Thiết kế là một việc phi thường và bí ẩn,
nó mang những ý nghĩa khác nhau ở những thời điểm khác nhau.
Nhưng các dự án thiết kế đầy cảm hứng đều có một điểm chung:
chúng bắt đầu từ một ước mơ.
Ước mơ càng táo bạo,
thì thiết kế lại càng cần vĩ đại để đạt được ước mơ đó.
Đây cũng là lý do mà những nhà thiết kế vĩ đại nhất hầu hết
đều là những kẻ có hoài bão lớn nhất và nổi loạn nhất và phá cách nhất.
Đây đã là tình trạng xuyên suốt lịch sử,
tới tận năm 300 trước Công nguyên,
khi một đứa trẻ 13 tuổi lên ngôi vua
của quốc gia châu Á nhỏ bé, xa xôi và nghèo đói.
Ông ta ao ước có thật nhiều đất đai, sự giàu sang và quyền lực
bằng chinh phạt.
Kĩ năng thiết kế của ông ta
- nghe có vẻ không đúng cho lắm -
lại trở nên cần thiết để ông ta có thể làm được điều ông ta muốn.
Vào thời điểm đó,
tất cả vũ khí đều được làm thủ công với những đặc điểm khác nhau.
Nên, nếu một cung thủ dùng hết tên trên chiến trường,
anh ta chưa chắc có thể sử dụng tên của cung thủ khác để bắn
từ cây cung của mình.
Nghĩa là các cung thủ sẽ trở nên kém hiệu quả hơn trong chiến đấu.
và đồng thời dễ bị tấn công hơn.
Doanh đã giải quyết vấn đề này
bằng việc yêu cầu rằng mọi cung và tên phải được thiết kế giống nhau.
để chúng có thể dễ dàng thay thế.
Tương tự với dao, rìu, giáo, khiên
và tất cả các loại binh khí khác.
Quân đội của ông ta đã thắng hết trận này tới trận khác,
và trong suốt 15 năm,
vương quốc nhỏ của ông ta đã thành công trong việc chinh phạt
tất cả những nước lớn, giàu có và hùng mạnh ở xung quanh,
để thành lập Đế quốc Trung Hoa hùng mạnh.
Ngày nay, rõ ràng, không một ai,
lại nghĩ đến việc mô tả Doanh Chính như một nhà thiết kế đương thời --
phải không?
Vậy mà, các thiết kế đầy ngẫu hứng,
nhưng vô cùng tài hoa của ông ta
lại giúp ông ta hoàn thành ý nguyện.
Cũng xin kể thêm một trường hợp tương tự,
người cũng dùng bạo lực để giành lấy những gì ông ta muốn.
Đó là Edward Teach, còn được biết tới như một trùm cướp biển người Anh - Râu Đen
Vào thời kì hoàng kim của cướp biển,
những tên cướp biển như Teach khủng bố những vùng biển chung.
Giao thương thuộc địa đang nở rộ,
và nghề cướp biển có thu nhập rất cao.
Những tay cướp biển như ông ta nhận ra cách thu được nhiều chiến lợi phẩm nhất,
họ cần tấn công kẻ thù của mình thật tàn bạo
để chúng đầu hàng mỗi khi thấy mặt.
Nói cách khác,
họ có thể chiếm thuyền mà không tốn một viên đạn,
hay thương vong về người.
Vậy nên Edward Teach tự gọi mình là Râu Đen
và đóng vai một tên cường bạo.
Ông ta mặc áo khoác dày và đội mũ to để tăng chiều cao.
Ông ta để râu đen và dày để che đi khuôn mặt.
Ông ta treo súng ngắn ở trên vai.
Ông ta thậm chí nhét cả diêm bên vành nón để khi quẹt cháy,
chúng tí tách đầy hăm dọa trước những lúc thuyền ông ta chuẩn bị tấn công.
Và cũng như mọi tên cướp biển bấy giờ,
ông ta treo một lá cờ đáng sợ:
đầu lâu xương chéo,
bởi chúng mô tả cái chết trong nhiều nền văn hóa, suốt bao thế kỉ,
rằng ý nghĩa của chúng rất dễ nhận ra,
ngay cả trong thế giới của những vùng biển chung vô học và vô luật:
đầu hàng hay là chết.
Rõ ràng, những ai hiểu ý đều đầu hàng mỗi khi giáp mặt.
Nói như vậy,
thật dễ hiểu vì sao Edward Teach và đồng bọn cướp biển của mình
lại được coi là những nhà tiên phong của thiết kế truyền thông hiện đại,
và vì sao biểu tượng chết chóc của họ --
(Cười)
còn nữa --
vì sao biểu tượng chết chóc của họ - đầu lâu xương chéo
là tiền thân cho các logo ngày nay,
giống như những chữ cái đỏ, to phía sau lưng tôi,
nhưng, tất nhiên, một thông điệp khác hẳn.
