ว่ากันว่าหากจะเป็นกวีต้องเคยตกนรกสักครั้ง
ครั้งแรกที่ฉันได้เข้าไปในเรือนจำ ฉันไม่แปลกใจต่อเสียงต่าง ๆ
เสียงแม่กุญแจ หรือเสียงประตูที่กำลังปิด หรือเสียงของตารางห้องขัง
ไม่มีสักสิ่งที่เหมือนกับ ที่ฉันเคยจินตนาการเอาไว้เลย
บางที นั่นอาจเป็นเพราะห้องขัง อยู่ในที่ค่อนข้างเปิดโล่ง
ที่มองเห็นท้องฟ้า
นกนางนวลกำลังบินผ่านไป และคุณคิดว่ามีทะเลอยู่ห่างไปไม่ไกล
ว่าคุณอยู่ใกล้ ๆ กับชายหาด
แต่อันที่จริง นกนางนวลบินผ่านไป กินอาหารที่กองขยะที่อยู่ใกล้ ๆ กับเรือนจำ
ฉันเดินต่อ เข้าไปในเรือนจำ ทันใดนั้น ฉันก็เห็นนักโทษที่กำลังเดินผ่านตัวอาคาร
นั่นเป็นเหมือนกับการย้อนกลับไป และฉันก็คิดว่า
ฉันอาจจะเป็นหนึ่งในพวกเขาก็ได้
ที่มีเรื่องราว สภาพแวดล้อม และความโชคดีอีกแบบหนึ่ง
เพราะว่าไม่มีใคร ไม่มีใครเลย ที่จะเลือกสถานที่เกิดได้
ปี ค.ศ. 2009 ฉันได้รับเชิญให้เข้าร่วมโครงการ
กับมหาวิทยาลัยซานมาติน (San Martín) ที่จัดขึ้นทีหน่วย 48
เพื่อสอนเกี่ยวกับการฝึกเขียน
ทัณฑสถานให้พื้นที่ด้านในสุดของเรือนจำ กับพวกเขา
และพวกเขาก็สร้างอาคารของมหาวิทยาลัย ตรงนั้น
นั่นเป็นครั้งแรก ที่ฉันได้เข้าไปพบกับนักโทษ
ฉันถามพวกเขาว่า ทำไมถึงขอฝึกเรียนการเขียน
พวกเขาตอบว่าเพราะอยากจะบันทึกทุกสิ่ง
ที่พวกเขาไม่สามารถพูดหรือทำได้ ลงบนหน้ากระดาษ
ฉันจึงตัดสินใจที่นำบทกวีไปสู่เรือนจำ
ฉันจึงบอกพวกเขาว่า ทำไมเราถึงไม่ลองฝึกเขียนบทกวีล่ะ
ถ้าหากพวกเขารู้ว่าบทกวีคืออะไรนะ
แต่ไม่มีใครรู้ว่าจริง ๆ แล้วกวีคืออะไร
นั่นบอกฉันว่าห้องเรียนนี้ต้องไม่ใช่แค่
ห้องเรียนสำหรับนักโทษมหาวิทยาลัย แต่ว่ามันต้องเป็นห้องเรียนสำหรับ
ทุกคนที่เป็นนักโทษ
ฉันจึงพูดว่า เพื่อที่เราจะเริ่มเรียน
ฉันต้องมีอุปกรณ์ที่เราทุกคนมี
อุปกรณ์นั้นคือภาษา
เมื่อเรามีภาษา เรามีชั้นเรียน เราจึงจะมีบทกวี
แต่สิ่งที่ฉันคาดไม่ถึงก็คือ ในเรือนจำก็มีความไม่เท่าเทียมกัน
หลายคนเรียนไม่จบแม้แต่ชั้นประถม
หลายคนไม่รู้จักตัวเขียน, รู้จักแต่ตัวพิมพ์
แถมยังเขียนไม่คล่องอีกด้วย
ดังนั้น เราจึงเริ่มกันด้วยการหาบทกลอนสั้น ๆ สั้นมาก ๆ แต่ก็มีประสิทธิภาพมาก
เราเริ่มอ่านงานของนักเขียนไปทีละคน
เมื่ออ่านบทกลอนสั้น ๆ ทุกคนก็เริ่มรู้สึกว่า
สิ่งที่ภาษาของบทกวีได้ทำก็คือ
การทำลายการใช้เหตุผลแบบหนึ่ง และใส่อีกระบบเข้าไป
การทำลายการใช้เหตุผลของภาษาคือ การทำลายการใช้เหตุผลของระบบเช่นกัน
ระบบที่เขาเคยชินที่จะตอบสนอง
ระบบใหม่จึงเกิดขึ้น ระเบียบใหม่
ซึ่งทำให้พวกเขาเข้าใจ ได้อย่างรวดเร็วมากจริง ๆ
ด้วยภาษาของบทกวี พวกเขาสื่อถึงทุกอย่างที่เขาต้องการจริง ๆ
มีคำพูดที่ว่า จะเป็นกวีจะต้องเคยตกนรกสักครั้ง
