Υπάρχει μια παράθεση που αποδίδεται στον συγγραφέα Μαρκ Τουέιν που λέει,
«Ένα ψέμα μπορεί να ταξιδέψει στην άλλη άκρη του κόσμου
ενώ η αλήθεια βάζει ακόμα τα παπούτσια της».
Δεν είναι ενδιαφέρον;
Υπάρχει λόγος να αμφισβητήσουμε ότι ο Μαρκ Τουέιν είπε ποτέ κάτι τέτοιο,
που ειρωνικά το αποδεικνύει.
Σήμερα, η παράθεση, όποιος και αν την είπε είναι πιο αληθινή από ποτέ.
Τις προηγούμενες δεκαετίες, τα μέσα ενημέρωσης με παγκόσμια απήχηση
αποτελούνταν από μερικές μεγάλες εφημερίδες και δίκτυα ειδήσεων
που είχαν τους πόρους να συγκεντρώσουν απευθείας πληροφορίες.
Δίκτυα όπως το Reuters και το Associated Press
που συγκεντρώνουν και επαναναφέρουν ιστορίες ήταν σπάνια σε σχέση με σήμερα.
Η ταχύτητα με την οποία διαδίδονται σήμερα οι πληροφορίες
έχει δημιουργήσει ιδανικές συνθήκες για το φαινόμενο που λέγεται κυκλική αναφορά.
Αυτό συμβαίνει όταν το δημοσίευμα Α περιέχει λανθασμένες πληροφορίες,
το δημοσίευμα Β τις αναδιατυπώνει,
και το Α τότε παραθέτει το Β ως την πηγή των πληροφοριών.
Κυκλική αναφορά είναι επίσης
όταν πολλές εκδόσεις
αναφέρονται στην ίδια λανθασμένη πληροφορία,
που εμφανίζεται σε έναν άλλο συγγραφέα ως επιβεβαιωμένη από πολλές πηγές.
Παράδειγμα, η έκδοση το 1998 μιας ψευδοεπιστημονικής εργασίας
που ισχυριζόταν ότι ο εμβολιασμός των παιδιών προκαλούσε αυτισμό
προκάλεσε ένα ολόκληρο κίνημα αντιεμβολιασμού,
παρά το γεγονός ότι η αρχική εργασία έχει επανειλημμένως διαψευστεί
από την επιστημονική κοινότητα.
Εσκεμμένα μη-εμβολιασμένα παιδιά τώρα προσβάλλονται από μεταδοτικές ασθένειες
που είχαν σχεδόν εξαλειφθεί στις Η.Π.Α.,
με κάποιες από αυτές να είναι θανατηφόρες.
Σε ένα λιγότερο επικίνδυνο παράδειγμα,
σατιρικά άρθρα που έχουν γραφτεί ώστε να μοιάζουν με πραγματικά
έχουν επίσης επιλεγεί από πρακτορεία που δεν κατάλαβαν το αστείο.
Παράδειγμα, ένα σατιρικό άρθρο στο ευυπόληπτο British Medical Journal
το «Ενεργειακή Κατανάλωση στους Εφήβους που Παίζουν Βιντεοπαιχνίδια Νέας Γενιάς»,
έχει αναφερθεί σε σοβαρές επιστημονικές δημοσιεύσεις πάνω από 400 φορές.
Υλικό που δημιουργείται από χρήστες όπως τα wikis,
επίσης συμβάλει στην κυκλική αναφορά.
Αφού περισσότεροι συγγραφείς βασίζονται σε τέτοιες σελίδες για γρήγορες πληροφορίες,
ένα ανεπιβεβαίωτο δεδομένο σε ένα wiki ίσως μπει σε ένα δημοσιευμένο άρθρο
που ίσως αργότερα αναφερθεί στο ίδιο wiki ως πηγή,
κάνοντάς το ακόμα πιο δύσκολο να αποδειχθεί λανθασμένο.
Πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνολογία της επικοινωνίας
είχαν ανυπολόγιστα οφέλη
στην αποδόμηση των εμποδίων μεταξύ πληροφοριών και ανθρώπων.
Αλλά η δίψα μας για γρήγορες απαντήσεις
ίσως νικήσει την επιθυμία μας να είναι αυτές ορθές.
Όταν αυτά τα λάθη πολλαπλασιάζονται, δισεκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο,
σχεδόν ταυτόχρονα, πρέπει να προσέχουμε ακόμη περισσότερο.
Πρέπει να αποφεύγουμε μέσα εντυπωσιασμού,
να ψάχνουμε για επικρίσεις ύποπτων πληροφοριών,
και η εύρεση της αρχικής πηγής μιας αναφοράς βοηθά στην επιβράδυνση
του ψέματος δίνοντας στην αλήθεια χρόνο να φορέσει τα παπούτσια της.