ตอนที่ผมเป็นเด็ก
หายนะที่เรากลัวกันมากที่สุด คือสงครามนิวเคลียร์
นั่นเป็นเหตุว่าทำไมเรามีถังหน้าตาแบบนี้ ที่ใต้ถุนบ้านเรา
เต็มไปด้วยอาหารกระป๋องและน้ำ
เราถูกโจมตีด้วยอาวุธนิวเคลียร์เมื่อใด
เราควรที่จะต้องลงไปชั้นล่าง นั่งพับขา และกินของที่อยู่ในถังพวกนั้น
วันนี้ ความเสี่ยงต่อหายนะที่รุนแรงระดับโลก
ไม่ได้มีหน้าตาอย่างนี้
แต่ทว่า มันมีหน้าตาแบบนี้
ถ้ามีอะไรก็ตามฆ่าคนมากกว่า 10 ล้านคน ในเวลาเพียงไม่กี่สิบปี
เป็นไปได้สูงว่ามันจะเป็น ไวรัสที่ติดต่อกันได้อย่างรวดเร็ว
มากกว่าที่จะเป็นสงคราม
ไม่ใช่ขีปนาวุธ หากแต่เป็นจุลชีพ
เอาล่ะ เหตุผลส่วนหนึ่งก็คือ
เราลงทุนไปมากกับการยับยั้งอาวุธนิวเคลียร์
แต่เราได้ลงทุนไปน้อยมาก กับระบบที่จะหยุดการแพร่กระจายของโรค
เราไม่พร้อมสำหรับการระบาดครั้งถัดไป
ลองมาดูโรคอีโบล่ากันครับ
ผมมั่นใจว่าทุกคนได้อ่านข่าวเกี่ยวกับโรคนี้ ในหนังสือพิมพ์
มีปัญหายากลำบากต่างๆ มากมาย
ผมตามข่าวนี้อย่างกระชั้นชิด ใช้เครื่องมือวิเคราะห์ต่างๆ
ที่เราเคยใช้ติดตามการกำจัดโรคโปลิโอ
พอเราดูสิ่งที่เกิดขึ้นก็พบว่า
ปัญหาไม่ใช่ว่าระบบทำงานได้ไม่ดีเท่าที่ควร
ปัญหาคือ เราไม่มีระบบอะไรเลย
อันที่จริง เราเห็นได้ชัดเลยว่า ระบบขาดส่วนประกอบสำคัญหลายอย่าง
เราไม่มีกลุ่มนักระบาดวิทยา ที่พร้อม ที่จะเข้าไป
ดูว่าโรคนั้นคืออะไร ดูว่ามันระบาดไปถึงไหนแล้ว
เราได้รับรายงานผู้ป่วยผ่านหน้าหนังสือพิมพ์
ซึ่งรายงานช้ามาก ก่อนที่จะถูกนำขึ้นบนอินเตอร์เน็ต
และรายงานคลาดเคลื่อนเยอะมาก
เราไม่มีทีมแพทย์ที่พร้อมจะไป
เราไม่มีวิธีการเตรียมคนให้พร้อม
ทีนี้ องค์การแพทย์ไร้พรมแดน (เมดแซง ซอง ฟรองแตร์) ได้ประสานอาสาสมัครเป็นอย่างดี
แต่ถึงกระนั้น เราก็ยังทำงาน ได้ช้ากว่าที่ควรเป็นอย่างมาก
ในการนำบุคลากรนับพันคน เข้าไปยังประเทศเหล่านี้
หากเกิดโรคระบาดครั้งใหญ่ เราจะต้องมีบุคลากรนับแสนคน
เราไม่มีใคร คอยดูเรื่องแนวทางการรักษาโรค
ไม่มีใครที่จะดูเรื่องการตรวจโรค
ไม่มีใครที่จะรู้ว่าควรใช้เครื่องมืออะไร
ยกตัวอย่างเช่น เราควรที่จะ เก็บตัวอย่างเลือดจากผู้รอดชีวิต
จัดการกับมัน และฉีดพลาสม่า ให้คนอื่นเพื่อป้องกันโรค
แต่นั่นไม่เคยมีใครได้ลอง
ดังนั้นจึงมีหลายๆ อย่างที่ขาดหายไป
และสิ่งเหล่านี้ เป็นความล้มเหลวระดับโลกโดยแท้จริง
องค์การอนามัยโลกได้รับทุนให้ติดตามการระบาด แต่ไม่ได้มีหน้าที่ทำสิ่งที่ผมได้พูดถึง
เอาล่ะ ในหนังมันต่างออกไป
นี่คือกลุ่มของนักระบาดวิทยาหน้าตาดี ที่พร้อมจะไป
