ကဲ ဒါက James Risen ပါ။
The New York Times အတွက် Pulitzer ဆုရှင် သတင်းထောက်အဖြစ်
ခင်ဗျားတို့ သိချင်သိနေမယ်။
Edward Snowden ရဲ့အမည်ကို လူတိုင်းမသိခင် အချိန်များစွာက
NSA ဟာ အမေရိကန်တွေရဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေကို တရားမဝင်
ခိုးနားထောင်နေတယ်လို့ သူ အတိအလင်း ဖေါ်ပြတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ် Risen ရေးခဲ့တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒါက စာအုပ်ထဲက ပိုတောင်ကြာတဲ့
သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်တဲ့ နောက်တစ်ခန်းပါ။
အဲဒီမှာ CIA ဟာ အီရန်ကို နျူကလိယ ဗုံး တစ်လုံးရဲ့ အသေးစိတ် အစီအစဉ်ကို တကယ်ပဲ
လွှဲပေးခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ဆိုးဝါးလှတဲ့ US ထောက်လှမ်းရေး
လုပ်ဆောင်ချက်ကို သရုပ်ဖော်ထားပါတယ်။
ဒါက ရူးမိုက်တာပဲထင်ရင် သွားဖတ်ကြည့်ပါ။
ဒါက မယုံနိုင်စရာ အဖြစ်တစ်ခုပါ။
ဒီအခန်း မကြိုက်တဲ့သူတွေကို သိကြလား။
အမေရိကန် အစိုးရလေ။
နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုနီးပါး လုံးလုံး
Rise ဟာ US အစိုးရ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးရဲ့ စဉ်းစားစရာဖြစ်ခဲ့တယ်၊
ဒီမှာ အစိုးရရှေ့နေတွေက သူစွပ်စွဲထားတဲ့ အထောက်အထား
တစ်ခုကို သက်သေခံဖို့ တောင်းဆိုကြတယ်။
ဒီတစ်လျှောက်မှာ သူဟာ US အစိုးရဲ့မကြာခင်က ပုံစံဖြစ်တဲ့ သတင်းပေးတွေကို တရားစွဲတာနဲ့
သတင်စာဆရာတွေကို စောင့်ကြည့်ခြင်း အတွက် မျက်နှာစာဖြစ်လာတယ်။
သိတယ်နော်၊ ပထမ ပြင်ဆင်ချက်တဲမှာ
စာနယ်ဇင်းဟာ အများအကျိုးအတွက် လျှို့ဝှက်သတင်းကို ပုံနှိပ် ခွင့်ရှိတယ်လေ။
ဒါပေမဲ့ မီဒီယာက သတင်းတွေလည်း မယူနိုင်၊ ယူရဲတဲ့ ယောက်ျား၊ မိန်းမတွေရဲ့ကိုယ်ပိုင်
လက္ခဏာတွေကို မကာကွယ်နိုင်ရင် ဒီလုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျင့်သုံးဖို့က
မဖြစ်နိုင်ဘူးလေ။
ဒီတော့ အစိုးရက တံခါးလာခေါက်တော့
Risen က သူ့ရှေ့က သတ္တ်ရှိတဲ့သတင်း ထောက်များစွာ လုပ်ခဲ့တာ လုပ်တယ်၊
သူ ငြင်းဆိုတယ်၊
ဒီအစား ထောင်ကျခံမယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။
ဒါနဲ့ ၂၀၀၇ ကနေ ၂၀၁၅ အထိ Risen ဟာ
အစိုးရထောင်ကျခြင်းရဲ့ ခြောက်လှန့်မှုအောက်မှာ နေခဲ့တယ်။
ဆိုလိုတာက အမှုမစစ်ခင် ရက်တွေမတိုင်ခင်ပဲ ထူးဆန်းတာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်။
