Bayanlar ve baylar, ölü insanlar görüyorum
bu sizin için
'Altıncı His' filminden bir replik olabilir
ama bu benim hayatım.
Bir acil servis doktoru olarak
hayat ve ölüm arasında gidip gelen
binlerce insana baktım.
Çoğunu ölümün pençesinden kurtarabildim,
çoğunu hayata geri getirebildim,
fakat diğer yandan sonunda yaşamla ölüm arasındaki
o çizgiyi geçip ölen 2000'den fazla
insanın yanı başında bulundum.
Bugün sizlerle yapmak istediğim şey ise
hayatta mükemmel olduğumuz andan
ölene kadar ki
yolu sizlerle birlikte yürümek.
Daha sonrasında da ölümün ötesine şöyle bir göz atmaya çalışacağız.
Korkmayın, tüm bu macerada yanınızda olacağım.
(Gülüşmeler)
Sizi tek parça hâlinde tekrar hayata döndüreceğime söz veriyorum.
Birçok hastalık ve yaralanma unsurları olsa da
aslında, ölmenin sadece dört yolu var,
bu dünyadan göçüp gitmek için yalnızca dört yol.
Burada bazı küçük çizgiler görüyorsunuz,
sağ taraftaki bu küçük çizgiler
etkinlik seviyesidir.
Buradaki oldukça normal bir seviyededir.
Bu kişi kanlı canlı bir insan.
Daha sonra bu kişi yaralanıyor ya da hastalanıyor
ve göz açıp kapayıncaya kadar aniden ölüveriyor.
Bunun sebebi bir kalp krizi ya da bir trafik kazası olabilir.
Ölüme giden ikinci yol ise şöyledir:
Kişi sağlıklıdır, turp gibidir
fakat sonradan oldukça kötü bir hastalık vücuda yerleşir
böylece kişinin sağlık durumu hızlı ve sürekli bir biçimde bozulur.
Bu durumla lösemi, akciğer kanseri
ya da pankreas kanseri gibi tümörün hızla
büyüdüğü hastalıklarda karşılaşılır.
Üçüncü ölümcül yol ise şu şekildedir:
Elimizde yine sağlıklı bir insan var
yine bir hastalık vücuda yerleşiyor ve sağlık durumu kötüleşiyor.
Sonrasında tedavimiz devreye giriyor
ve bu kişinin durumunu az da olsa düzeltiyoruz
fakat tabii ki eski sağlık seviyesine ulaştıramıyoruz.
Sonrasında hastalık yeniden baş gösteriyor ve sağlık durumu yine bozuluyor.
Biz bir kere daha bu kişiye yardım edip tedavi etmeye çalışıyoruz,
yine az da olsa bir iyileşme gösteriyor
ama hâlâ onu eski sıhhatine kavuşturabilmiş değiliz,
hatta en son kötüleşmeden önceki sağlığına bile kavuşturabilmiş değiliz.
Bu döngü böyle devam eder ve kişi ölüme birkaç adım daha yaklaşır.
Bu gibi durumlarla kalp yetmezliğinde
karaciğer ya da böbrek hastalıkları gibi
rahatsızlıklarda ya da
çoğu kişide tümör hastalıklarında karşılaşıyoruz.
Ölüme giden dördüncü yol ise biraz farklı.
Bu durumda etkinlik seviyesi oldukça düşük.
Ki bu da bize kişi hakkında bazı bilgiler veriyor,
mesela kişi hareketsiz ya da yatalak olabilir,
idrarını tutamıyor olabilir
ve muhtemelen bu kişi bunama hastalığından muzdarip olabilir.
Bu kişi ağır ağır adımlarla ölüme yaklaşmaktadır.
Haydi şimdi bir göz atalım.
Ölüme yakından bir göz attığınızda
bir iki gün içerisinde ölecek bir insanın
gösterdiği belirtiler nelerdir?
Burada bilimsel bir kanıt devreye giriyor.
Ölümden iki gün önce baş gösteren bu belirtiler
oldukça belirsizdir.
Şu anda kimin iki gün içerisinde ölüp ölmeyeceğini
ya da kimin iyileşip iyileşemeyeceğini
net olarak tahmin edemiyoruz.
Ama muhtemelen gelecekte yapabileceğiz.
Bunu tek bir semptomdan değilse bile
bir dizi semptomdan veya hatta tek bir laboratuvar testinden
yola çıkarak yapabileceğiz.