ลงพื้นที่ และช่วยโลกเอาไว้ แต่มั่นมันฮอลิวูดแท้ๆ เลย
ความล้มเหลวในการเตรียมตัว อาจเอื้อให้เกิดการระบาดครั้งถัดไป
รุนแรงมากเสียยิ่งกว่าอีโบล่าเสียอีก
ลองมาดูความเป็นไปของสถานการณ์ของอีโบล่า ตลอดปีนี้กัน
คนประมาณ 10,000 คนเสียชีวิต
และเกือบทั้งหมดอยู่ในสามประเทศ ทางแอฟริกันตะวันตก
มีสามเหตุผลว่าทำไมมันไม่ระบาดมากกว่านี้
ประการแรกคือ มีเจ้าหน้าที่แพทย์และพยาบาล จำนวนมากที่ปฏิบัติงานอย่างกล้าหาญ
พวกเขาพบคนที่ป่วย และพวกเขาป้องกันการติดเชื้อที่อาจเกิดขึ้นอีก
ประการที่สองคือธรรมชาติของไวรัส
อีโบล่าไม่แพร่กระจายผ่านอากาศ
และเมื่อมันระบาด
คนส่วนใหญ่ก็ป่วยมาก จนลุกออกจากเตียงไม่ได้
ประการที่สาม มันไม่ได้เข้าไปในเขตเมืองมากนัก
และนั่นก็เพราะว่าโชคช่วย
ถ้ามันแพร่กระจายเข้าในในเขตเมืองมากกว่านี้
จำนวนผู้ป่วยก็คงจะมากกว่านี้
ดังนั้น ครั้งหน้า เราอาจไม่โชคดีขนาดนี้
อาจมีไวรัสที่สามารถแพร่กระจายได้ แม้ว่าผู้ติดเชื้อยังรู้สึกสบายดี
ไปขึ้นเครื่องบิน หรือไปตลาด
แหล่งของไวรัสอาจมาจากธรรมชาติ เหมือนกับการระบาดของอีโบล่า
หรือมาจากการก่อการร้ายทางชีวภาพ
ฉะนั้น มันมีสิ่งที่ทำให้สถานการณ์แย่กว่านี้ เป็นพันๆ เท่า
อันที่จริง ลองดูแบบจำลองไวรัส ที่กระจายผ่านอากาศกัน
เช่นไข้หวัดสเปน เมื่อปีค.ศ. 1918
นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้น
มันแพร่กระจายไปทั่วโลกเร็วมากๆ
และคุณจะเห็นว่าคนเสียชีวิตเพราะการระบาดนี้ กว่า 30 ล้านคน
ดังนั้น มันจึงเป็นปัญหาใหญ่
เราควรที่จะตระหนัก
แต่ที่จริง เราสามารถสร้างระบบตอบสนองที่ดีได้
เราได้ประโยชน์จากวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทั้งหมดที่เราพูดกันตรงนี้
เรามีโทรศัพท์มือถือ
ที่จะรับข้อมูลจากสาธารณะ และส่งข้อมูลนั้นกลับออกไป
เรามีแผนที่ดาวเทียมซึ่งทำให้เราเห็นว่า คนอยู่ตรงไหนและพวกเขาย้ายกันไปไหน
เรามีความก้าวหน้าทางชีววิทยา
ที่ควรย่นระยะเวลา ที่ใช้ในการตรวจหาเชื้อโรคไปอย่างมาก
และสามารถที่จะผลิตยาและวัคซีน ที่เหมาะสมต่อโรคกเหล่านั้น
ฉะนั้น เรามีเครื่องมือ
แต่เครื่องมือเหล่านั้น จะต้องถูกนำ เข้าไปไว้ในระบบสุขภาพระดับโลกทั้งหมด
และเราต้องการมีการเตรียมพร้อม
ในความคิดของผม บทเรียนที่ดีที่สุด เกี่ยวกับการเตรียมตัวนั้น
ก็คือสิ่งที่เราทำในยามสงคราม
สำหรับทหาร เรามีประจำเอาไว้ตลอดเวลา พร้อมที่จะรับคำสั่ง
เรามีหน่วยสำรองที่จะเพิ่มจำนวนขึ้นได้อีกมาก
NATO มีหน่วยเคลื่อนที่ ซึ่งสามารถจัดขบวนให้เข้าที่ได้อย่างรวดเร็ว