และสำหรับพวกเขา นรกนั้นมีอย่างล้นเหลือ
ครั้งหนึ่ง หนึ่งในพวกเขาพูดว่า "คุณไม่เคยหลับในคุก
คุณไม่สามารถข่มตาหลับได้ในคุก คุณไม่เคยจะสามารถปิดเปลือกตาได้"
ฉันจึงทำอย่างที่ฉันทำอยู่ตอนนี้
ให้ทุกคนอยู่ในความเงียบชั่วขณะหนึ่ง และฉันก็พูดว่า ทุกคุณ นี่แหละบทกวี
โลกแห่งเรือนจำกำลังปรากฎให้เห็น ในมือของพวกคุณ
ทุกสิ่งที่คุณพูดเกี่ยวกับเรื่องที่ว่า คุณไม่เคยนอนหลับได้เลย
มันกลั่นแสดงถึงความกลัว ทั้งหมดนี้ที่ไม่ได้มีเขียนไว้ นี่คือบทกวี
ดังนั้นเราจึงเริ่มใช้สิ่งที่มีอยู่ในนรกนั้น
เรานำความคิดในหัวของเรา ไปยังนรกขุมที่เจ็ด
ในนรกขุมที่เจ็ดที่เป็นของเรา และเป็นที่รักยิ่งนั้น
พวกเขาได้เรียนรู้ว่ากำแพงจะล่องหน จะร้องตะโกน
ได้ที่หน้าต่าง จะหลบซ่อนได้อยู่ในเงามืด
เมื่อจบการเรียนปีแรก
เราจัดงานเลี้ยงสิ้นปีเล็ก ๆ
อย่างที่ทำกันเมื่อเราทำงานด้วยความรัก
เราย่อมอยากฉลองและจัดงานเลี้ยง
เราจึงเชิญครอบครัว เพื่อน เจ้าหน้าที่ของมหาวิทยาลัยมาด้วย
สิ่งเดียวที่พวกเขาต้องทำก็คืออ่านบทกลอน
รับประกาศนียบัตร ปรบมือ และนั่นคืองานเลี้ยงที่เรียบง่ายของเรา
สิ่งเดียวที่ฉันต้องการที่จะฝากเอาไว้ คือวินาทีที่พวกชายเหล่านั้น
ที่ตัวใหญ่โตเมื่อพวกเขายืนอยู่ข้าง ๆ ฉัน
หรือหนุ่มน้อยทั้งหลาย ที่เต็มไปด้วยความภาคภูมิใจ
ถือแผ่นกระดาษในมือ ยืนตัวสั่นเหมือนเด็ก ๆ และเหงื่อแตกท่วม
และอ่านบทกลอนของเขาด้วยเสียงแหบห้าว
วินาทีนั้นทำให้ฉันได้คิดว่า นี่ต้องเป็นครั้งแรกสำหรับพวกเขาหลายๆ คน
ที่มีคนปรบมือให้ กับสิ่งที่พวกเขาได้ทำ
ในคุกมีสิ่งที่ไม่สามารถทำได้
ในคุก คุณไม่อาจฝันได้ ในคุก คุณร้องไห้ไม่ได้
มีคำพูดบางคำที่เกือบจะเป็นคำต้องห้าม เช่น คำว่า เวลา
คำว่าอนาคต คำว่าความปรารถนา
แต่พวกเรากล้าที่จะฝัน และฝันมากมายซะด้วย
เพราะพวกเราตัดสินใจว่าจะเขียนหนังสือ
ไม่ใช่แค่ว่าพกเราเขียนหนังสือ แต่พวกเรารวมเข้าเล่มเองด้วย
นั่นคือปลายปี ค.ศ. 2010
พวกเราตั้งเป้าหมายที่สอง และก็เขียนหนังสืออีกเล่ม
และก็รวบรวมเข้าเล่ม
นั่นเพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน เมื่อปลายปีที่แล้วเอง
สิ่งที่ฉันจะได้เห็นในแต่ละสัปดาห์ คือความเปลี่ยนแปลงของพวกเขา
ไปเป็นอีกคนหนึ่ง คือการที่พวกเขากำลังเปลี่ยนไป
การที่คำทำให้พวกเขาเกิดความภูมิใจ แบบที่พวกเขาไม่เคยรู้มาก่อน
ไม่เคยแม้แต่จะจินตนาการถึง
พวกเขาไม่รู้ว่าความภูมิใจนั้นมีอยู่ และพวกเขาสามารถรู้สึกภูมิใจในตนเองได้
ในช่วงการฝึกเขียนในนรกอันเป็นที่รักนั้น พวกเราให้ พวกเราแบ่งปัน
พวกเราเปิดอ้อมแขน หัวใจ และแบ่งปัน
ในสิ่งที่เรามี สิ่งที่เราสามารถทำได้ ทุกคน
ทุก ๆ คน อย่างเท่าเทียมกัน
