Θυμάστε όταν πέσατε από το ποδήλατό σας
ή όταν χτυπήσατε το κεφάλι σας σε μια μυτερή γωνία;
Θέλουμε να ξεχάσουμε τους τραυματισμούς της παιδικής μας ηλικίας
αλλά τα σώματά μας συχνά κουβαλούν αναμνήσεις υπό τη μορφή ουλών.
Τι είναι λοιπόν αυτά τα ανεπιθύμητα αναμνηστικά και γιατί τα κρατάμε τόσο πολύ
μετά από αυτές τις ακούσιες διακοπές στα επείγοντα περιστατικά;
Το πιο συνηθισμένο μέρος που βλέπουμε ουλές είναι στο δέρμα μας,
ένα μπάλωμα που φαίνεται λίγο διαφορετικό από το κανονικό δέρμα γύρω του.
Συχνά, θεωρείται μια ατυχής παραμόρφωση,
ενώ άλλες φορές, γίνονται ουλές σκόπιμα για χρήση
τόσο σε παραδοσιακούς όσο και μοντέρνους πολιτισμούς για να σημειώσουν ένα πέρασμα
ή απλά για αισθητική διακόσμηση.
Αλλά η διαφορά δεν είναι μόνο αισθητική.
Όταν κοιτάμε τον υγιή ιστό του δέρματος κάτω από το μικροσκόπιο,
βλέπουμε τα κύτταρα που κάνουν διάφορες λειτουργίες
που συνδέονται με την εξωκυτταρική θεμέλια ουσία ή ECM.
Αποτελείται από δομικές πρωτεΐνες, όπως το κολλαγόνο,
που εκκρίνεται από εξειδικευμένα κύτταρα ινοβλάστες.
Η καλά τοποθετημένη ECM επιτρέπει τη μεταφορά θρεπτικών συστατικών,
την επικοινωνία από κύτταρο σε κύτταρο και την προσκόλληση του κυττάρου.
Αλλά όταν συμβεί ένα βαθύ τραύμα, η ρύθμιση αυτή διαταράσσεται.
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επούλωσης το κολλαγόνο επανατοποθετείται στο τραύμα
αλλά αντί για τον σχηματισμό πλέξης καλαθιού που βλέπουμε στον υγιή ιστό,
η νέα ECM ευθυγραμμίζεται σε μία μόνο κατεύθυνση,
εμποδίζοντας διεργασίες μεταξύ των κυψελών
και μειώνοντας την αντοχή και την ελαστικότητα.
Ακόμη χειρότερα,
ο επουλωμένος ιστός περιέχει μεγαλύτερα ποσοστά ECM από πριν,
μειώνοντας την ολική της λειτουργία.
Στο δέρμα, η υπεραφθονία του κολλαγόνου παρεμβαίνει στις αρχικές λειτουργίες του,
όπως τη δημιουργία ιδρώτα,
τον έλεγχο της θερμοκρασίας του σώματος,
ακόμη και το μάκρεμα των μαλλιών.
Ο ιστός της ουλής είναι εύθραυστος,
ευαίσθητος σε αλλαγές θερμοκρασίας και αίσθησης
και θα πρέπει να τον κρατάμε σε υγρό περιβάλλον
για να μεγιστοποιήσουμε την επούλωση.
Αυτή η παρουσία υπερβολικού ινώδους συνδετικού ιστού σε ένα όργανο
είναι γνωστή ως ίνωση, και αν αυτός ο όρος σας ακούγεται γνωστός,
είναι επειδή το δέρμα μας δεν είναι το μόνο όργανο ευπαθές σε ουλές.
Η κυστική ίνωση είναι μια γενετική ανωμαλία που προκαλεί ουλές στο πάγκρεας,
ενώ η πνευμονική ίνωση είναι οι ουλές στους πνεύμονες,
που έχει σαν αποτέλεσμα το λαχάνιασμα.
Οι ουλές στην καρδιά και η συσσώρευση της ECM μετά από μια καρδιακή προσβολή
μπορεί να επηρεάσει τον χτύπο της, οδηγώντας σε περισσότερα προβλήματα.
Το κοινό με όλες αυτές τις παθήσεις
είναι ότι αν και κρατά κάποιες από τις αρχικές του λειτουργίες,
ο ιστός της ουλής που δημιουργείται σε ένα τραύμα
είναι κατώτερος από τον αρχικό ιστό που αντικαθιστά.
Όμως, υπάρχει ελπίδα.
Οι ιατρικοί ερευνητές τώρα μελετούν τι κάνει τους ινοβλάστες
να εκκρίνουν υπερβολικές ποσότητες κολλαγόνου
και πώς μπορούμε να βάλουμε τα άλλα κύτταρα του σώματος
στην αναγέννηση και στον επαναπληθυσμό του κατεστραμμένου ιστού.
Μαθαίνοντας πώς να ελέγχουμε καλύτερα την επούλωση και τη δημιουργία ιστού ουλής
μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε προϋπολογισμούς εκατομμυρίων
για την αντιμετώπιση των επακόλουθων του τραυματισμού
με έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο
και να βοηθήσουμε περισσότερους να ζήσουν καλύτερες και πιο υγιείς ζωές.
Αλλά μέχρι τότε, τουλάχιστον μερικές από τις ουλές μας
θα μας θυμίζουν να αποφεύγουμε αυτά που τις προκαλούν.