ရုတ်တရက်ပဲ ဒါဟာ အရေးကြီးတဲ့ အမှုလို့ တောင်းဆိုတဲ့ နှစ်တွေကြာအပြီးမှာ
အစိုးရက Risen ကိုတောင်းဆိုတာတွေကို လုံးလုံး ချလိုက်တယ်။
ဖြစ်သွားတာက လျှပ်စစ် စောင့်ကြပ်ရေးခေတ်မှာ
သတင်းထောက်တွေ၊ အထောက်အထားတွေ ဝှက်နိုင်တဲ့နေရာ မရှိသလောက်ပါ။
Risen ကိုသက်သေခံခိုင်းဖို့ ကြိုးစားတာ ပျက်ကွက်တာထက်
သူ့အစား သူ့ရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် စစ်ဆေးချက်ကို လုပ်နိုင်တာပဲလေ။
ဒီတော့ လုံးဝ လျှို့ဝှက်ပြီး သူ့ သဘောတူချက်မပါပဲနဲ့
အစိုးရရှေ့နေတွေက Risen ရဲ့ဖုန်းမှတ်တမ်းတွေ၊
သူ့ရဲ့ အီးမေးလ် မှတ်တမ်းတွေ၊ ငွေကြေးနဲ့ ဘဏ်အချက်အလက်တွေ၊
ခရက်ဒစ်မှတ်တမ်းတွ၊ သူစီးတဲ့
ခရီးစဉ်စာရင်းပါတဲ့ ခရီးသွား မှတ်တမ်းတွေတောင် ယူကြတယ်။
Jeffery Sterling ၊Risen ရဲ့ စွပ်စွဲတဲ့ အထောက်အထားနဲ့ CIA သတင်းပေးကို
စီရင်ချက်ချဖို့ သူတို့ သုံးခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဒီထဲကပါ။
စိတ်မကောင်းစရာက ဒါက အများကြီးက တစ်ခုသာပါ။
သမ္မတ Obama က သတင်းပေးတွေကို ကာကွယ်ဖို့ မပြတ် ကတိပေးခဲ့တယ်၊
ဒီအစား သူ့ရဲ့ တရားရေးဋ္ဌာနက တရား စွဲထားတာက အခြား အုပ်ချုပ်ရေးတွေ
အားလုံးပေါင်းတာထက် ပိုများနေတယ်။
ဒါက ပြဿနာ ဘယ်လို ဖြစ်နိုင်တာ မြင်နိုင်ပါတယ်၊
အထူးသဖြင့် အစိုးရက ဘာက လျှို့ဝှက်ချက် လုပ်တာကို အများကြီး တွေးနေတာကြောင့်ပါ။
၉/၁၁ တည်းက အမျိုးသားလုံခြုံရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်လိုလိုတိုင်းဟာ
သတင်းပေးကနေ သတင်းစာဆရာဆီ လာတာရဲ့ ရလဒ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ပထမ ပြင်ဆင်ချက်ကို ကာကွယ်သင့် တယ်ဆိုတဲ့ အလုပ်ကို စာနယ်ဇင်းတွေ
မလုပ်နိုင်တာ မြင်ရတာကို မျက်ခုံးလှုပ်မိတာက
အစိုးရက လူတိုင်းကို စောင့်ကြည့် နိုင်စွမ်းကို ချဲ့ထားလို့ပါ။
ဒါပေမဲ့ နည်းပညာက အစိုးရကို သတင်းထောက်တွေရဲ့
လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေကို တစ်ပတ်ရိုက်ဖို့ ခွင့်ပြုသလို
စာနယ်ဇင်းကလည်း သူတို့ အထောက်အထားတွေ အရင်ထက်
ပိုကောင်းစွာ ကာကွယ်ဖို့ နည်းပညာသုံးပါတယ်။
အချက်အလက်နောက်က သက်သေ ရပ်တည်တာထက် သူတို့နဲ့ စတင်
စကားပြောချိန်ကနေ စသုံးနိုင်ပါတယ်။
Risen သူ့စာအုပ် ရေးနေစဉ်က မရနိုင်တဲ့
ဆက်သွယ်ရေး ဆော့ဖ်ဝဲ အခုရှိနေပြီး
