด้าน
พื้นที่ที่สองที่เราเข้าไปปรับปรุง
คือ พื้นที่ว่างเปล่าของเมืองตามริมแม่น้ำ
มันเคยถูกใช้เป็นที่จอดรถที่ผิดกฎหมาย
เราจึงเสนอที่จะปรับเปลี่ยนมัน
เป็นสนามเด็กเล่นแห่งแรกของเมืองเมดินา
สนามเด็กเล่นนี้สร้างจากยางรถยนต์รีไซเคิล
และยังเชื่อมต่อกับหนองนํ้าที่สร้างขึ้นมา
ซึ่งไม่เพียงช่วยทำความสะอาดนํ้าในแม่น้ำ
แต่ยังช่วยกักน้ำไว้เมื่อเกิดนํ้าท่วม
เมื่อโครงการก้าวหน้าไปและได้รางวัลออกแบบหลายรางวัล
ผู้มีผลประโยชน์ร่วมรายใหม่ๆ ก็เข้ามายุ่งเกี่ยว
และเปลี่ยนเป้าหมายและแบบของโครงการไป
ทางเดียวที่เราจะสามารถ
นำโครงการให้บรรลุตามเป้าหมายหลักได้
คือ เราต้องทำอะไรบางอย่างที่ไม่ธรรมดา
ที่สถาปนิกโดยปกติจะไม่ทำกัน
คือ ให้เราเอาอัตตาการออกแบบและความรู้สึก
ในความเป็นเจ้าของผลงานของเรา
แล้วให้มันเป็นเรื่องรอง
และให้มุ่งความสำคัญไปที่การเป็นนักเคลื่อนไหว
และไปที่ความพยายามที่จะรวม
แผนงานทั้งหมดของผู้มีผลประโยชน์ร่วม
และมุ่งไปที่เป้าหมายหลักของโครงการ
ซึ่งก็คือ การเปิดแม่น้ำ การบำบัดน้ำ
และการจัดหาพื้นที่สาธารณะให้กับทุกคน
จริงๆ แล้ว เราโชคดีมากๆ
ที่เป้าหมายหลายอย่างเกิดขึ้นได้
หรือไม่ก็กระบวนการนั้น กำลังเกิดขึ้น
อย่างที่คุณเห็นในภาพนี้ที่ รซีฟพลาซา
นี่เป็นสภาพภาพเมื่อหกปีก่อน
นี่คือสภาพปัจจุบัน
แม้จะยังอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง
แต่จริงๆ แล้ว ผู้คนในท้องถิ่น
ได้มาใช้พื้นที่กันอย่างหนาแน่น
และสุดท้าย นี่จะเป็นสภาพของรซีฟพลาซ่า
เมื่อโครงการเสร็จสมบูรณ์แล้ว
นี่คือแม่น้ำ ถูกปิด ถูกใช้เป็นที่ทิ้งขยะ
หลังจากการทำงานผ่านมาหลายปี
แม่น้ำมีนํ้าที่สะอาดขึ้น และเปิดโล่ง
สุดท้าย คุณจะเห็นแม่น้ำเป็นแบบนี้ได้
เมื่อโครงการเสร็จสมบูรณ์
และแน่นอนว่าการฟื้นฟูแม่น้ำเฟซนั้น
จะมีการปรับเปลี่ยนไปเรื่อยๆ
ให้เข้ากับภูมิทัศน์ทางสังคมและการเมือง
แต่เราเชื่อมั่นว่าการวาดภาพเสียใหม่
ในบทบาทและการปฏิบัติงานของสถาปนิก
เราได้ทำให้แนวคิดหลักของโครงการเกิดขึ้นได้
ซึ่งก็คือการเปลี่ยนแม่น้ำจากท่อระบายน้ำเสีย
ให้กลายเป็นพื้นที่สาธารณะสำหรับทุกคน
จึงทำให้แน่ใจได้ว่าเมืองเฟซ
จะยังคงเป็นเมืองที่เจริญขึ้นสำหรับพลเมือง
มากกว่าจะเป็นมรกที่ตายซาก
ขอบคุณมากค่ะ
(เสียงปรบมือ)