Na pytanie, czy kradzież jest zła,
większość ludzi odpowiedziałaby: "Tak".
Mimo to w 2013 roku organizacje z całego świata
straciły 3,7 biliona dolarów przez oszustwa finansowe,
takie jak defraudacja,
piramidy finansowe
czy wyłudzenia odszkodowań.
To nie była robota kilku opryszków.
Wielu ludzi jest podatnych
nie tylko na pokusę popełnienia przestępstwa,
ale także wmówienie sobie, że nie zrobili nic złego.
Dlaczego dochodzi do oszustw?
Choć indywidualne motywacje się różnią,
trójkąt oszustw,
model kryminologa Donalda Cresseya,
podaje trzy warunki popełnienia oszustwa.
To presja, okazja i racjonalizacja.
Presja motywuje człowieka do oszustwa.
Może być nią osobisty dług,
nałóg,
niskie zarobki,
nagła utrata pracy
lub choroba w rodzinie.
Co do okazji: wielu ludzi. zarówno w państwowym jak i prywatnym sektorze,
ma dostęp do narzędzi umożliwiających oszustwo,
firmowych kart kredytowych,
wewnętrznych danych firmy
albo kontroluje budżet.
Połączenie presji
i okazji do oszustwa
tworzy dużą pokusę.
Ale nawet te dwa elementy
potrzebują trzeciego: racjonalizacji.
Wielu oszustów zostaje przestępcami po raz pierwszy,
więc, aby móc zrobić wykroczenie,
muszą się usprawiedliwić.
Jedni tłumaczą sobie, że mało zarabiają albo są przepracowani.
Inni sądzą, że ich oszustwo nie ma ofiar
i planują nawet później zwrócić pieniądze.
Część oszustów
wcale się tak nie postrzega.
Pracownicy fałszują karty ewidencji czasu pracy lub raporty wydatków,
podatnicy zatajają zarobki,
a usługodawcy zawyżają ceny ubezpieczeń.
Choć szkodliwość wydaje się znikoma
i czasem wynosi tylko kilkaset dolarów,
wszystko razem zbiera się w ładną sumę.
Jest też oszustwo na wielką skalę.
W 2003 roku włoski koncern spożywczy Parmalat zbankrutował,
bo wykryto fałszywe konto na 4 miliardy dolarów
i fałszywe sprawozdania finansowe,
mające ukryć straty pieniężne.
Ponieważ firmą zarządzała rodzina,
przeprowadzanie regularnych kontroli było utrudnione,
a firma liczyła na odzyskanie strat po cichu,
zanim ktoś się o tym dowie.
To nie jest po prostu korporacyjna chciwość.
Rząd i organizacje non-profit są tak samo podatne na oszustwo.
Jako skarbnik miasta Dixon w Illinois
Rita Crundwell sprzeniewierzyła ponad 53 miliony dolarów.
Była w czołówce hodowców koni
i zwyciężyła w 52 mistrzostwa świata.
Ale koszt utrzymania stadniny to 200 tysięcy dolarów miesięcznie.
Dzięki swojej pozycji Crundwell kontrolowała finanse,
mogła więc łatwo przelewać pieniądze
i używać ich do celów prywatnych,
co pozostało niezauważone przez dwadzieścia lat.
Podobno Crundwell czuła się upoważniona
do luksusu przez swoją pozycję
i sławę, którą przyniosła miastu.
Wygodnie jest myśleć, że oszustwo nie ma ofiar,
bo korporacje to nie ludzie.
Ale oszustwo zawsze krzywdzi ludzi.
Pracownicy Parmalatu stracili pracę,
podatki mieszkańców Dixon poszły na utrzymanie koni,
a klientom firm podniesiono ceny, żeby pokryć straty.
Czasem efekty oszustwa są druzgocące,
jak wtedy, gdy Bernard Madoff pozbawił ludzi oszczędności życia.
Ale często są też subtelne i ukryte.
Mimo to ktoś gdzieś za to zapłaci.