(Cười)
Nhưng, thiết kế cũng được dùng cho những mục đích cao quý hơn
bởi một nhà thiết kế xứng tầm,
một y tá người Anh ở thế kỉ 19, Florence Nightingale.
Nhiệm vụ của bà là chăm sóc sức khỏe đầy đủ cho mọi người;
Nightingale sinh ra trong một gia đình danh giá và giàu có,
những người khiếp đảm trước chuyện bà sẵn lòng làm việc tại các bệnh viện quân y
trong thời gian chiến tranh Krym.
Tại đó, bà nhanh chóng nhận ra
rằng có rất nhiều bệnh nhân chết vì nhiễm trùng
bởi các khu vực tồi tàn và dơ bẩn,
hơn là bởi các vết thương.
Từ đây, bà vận động để mở các phòng khám sáng hơn, sạch sẽ hơn và thoáng khí hơn
Quay trở lại Anh,
bà bắt đầu một chiến dịch mới,
lần này là cho các bệnh viện dân sự,
và quyết tâm để mô hình tương tự cũng được áp dụng cho chúng.
Khu khám Nightingale, như được gọi,
là mô hình bệnh viện thống trị cho hàng thập kỉ về sau,
và các đặc điểm của nó vẫn còn được áp dụng cho tới ngày nay.
Nhưng, bấy giờ,
thiết kế ấy bị coi như một công cụ của Kỉ nguyên Công nghiệp.
Nó được tiêu chuẩn hóa và chuyên môn hóa,
nhưng vẫn còn bị hạn chế ở nhiều mặt
và được ứng dụng rộng rãi cho các mục đích thương mại
hơn là theo mục đích ban đầu
của Florence Nightingale, Râu Đen và Doanh Chính.
Tới thế kỉ 20,
đặc tính thương mại này trở nên mạnh mẽ,
đến nỗi nhà thiết kế nào từ bỏ nó
đều bị cho là kì quặc.
Giữa những nhà thiết kế vĩ đại, có một vị anh hùng cho tôi,
đó là László Moholy-Nagy.
Ông là một họa sĩ, nhà thiết kế người Hungary
người mà những thử nghiệm của mình có sức ảnh hưởng lên công nghệ ứng dụng
lớn đến mức
chúng vẫn còn tác động lên ảnh kỹ thuật số
mà chúng ta nhìn thấy qua màn hình điện thoại và máy tính
Ông cải tiến trường phái thiết kế Bauhaus những năm 1920 ở Đức,
bất chấp sự xa lánh của một số đồng nghiệp cũ
khi ông đấu tranh để mở một Bauhaus ở Chicago nhiều năm sau.
Những ý tưởng của Moholy táo bạo và sắc sảo hơn cả,
song cách tiếp cận của ông lại quá thực nghiệm,
như thể sự quyết tâm của ông, cái cách ông nhìn và đặt vấn đề,
và quan điểm của ông không phù hợp với thời cuộc.
Buồn thay, điều tương tự cũng xảy đến
cho một nhà thiết kế lạc bầy khác: Richard Buckminster Fuller.
Đó không chỉ là một người có tầm nhìn phi thường khác
mà còn là một nhà hoạt động,
người toàn tâm cho sự thiết lập một xã hội luôn chấp thuận
lối suy nghĩ cầu tiến
Và ông bắt đầu nghĩ đến tầm quan trọng của môi trường
trong thiết kế của những năm 20
Giờ đây, bất chấp những nỗ lực của ông
ông thường bị chế nhạo như kẻ quái gở
bởi rất nhiều người trong ngành thiết kế
và phải thừa nhận rằng
một số thí nghiệm của ông đã thất bại
như chiếc xe bay chưa từng được cất cánh
nhưng, mái vòm trắc địa
công thức thiết kế của ông để xây dựng chỗ trú ẩn khẩn cấp
từ những mảnh gỗ, kim loại hay plastic thừa ra
những cây lắt nhắt, mảnh chăn cũ, các tấm nhựa --
chỉ là bất kỳ vật gì có thể dùng được vào lúc ấy
Là một trong những kỳ công lớn nhất trong thiết kế của nhân loại
và cung cấp nơi trú ẩn thiết yếu nhất
cho rất nhiều người trong những tình trạng khẩn cấp
từ trước đến giờ.
Giờ đây, nó khuyến khích và truyền cảm hứng cho các nhà thiết kế cấp tiến
như Bucky và Moholy
đã đưa tôi đến với thiết kế
Tôi bắt đầu sự nghiệp là một nhà báo và thông dịch viên nước ngoài.
