جملهای هست که معمولا به "مارک تواینِ" نویسنده نسبت داده میشود، به این مضمون:
"یک دروغ میتواند نصف جهان را طی کند
در حینی که حقیقت در حال پوشیدن کفشهایش است."
نکته جالب در مورد این نقل قول:
دلیلی هست که شک کنیم "مارک تواین" هرگز چنین چیزی گفته باشد،
پس همین تناقض، نکتهی این نقل قول را اثبات میکند.
و امروز این جمله، از هر کسی که باشد، از همیشه درست تر است.
در دهههای گذشته، بیشتر رسانههایی که مخاطب جهانی داشتند،
شامل چندین روزنامه اصلی و شبکه بودند
که منابع جمعآوریِ مستقیم اطلاعات را داشتند.
خروجیهایی مثل "رویترز" و "اسوشیتد پرس"
که اتفاقات را جمعآوری یا بازنشر میکردند، در مقایسه با امروز خیلی کم بودند.
سرعتی که امروزه اطلاعات با آن پخش میشوند
شرایط مناسبی برای پدیدهای به نام "گزارشگریِ گردشی" فراهم کرده.
یعنی: وقتی نشریه A اطلاعات غلط چاپ میکند،
نشریه B آن گزارش را دوباره چاپ میکند،
و نشریه A از B به عنوان منبع اطلاعات نقل می کند.
همینطور یکی از انواع "گزارشگری گردشی"
وقتی هست که چندین نشریه
گزارشی درباره اطلاعات اولیهی غلط میدهند که
این گزارش بعدا برای یک نویسنده، اطلاعات تایید شده توسط چندین منبع به حساب میآید.
برای مثال انتشار تنها یک مقاله شبه-علمی در سال ۱۹۹۸
درباره اینکه واکسیناسیونِ رایج کودکان، منجر به بیماری اوتیسم میشود،
یک جنبش ضد واکسیناسیون به راه انداخت،
علیرغم اینکه مقاله اصلی توسط جامعه علمی
بارها بی اعتبار شده.
کودکانی که به عمد واکسینه نشدهاند اکنون بیماریهای مسریای میگیرند
که پیش از این در ایالات متحده تقریبا ریشهکن شده بودند،
با عفونتهایی که ثابت شده کشندهاند.
یک مثال دیگر که کمتر جدی است:
مقالههای طنزی که در قالب مقالههای حقیقی نوشته میشوند هم
ممکن است توسط خروجیهایی که از این طنز اطلاع ندارند استفاده شود.
مثلا، یک مقاله فکاهی در مجله معتبر "British Medical Journal" با عنوان
"مصرف انرژی در جوانانی که نسل جدید بازیهای رایانهای را بازی میکنند"
بیش از ۴۰۰ بار در نشریاتِ جدی علمی ارجاع داده شده است.
مطالبی هم که کاربران تولید میکنند، مانند سایتهای wiki،
یکی از کمک کنندگان به "گزارشگری گردشی" است.
وقتی که نویسندگان بیشتری برای اطلاعات سریع به چنین صفحاتی اعتماد میکنند،
یک پدیده تایید نشده در یک صفحه wiki راه خودش را به مقالات منتشر شده باز میکند
که ممکن است بعدا به عنوان مرجع همان اطلاعاتِ wiki اضافه شود
که این باعث سختتر شدن یافتن اشتباه میشود.
پیشرفتهای اخیر در فناوری ارتباطات
مزایای بیشماری برای
شکستن مرز بین اطلاعات و مردم داشته است.
ولی میل ما به یافتن پاسخ سریع
ممکن است بر تمایل ما به اطمینان از راست بودنشان غلبه کند.
و زمانی که این پیش فرض در تعداد میلیاردها انسان در اطراف جهان به صورت آنی
ضرب شود، احتیاط بیشتری لازم خواهد بود.
پرهیز از رسانههای زرد،
جستجوی نقدِ اطلاعات مشکوک و
یافتن رد منبع اولیهی یک گزارش میتوانند به کند شدن گسترش دروغ کمک کنند،
تا به حقیقت زمان بیشتری برای پوشیدن کفشهایش بدهند.