Ve bunun istenilen bir şey olup olmadığını size bırakıyorum.
Peki beklenilen ölüm saatinden yaklaşık
iki saat önce ölen birinin belirtileri nelerdir?
Aniden ölen insanların %75'i ölmeden önce bazı belirtiler gösterirken
[%22 Göğüs ağrısı %15 Nefes darlığı % 7 Bulantı ve rahatsızlık]
bu şekilde ölen insanların sadece %25'inde
ölmeye yakın hiçbir belirti gözlemlenmez.
Bu da yine şu anlama geliyor,
şuanda kimin iki saat içerisinde hayata veda edeceğini kestiremiyoruz.
İşte bunlar ölüme giden yollar.
Haydi şimdi kısa bir anket küçük bir oylama yapalım.
Ellerinizi havada görmek istiyorum.
Aranızdan kim ilk şekildeki gibi ölmek ister?
Şaşırmadım genellikle cevaplar böyle oluyor zaten.
Peki kim dörtte anlattığım gibi ölmek ister?
Evet, küçük bir azınlık.
Fakat sorun şu ki şu ana kadar çoğu insan bu şekilde öldü
tekrar ediyorum şu ana kadar.
Ölüme giden en hızlı yol dördüncü yoldur.
Aramızdan %10'luk bir kısım bile ilk şekildeki gibi ölemeyecek.
Nasıl ölmek istediğimiz ile nasıl öleceğimiz arasında dağlar kadar fark var.
Herkesin cinsiyeti farklı, herkesin yaşı farklı,
herkesin kişiliği farklı ve herkes farklı bir hayat yaşıyor.
Ama hepimiz ortak bir noktada buluşuyoruz
bir gün hepimiz öleceğiz.
Aramızdan herkesin kalbi bir gün atmayı bırakacak, duracak
ciğerleri nefes almayı durduracak ve beyin etkinlikleri son bulacak.
Artık bir ölüsünüz.
Peki bu dünyadan gidince bize ne olacağını bilebilir miyiz?
Öldükten kısa bir süre sonra bize ne olacağına, neler yaşayacağımıza
kısaca bir göz atabilir miyiz?
Aslında, evet.
Ölümün ötesini görebiliriz,
çünkü Batı ülkelerinde ölüme yaklaşanların %20'sini
ve Doğu ülkelerinde %30'dan fazlasını
başarıyla hayata geri döndürdük, dirilttik.
Batıda ülkelerinde %20 , Doğu ülkelerinde %30'dan fazla.
Bu insanlar ölüme yakın deneyim dediğimiz şeyleri bize aktardılar.
Dünyanın her yerinden insanlar ölüme yakın deneyim dediğimiz olayı anlatıyor
ve bu anlatılanlar göze çarpan benzerlikler taşıyor ve
ve bu bir örüntü ortaya çıkarıyor.
Yani ölüm gerçekleştiğinde
ve insanlar bu deneyimi yaşadıklarında
gerçekleşen ilk evre şu oluyor:
Ani bir değişiklik ve
göz açıp kapayana kadar
bütün acılar, bütün endişeler gitmiş
bütün korkular ve bütün sesler yok olmuş.
Ortama sadece huzur ve sükûnet hakim.
Hatta sevinç hisseden bile var.
Çoğu kişi de ürkütücü bir şeylerin bir sezginin olduğunu anlatıyor.
Bu sezgi, ben artık bir ölüyüm anlamını taşıyor.
İşte biz buna ölüm diyoruz.
Ve bu sezgi onları korkutan türden değil.
Bu deneyimin ikinci evresi şöyle devam ediyor:
Yine ani bir değişim söz konusu
ve bu insanlar kendi bedenlerinin üstünde havalandıklarını söylüyorlar.
Evet kendi bedenlerinin üstünde havalanıyorlar.
Kendilerini sedyenin üzerinde
ve bizi, yani doktorları ve hemşireleri
onları kurtarmaya çalışırken görüyorlar.
Yukarıdan ne yaptığımızı görüyor, ne dediğimizi duyabiliyorlar.
Ruhu bedenini terk etmiş olsa da karşı tarafa geçen kişinin benliği
kendini koruyor.
Biz buna vücut-dışı deneyim diyoruz.
Ve sinirlerimizi bozan asıl şey ise
bu kişiler bizim ne yaptığımızı anlatıyor
ve geri hayata döndüklerinde ne dediğimizi söyleyebiliyorlar.