NATO เล่นเกมส์สมรภูมิมามาก เพื่อทดสอบว่า คนพร้อมหรือไม่
พวกเขาเข้าใจเรื่องเกี่ยวกับน้ำมันและการขนส่ง
และความถี่คลื่นวิทยุเดียวกันแค่ไหน
ดังนั้น พวกเขาพร้อมที่จะปฏิบัติการจริงๆ
ฉะนั้น สิ่งต่างๆ พวกนี้แหละ ที่เราต้องการเพื่อจัดการกับการระบาด
อะไรคือกุญแจสำคัญ
อย่างแรก เราต้องการระบบสาธารณสุขที่เข้มแข็ง ในประเทศที่ยากจน
นั่นหมายถึงสถานที่ ซึ่งแม่สามารถให้กำเนิดบุตรได้อย่างปลอดภัย
เด็กๆ สามารถที่จะได้รับวัคซีนได้ทั้งหมด
และยังรวมถึงสถานที่ ซึ่งพวกเราเห็นการระบาดก่อนหน้านี้
เราต้องการกองหนุนทางการแพทย์
คนมากมายที่ได้รับการฝึกฝนและมีพื้นฐาน
พร้อมที่จะเข้าไปปฏิบัติงาน และมีความเชี่ยวชาญ
และจากนั้น เราต้องการจับคู่ บุคคลสายการแพทย์กับทางทหาร
ใช้ความสามารถทางทหารที่มีข้อได้เปรียบ ในเรื่องการเคลื่อนตัวที่รวดเร็ว การทำการขนส่ง
และการให้ความปลอดภัยกับพื้นที่
เราต้องการทำการจำลองที่สมจริง
เกมส์เชื้อโรคไม่ใช่เกมส์สงคราม ฉะนั้น เราจะเห็นว่ามีช่องโหว่ตรงไหน
ครั้งที่แล้ว เกมส์เชื้อโรคที่สิ้นสุดลงในสหรัฐฯ
กลับมาอีกในปีค.ศ. 2001 และสถานการณ์ก็ไม่ค่อยจะดีเท่าไร
ถึงตอนนี้คะแนนฝ่ายเชื้อโรค 1 ต่อคน 0
ท้ายที่สุด เราต้องการ การวิจัยและพัฒนา (R&D) ที่ก้าวหน้าสำหรับวัคซีนและการวินิจฉัย
มีความก้าวหน้าที่สำคัญบางอย่าง เช่น ไวรัสที่เกี่ยวข้องกับอะดีโน
ที่สามารถเดินหน้าได้อย่างรวดเร็ว
ตอนนี้ ผมไม่ได้กำหนดเงินสนับสนุนแน่นอน สำหรับราคาค่างวดของสิ่งนี้
แต่ผมค่อนข้างมั่นใจ ว่ามันไม่ได้ฟุ่มเฟือยเลย เมื่อเทียบกับอันตรายที่อาจเกิดขึ้น
ธนาคารโลกได้ประมาณไว้ว่า ถ้าเรามีไข้หวัดระบาดไปทั่วโลก
ความมั่งคั่งของโลกจะลดลงไป ประมาณสามล้านล้านดอลลาร์
และเราจะมีคนตายเป็นล้านๆ
การลงทุนนี้ได้มอบประโยชน์ที่เด่นชัด
เกินกว่าแค่เตรียมการให้พร้อมกับการระบาด
การสาธารณสุขพื้นฐาน การวิจัยและพัฒนา
สิ่งเหล่านี้อาจลดความไม่เท่าเทียมกัน ของสาธารณสุขทั่วโลก
และทำให้โลกของเราปลอดภัยมากขึ้น
ดังนั้น ผมคิดว่าสิ่งนี้ควรได้รับการพิจารณา เป็นอันดับแรกๆ
เราไม่ต้องตระหนกตกใจ
เราไม่ต้องกักตุนสปาเก็ตตี้กระป๋อง หรือลงไปอยู่ใต้ดิน
แต่เราต้องก้าวรุดต่อไป เพราะว่าเวลาไม่ได้เข้าข้างเรา
ถ้าหาก จะมีเรื่องดีๆ สักเรื่อง ที่มาจากการระบาดของอีโบล่า
ก็คงจะเป็นเพราะมันทำหน้าที่ปลุกให้คนตื่น ให้ทุกคนเตรียมพร้อม
ถ้าเราเริ่มกันเสียแต่ตอนนี้ เราก็จะพร้อมรับมือ กับการระบาดครั้งหน้า
ขอบคุณครับ
(เสียงปรบมือ)