ပုံမှန် အီးမေးလ်၊ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေထက် အများကြီးပို စောင့်ကြည့်တာ ခုခံနိုင်တယ်။
ဥပမာ ကိရိယာတစ်ခုက SecureDrop ပါ။
အခမဲ့ရနိုင်တဲ့ သတင်းပေးသူ တင်လျှောက်တဲ့စနစ်ပါ။
အစကတော့ ကွယ်လွန်သူ အင်တာနက် အထင်ကရ Aaron Swartz ဖန်တီးခဲ့တာဖြစ်ပြီး
အခု တီထွင်တာက ကျွန်တော် အလုပ်လုပ်တဲ့ အကျိုးအမြတ်မယူတဲ့
Freedom of the Press Foundation
အီးမေးလ် ပို့တာအစား
ဟောဒီက The Washinto Post လို သတင်း
အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို သွားလိုက်ပါ။
အဲဒီကနေ စာရွက်စာတမ်းကို တင်တာ (သို့) အချက်အလက်ကို ကိုယ်ကြိုက်သလောက်
အခြား အဆက်အသွယ် ပုံစံမှာ ပို့နိုင်ပါတယ်။
ဒီနောက် ဒါကို စကားဝှက်အဖြစ် ပြောင်းကာ သတင်းအဖွဲ့အစည်းပဲ
ဝင်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဆာဗာမှာ သိမ်းလိုက်ပါတယ်။
ဒီတော့ အစိုးရဟာ အချက်အလက်ကို လျှို့ဝှက်စွာ မတောင်းခံ နိုင်တော့ပဲ
သူတို့တောင်းခံမယ့် အချက်အလက် အများအပြားဟာ
ပထမနေရာမှာ မရှိနိုင်တော့ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ SecureDrop ဟာ ၂၁ ရာစု စာနယ်ဇင်း လွပ်လပ်ခွင့်
ကာကွယ်ခြင်း အတွက် တကယ့် ပဟေဠိရဲ့ အစိတ်အပိုင်းလေးပါ။
ကံမကောင်းတာက တစ်ကမ္ဘာလုံးက အစိုးရတွေဟာ
အားလုံး ဘေးကျစေတဲ့ စောင့်ကြည့်ရေး နည်းစနစ်အသစ်တွေ
အတောမသတ် တီထွင်နေပါတယ်။
မမှန်မကန်လုပ်တာတွေကို ဖော်ပြဖို့ လမ်းကြောင်းပေးတဲ့
Edward Snowden လို နည်းပညာ နောကျေနေတဲ့ သတင်းပေးတွေပဲ
မဟုတ်တာ သေချာအောင် ရှေ့ဆက်လုပ်ဖို့က ကျွန်တော်တို့အပေါ် မူတည်ပါတယ်။
အရေးကြီးတာက ပြည့်သိပ်နေတဲ့ ဆေးရုံတွေ ကို ကျွန်တော်တို့ကို သတိပေးနေတဲ့
လာမယ့် ဝါရင့် ကျန်းမာရေး စောင့် ရှောက်မှု သတင်းပေးတွေကို ကာကွယ်တာ၊
(သို့) Flint က ညစ်ပတ်တဲ့ ရေတွေအကြောင်း
အသံပေး နှိုးဆော်တဲ့ လာမယ့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လုပ်သား
(သို့) လာမယ့် ငွေကြေး ဘေးကျပ်နံကျပ်
ကာလကို သတိပေးတဲ့ Wall Street အတွင်းလူပေါ့။
တကယ်တော့ ဒီကိရိယာတွေကို မှုခင်းတွေ ဖော်ပြတဲ့ သတ္တိရှိတဲ့ ယောက်ျား၊ မိန်းမတွေ
ကိုကာကွယ်ဖို့ပဲ ဆောက်တာမဟုတ်ပဲ
ဖွဲ့စည်းပုံအောက်က လုပ်ပိုင်ခွင့်အားလုံး ကိုကာကွယ်ဖို့ပါ ရည်ရွယ်တာပါ။
ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
(လက်ခုပ်သံများ)