Biz bunu açıklayamıyoruz
ve benim de bir açıklamam yok çünkü olaylar sırasında bir beyin etkinliği yok.
Hepimizin anılar oluşturmak için hissetmesi gerekir,
yani az da olsa bir beyin etkinliği görmemiz lazım
fakat hiç bir etkinlik yok.
Bunu bilimsel bir şekilde aydınlatamasak da
böyle bir hadisenin var olduğunu biliyoruz.
Bir sonraki evrede yine ani bir değişiklik söz konusu.
Bu üçüncü evrede,
bu deneyimi yaşayan insanlar
kendilerini karanlık, kapalı bir ortamda resmediyorlar.
Tamamen karanlık.
Ölüme yakın deneyimi yaşamış olan insanların 10'da 9'u
bu karanlık, kapalı ortamda bulunmayı
oldukça rahat, zevkli, sıcak ve yatıştırıcı olarak ifade ediyor.
Fakat ölüme yakın deneyimi bu evrede yaşamış olan
%1-2'lik kısım
bunu ürkütücü olarak tanımlıyor
ve de orada berbat seslerin, kokuların ve yaratıkların olduğunu söylüyor.
Ve yine bu %1-2'lik kısmın bize söylediği şeyler Ortaçağ ressamı
Hieronymus Bosch'un resimleriyle o kadar çok benzerlik taşıyor ki.
Hatta birisi Hieronymus Bosch'un bu ölüme yakın deneyimi yaşadığını
ya da bunu imgelediğini söyleyebilir.
Ama tabii ki bu sadece %1-2'lik kısım,
geriye kalanlar ise bunu gayet güzel olarak yorumluyor.
Belki rahatlatıcı olan şeyse şu,
bu deneyimi nahoş olarak tanımlayan %1-2'lik grubun belirli bir kısmı bunun
daha sonradan gayet hoş bir olaya dönüştüğünü söylüyor.
Bu üçüncü evrede hoş olmayan şeyleri deneyimlemek
herhangi bir karakter özelliğine ya da bir dini tercihe bağlı değildir.
Eskiden
eğer insanlara
mesela Katolik bir insanın bu evreleri gayet iyi deneyimlediğini fakat bir
Protestanın deneyimlemediğini
kanıtlayabilirsek bu araştırma için milyon dolarlarımız olacağına inanırdım.
Fakat bizim olayımız bu değil bunların birini tahmin bile edemeyiz.
Gelelim dördüncü evreye.
Dördüncü evreyi özetlemek gerekirse:
Bu koyu karanlığın içinde bir ışık görünmeye başlar.
Bu ışık uzaklarda bir yerdedir.
Oldukça sıcak, parlak ve çekicidir.
Bu ışığa doğru uzayan bir tünel oluşmaya başlar.
O insanlar bu ışığa adeta aşık olmuştur
ve ona doğru süzülmeye başlarlar.
Bu ışık yaklaştıkça daha parlak ve daha büyük gözükür.
Ve artık ölüme yakın deneyimin son evresindeyiz.
Bu deneyimi yaşayan insanların sadece %10'u
bu evreye ulaşabilmiştir.
Bu son evrede yine ani bir değişiklik hissedilir
ve mühiş bir manzara, harika renkler ortaya çıkar
hatta bazıları çok güzel bir müzik duyduklarını söyler
ve koşulsuz seviliyormuş hissi o insanların içini kaplar.
Bu son evrede,
bazı insanların bütün hayatları
gözlerinin önünden geçer
doğumdan başlayıp
ölüme kadar yaşadıkları bütün önemli olaylar.
Bunu hepsi yaşamamıştır fakat anlatanlar vardır.
Bazıları da bu son evrede
ölmüş akrabalarını gördüklerini
ve onlarla selamlaştıklarını söyler.
Kimi de bedenlerinin bir ışık hüzmesi olduğunu dile getirir
bu durum onlara koşulsuz sevgiyi hissettirir
ve orada o kadar mutlu o kadar sevgi dolu hissederler ki.
Ama bu son evreyi yaşayan insanların yarısı
bu noktada
geri gelmeye karar verdiklerini çünkü hayatlarında tamamlanmamış
ve tamamlanması gereken şeylerin olduğunu
hissettiklerini söyler.