ด้วยวิธีนั้น คุณอาจรู้สึกได้ว่าอย่างน้อยที่สุด
คุณกำลังซ่อมรอยแตกขนาดใหญ่ทางสังคม
ที่ทำให้คนอย่างพวกเขามองว่า เรือนจำเป็นปลายทางเดียว
ฉันจำวรรคหนึ่งของกวีผู้ยิ่งใหญ่ได้
ในหน่วย 48 ในชั้นเรียนของเรา นิโคลาส โดราโด:
"ฉันต้องตามหาเส้นด้ายที่ยาวไม่มีสิ้นสุด เพื่อเย็บรอยแผลรอยใหญ่นั้น"
บทกลอนทำให้เกิดสิ่งนี้ มันเย็บรอยแผลแห่งการแปลกแยก
มันเปิดประตู บทกวีเป็นดั่งกระจกเงา
มันสร้างกระจกเงา ซึ่งก็คือกวี
พวกเขาจดจำตัวเองได้ พวกเขามองเห็นตัวเองในบทกวี
และพวกเขาเขียนจากสิ่งที่พวกเขาเป็น และเป็นจากสิ่งที่พวกเขาเขียน
เพื่อที่จะเขียน พวกเขาต้องใช้ช่วงเวลา
ที่เป็นเวลาแห่งอิสระภาพ
พวกเขาต้องเข้าไปในความคิดของตัวเอง และค้นหาเสี้ยวเล็ก ๆ ของอิสระภาพ
ที่ไม่เคยมีใครที่จะลิดรอนไปได้ ในขณะที่พวกเขาเขียน
และใช้มันเพื่อพิสูจน์ว่า อิสระภาพเป็นสิ่งที่เป็นไปได้
แม้ว่าเขาจะยังอยู่ในที่คุมขัง และกรงขังเดียวที่เรามี
ในพื้นที่แสนวิเศษของเรา ก็คือคำว่า กรงขัง
และทุกคนในนรกของพวกเรา ก็ลุกเป็นไฟแห่งความสุข
เมื่อสายชนวนแห่งคำถูกจุดให้ลุกไหม้
(เสียงปรบมือ)
ฉันเล่าเรื่องมากมายเกี่ยวกับเรือนจำ เรื่องมากมายจากประสบการณ์ของฉัน
ในแต่ละสัปดาห์ และความสุขใจที่ฉันมีต่อมัน และการที่ฉันเปลี่ยนไปพร้อมกับพวกเขา
แต่พวกคุณไม่รู้หรอกว่าฉันอยากสุขใจแค่ไหน ถ้าพวกคุณสามารถได้สัมผัส ใช้ชีวิต
และมีประสบการณ์ แม้ว่านั่นจะเป็นเพียงแค่เสี้ยววินาที
สิ่งที่ฉันสุขใจในแต่ละสัปดาห์ และทำให้ฉันเป็นฉัน
(เสียงปรบมือ)
"หัวใจบดเคี้ยวหยดน้ำตาแห่งเวลา
ซึ่งเลือนบอดใบ้ด้วยแสงสว่าง
มันเก็บซ่อนความเร็วแห่งการมีอยู่
ที่ซึ่งภาพทั้งหลายถูกฉายผ่านให้เห็น
มันยืนหยัด สู้ไม่ถอย
หัวใจแตกสลายภายใต้สายตาเศร้า
ควบเข้าไปในพายุที่พ่นลูกไฟร้อน
ยืดอกที่ถูกถ่วงด้วยความละอายขึ้น
รู้ไว้ว่านั่นไม่ใช่แค่การอ่าน และทำตาม ๆ กันไป
แต่เป็นความปรารถนา ที่จะผืนฟ้าอันไร้ขอบเขต
หัวใจพักเพื่อที่จะคิดถึงสิ่งต่าง ๆ
ต่อสู้เพื่อไม่ให้ตกลงอยู่ในความคุ้นเคย
ตั้งใจเรียนรู้ที่จะรักโดยไม่ให้เกิดบาดแผล
หายใจเอาแสงอาทิตย์ สร้างกำลังใจ
มอบกายใจ ท่องเที่ยวไปหาเหตุผล
หัวใจต่อสู้ในบึงตม
ที่อยู่ที่ขอบของโลกใต้พิภพ
ทิ้งตัวลงอย่างไร้เรียวแรง และไม่ยอมให้กับหนทางที่ง่ายกว่า
ในขณะที่ย่างก้าวที่ไม่สม่ำเสมอของความสุข
ตื่นขึ้นเถิด
ปลุกให้ความนิ่งเฉยตื่นขึ้นมา
ผมชื่อ มาร์ติน บัสตาเมนเต้ (Martín Bustamante)
ผมเป็นนักโทษที่ หน่วย 48 ที่เรือนจำซาน มาติน
วันนี้ ผมได้รับอนุญาต ให้ออกจากเรือนจำได้เป็นกรณีชั่วคราว
และสำหรับผม บทกวีและวรรณกรรม
ได้เปลี่ยนชีวิตของผม
ขอบคุณครับ (เสียงปรบมือ)
คริสตินา: ขอบคุณค่ะ
(เสียงปรบมือ)