Tôi viết về chính trị, kinh tế và các hoạt động đoàn thể,
và tôi có thể chọn lựa để chuyên về bất kỳ lĩnh vực nào trong đó.
nhưng tôi chọn ngành thiết kế,
vì tôi tin rằng đó là công cụ mạnh mẽ nhất mà chúng ta tùy ý sử dụng
để nâng cao chất lượng cuộc sống
Cảm ơn, những người yêu mến ngành thiết kế của TED.
(Tiếng vỗ tay)
Và như việc tôi ngưỡng mộ thành tựu của các nhà thiết kế chuyên nghiệp,
chúng thật sự phi thường và rộng lớn,
Tôi cũng tin tưởng
rằng thiết kế mang lại lợi ích lớn lao từ nguồn cội
đến những suy nghĩ sau này
và sự đột phá bởi sự phá cách của nó.
Chúng ta đang nằm trong một khoảnh khắc đáng nhớ của thiết kế,
vì đây là lúc mà hai trường phái đang tiệm cận với nhau
Bởi vì dù chỉ những tiến bộ rất cơ bản trong công nghệ số
cũng cho phép chúng vận hành một cá,ch phát triển độc lập
trong hay ngoài phạm vi thương mai,
để theo đuổi hoài bão tương lai và chủ nghĩa trung hòa.
Vậy trên lý thuyết,
những nền tản cơ bản là gây quỹ, điện toán đám mây, truyền thông
đang tạo ra sự tự do lớn hơn cho những nhà thiết kế chuyên nghiệp
và cung cấp nhiều nguồn lực cho những người thiết kế ngẫu hứng
và hy vọng,
một phản hồi rõ ràng về những ý tưởng của họ.
Bây giờ, vài ví dụ yêu thích của tôi là ở Châu Phi
nơi một thế hệ những nhà thiết kế trẻ
đang phát triển một cách lạ thường những công nghệ mạng đa vật thể (IoT)
để thực hiện giấc mơ cái thiện y tế của Florence Nightingale
ở những nước mà mọi người tiếp xúc với điện thoại di động
còn nhiều hơn với nước sạch.
Một người trong số đó là Arthur Zang.
Anh ta là một thanh niên, kỹ sư thiết kế Cameroonian
người đã tích hợp một máy tính bảng vào trong Cardiopad
một thiết bị đo tim di động.
Nó có thể dùng để đo điện tim ở những vùng xa xôi hẻo lánh.
Dữ liệu được gửi qua mạng điện thoại
tới những bệnh viện hiện đại cách đó hàng ngàn dặm
để phân tích.
Và nếu có vấn đề gì được phát hiện bởi những chuyên gia ở đó,
một phương pháp điều trị phù hợp được đề nghị.
Và phương pháp này đã giúp nhiều bệnh nhân
không cần đi xa, gian khổ, đắt đỏ và thường vô nghĩa
đến bệnh viện,
mà làm nó giống hơn nhiều
rằng tim của họ thật sự được kiểm tra.
Arthur Zang đã bắt đầu thực hiện Cardiopad tám năm trước,
vào năm cuối đại học.
Nhưng anh ta không thuyết phục được nguồn tài trợ nào
đầu tư thực hiện dự án.
Anh ấy đăng ý tưởng đó lên Facebook,
nơi một nhà chức trách Cameroonian đã nhìn thấy
và cố gắng thuyết phục chính quyền tài trợ cho anh ta.
Bây giờ anh ta đang phát triển không chỉ Cardiopad,
mà những thiết bị y tế di động khác để điều trị trong những điều kiện.
Và anh ta không làm một mình,
bởi vì có nhiều nhà thiết kế khác sáng tạo và có đầu óc kinh doanh
đang theo đuổi những dự án của mình.
Và để kết thúc, tôi sẽ nói về vài người trong số họ.
Một là Peek Vision.
Đây là một nhóm các bác sỹ và nhà thiết kế ở Kenya,
những người đã tự phát triển IoT (Internet of Thing),
dưới dạng một bộ khám mắt xách tay.
Sau đó là Gabriel Maher,
đang phát triển một ngôn ngữ thiết kế mới
cho phép chúng ta biểu hiện sự tinh tế của sự thay đổi đặc điểm giới tính
không cần dựa vào những định kiến truyền thống.
Tất cả những nhà thiết kế này, và còn nhiều nữa, đang theo đuổi giấc mơ
bằng cách tạo ra sự tự do mới của họ,
bằng những quy luật của thiết kế chuyên nghiệp
và những sự đột phá của những kẻ nổi loạn, ngông nghênh.
để đem lại thành tự cho tất cả chúng ta.
Cám ơn.
(vỗ tay)