Diğer yarısı da
akrabalarının ya da içinde bulundukları ışık hüzmesinin
onlara geri gitmelerinin gerektiğini çünkü
hayatta hâlâ yaşanacak şeylerin olduğunu söylediklerini dile getirir.
Yine söylüyorum ki bu olaylar için elimde hiçbir bilimsel kanıt yok,
sadece bunların yaşanmış olduğunu biliyoruz.
Bütün bu evreler, bütün bu deneyimler gayet iyi anlatıldılar,
hem de dünyanın her yerindeki insanlar tarafından.
Bütün bunlar olurken
biz acil doktorları ve hemşireleri
onları geri getirmek için her şeyi yapıyoruz,
gerçekten elimizden gelen her şeyi.
Diriltme dediğimiz olay dışarıdaki vatandaş için çok kolay
yardım çağır
ve göğüsün ortasına sert ve hızlı bir şekilde baskı uygula.
Hepsi bu.
Bunu ambulans gelene kadar yap.
Tabii bu, biz acil doktorları için
oldukça zor ve karmaşık bir görev.
Bu işi doğru düzgün yapmak için bilinmesi gereken çok şey var.
Şuanda hayata geri getirmeye çalıştığımız insanların %7'sinde başarılı olabiliyoruz
umarım ki bu gelecekte daha fazla olacak.
Bir şey var ki bana çok ilginç geliyor.
Geri getirdiğimiz ve ölüme yakın deneyimi yaşamış olan insanlar
bu olaydan sonra belirgin bazı kişilik değişiklikleri yaşıyor.
Fakat geri getirdiğimiz ve ölüme yakın deneyimi yaşamamış olan insanlarda
bu değişiklikler gözlemlenmiyor.
Aradaki fark oldukça belirgin.
Ölüme yakın deneyimi yaşamış insanların
bu olaydan sonraki
kişilik değişikleri şöyledir,
daha içten ve anlayışlı,
daha arkadaş canlısı olurlar,
maddiyatçı değerlere olan ilgilerini
kaybederler ya da kaybedebilirler.
Maneviyata daha fazla yönelirler dikkat edin dine değil maneviyata.
Ve en ilginç olanı ise
ölüm korkuları tamamen kül olup gitmiştir.
Farklı araştırmalara göre
ölüme yakın deneyimi yaşamış insanların %98 ila 100 kadarında
ölüm korkusundan eser yoktur.
Peki, nasıl oluyor da bu konu hakkında konuşmaya cesaret edebiliyorum?
Benim ölme alanında bir uzmanlığım yok hâlâ hayattayım.
Ölüme yakın deneyimde de uzman değilim.
Ama insanları hayata döndürmede bir uzman sayılabilirim.
Ne de olsa yıllardır bu işi yapıyorum.
Kendim hiç ölüme yakın deneyim yaşamadım.
Ama bu olayı araştırmaya başladığımda
şunu fark ettim ki her şey birbirine benzemekte.
Her şey.
Her bir evre, her bir dönüm noktasını oldukça benzer buluyorum.
Yani eğer bunları önceden bilseydim belki de elimde bilimsel bir açıklama olurdu.
'Empatik ölüme yakın deneyim'
olarak adlandırılan bir olayın olduğunu bilim kabul ediyor.
Empatik ölüme yakın deneyim olayı
ailenizden veya akrabalarınızdan çok sevdiğiniz birisinin
ölüm anında gerçekleşiyor.
Eğer ölüm anında birisi oradaysa
ya da ölen kişiyle çok yakınlarsa
ölen kişiyle birlikte ölüme yakın deneyimi paylaştığı
söylenebilir.
Başlarken de size söylediğim gibi
hayatla ölüm arasındaki çizgide gidip gelen ve sonunda da ölen
2000'den fazla kişinin yanında bulundum.
Ve belki de geçen bunca yılda bir noktada
ölen bazı kişiler benimle ölüme yakın deneyimlerini paylaşmıştır.
Geçen bunca yılda bir tane bile deneyimlemesem de
ölüme yakın deneyimi yaşamış insanlarla tıpatıp aynı
belirli karakter değişikliklerini yaşadım.
Bunların arasında ölümden korkmama da var.
Ölümün gerçekten de korkulmayacak bir şey olduğunu biliyorum.
Ve sevgili dostlarım işte ben bugün sizlerle bu mesajı paylaşmak istiyordum.
Eğer bir gün diğer dünyada karşılaşırsak
bugün size söylediklerimin doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu bana söyleyin.
(Alkışlar)
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)