Bazıları TED Konuşması'nın bir formülü olduğunu düşünüyor:
"Konuşmayı yuvarlak, kırmızı bir halı üstünde yap."
"Çocukluk hikâyesi paylaş."
"Kişisel bir sırrı açıkla."
"Harekete geçmek için ilham verici bir sonla bitir."
Hayır.
Bir TED Konuşması'nı düşünmenin yolu bu değil.
Aslında bu araçları çok fazla kullanırsanız,
sadece klişe veya duygusal olarak manipülatif görüneceksiniz.
Ama bütün harika TED Konuşmaları'nın ortak bir yanı var
ve bunu sizinle paylaşmak istiyorum.
Çünkü son 12 yıldır bunlar gibi yüzlerce müthiş
TED konuşmacısını dinleyerek olaya yakından şahit oldum.
Konuşmalarını ana yayına hazırlamalarına yardım ettim
ve harika bir konuşmanın
ne olduğuna dair sırları direkt onlardan öğrendim.
Bu konuşmacılar ve konuları tamamen
farklı gelse de,
aslında bir ortak ana bileşene sahipler.
Ve işte bu:
Konuşmacı olarak bir numaralı göreviniz
dinleyicilerinizin akıllarına olağanüstü bir hediye aktarmak --
fikir adını verdiğimiz ilginç ve güzel şey.
Ne demek istediğimi size göstereyim.
İşte Haley.
Kendisi bir TED Konuşması vermek üzere
ve dürüst olmak gerekirse korkmuş durumda.
(Video) Sunucu: Haley Van Dyck!
(Alkış)
18 dakika boyunca
çoğu daha önce hiç birbirini görmemiş 1.200 kişi
beyinlerinin Haley'nin beyni ve birbirlerininkiyle
hizalandığını anlıyor.
Cidden aynı beyin dalgası örüntüsünü göstermeye başladıklarını görüyorlar.
Sadece aynı duyguları hissettiklerini söylemiyorum.
Daha da ürkütücü bir şey oluyor.
Bir dakikalığına Haley'nin beynine bakalım.
Karmakarışık şekilde birbirine bağlı milyarlarca nöron var.
Ama buraya bakın, işte burada --
birkaç milyon tanesi tek bir fikri temsil edecek
şekilde birbirine bağlanmış durumda.
Ve inanılmaz bir şekilde aynı model gerçek zamanlı olarak
dinleyen herkesin aklında yaratılıyor.
Bu doğru, birkaç dakika içinde
milyonlarca nöronu içeren bir model
sadece bir sesi dinleyen ve bir yüzü izleyen insanlarla
1.200 aklın içine ışınlanıyor.
Ama bekleyin -- o zaman fikir nedir?
Dünyayı anlamanıza ve yönlendirmenize yardımcı olan
bilgi örüntüleri olarak düşünebilirsiniz.
Fikirler karmaşık ve analitik olandan
basit ve estetik olana kadar
tüm şekil ve büyüklüklerde olurlar.
İşte TED sahnesinden paylaştığımız birkaç örnek.
Sör Ken Robinson -- yaratıcılık çocuklarımızın geleceği için anahtardır.
(Video) Sör Ken Robinson: Benim iddiam eğitimde
artık yaratıcılığın okuryazarlık kadar önemli olduğu
ve aynı seviyede görmemiz gerektiği.
Chris Anderson: Elora Hardy -- bambuyla inşa etmek güzeldir.
(Video) Elora Hardy: Her yerde büyürler,
güçlüdürler, zariftirler, depreme dayanıklıdırlar.
CA: Chimamanda Adichie -- insanlar tek bir kimlikten fazlasıdırlar.
(Video) Chimamanda Adichie: Tek bir hikâye klişeler yaratır
ve klişelerle ilgili sorun doğru olmamaları değil,
eksik olmalarıdır.
CA: Aklınız fikirlerle kaynaşıyor
ve sadece tesadüfen değil.
Dikkatli bir şekilde birbirine bağlanır.
Hep beraber kişisel dünya görüşünüz olan inanılmaz
karmaşık yapıları oluştururlar.
Beyninizin işletim sistemidirler.
Dünyaya nasıl yön verdiğinizdir.
Milyonlarca kişisel fikrin bileşiminden oluşurlar.
Yani, örneğin, eğer dünya görüşünüzün küçük bir bileşeni
yavru kedilerin çok sevilesi olduğu düşüncesiyse,
bunu gördüğünüzde
bu şekilde tepki verirsiniz.
Ancak eğer dünya görüşünüzün diğer bir bileşeni
leoparların tehlikeli olduğu düşüncesiyse,
bunu gördüğünüzde,
biraz farklı tepki verirsiniz.
Bundan dolayı dünya görüşünüzü
oluşturan düşüncelerin neden gerekli olduğu oldukça açıktır.
Mümkün olduğunca güvenilir olmalarını istersiniz -- dışarıdaki
korkutucu ama harika gerçek dünyaya bir rehber.
Farklı insanların dünya görüşleri dramatik şekilde farklı olabilir.
Örneğin,
bu resmi gördüğünüzde dünya görüşünüz nasıl tepki verir:
(Video) Dalia Mogahed: Bana baktığınızda ne düşünüyorsunuz?
"İnançlı bir kadın," "bir uzman," hatta belki "bir rahibe"?
Ya da "baskılanmış," "beyni yıkanmış,"
"bir terörist"?
CA: Cevabınız ne olursa olsun,
farklı şekillerde tepki verecek olan milyonlarca insan var.
Bu yüzden fikirler gerçekten önemlidir.
Eğer doğru aktarılırlarsa, birinin dünya hakkındaki görüşünü
ve davranışlarını hem şimdi,
hem de gelecekte sonsuza dek değiştirmeye muktedirdirler.
Fikirler insan kültürüne şekil veren en güçlü kudrettir.
Eğer bir konuşmacı olarak
bir numaralı görevinizin seyircilerin akıllarında
bir fikir oluşturmak olduğunu kabul ederseniz,
bu görevi gerçekleştirmek için işte size dört rehber:
Bir, konuşmanızı sadece bir tek büyük fikirle sınırlayın.
Fikirler karmaşık şeylerdir;
en çok tutkun olduğunuz tek bir fikre
odaklanmanız için içeriğinizi kısaltmanız
ve bir şeyi doğru şekilde açıklamak için kendinize bir şans vermeniz lazım.
İçerik sağlamanız, örnekler paylaşmanız, inandırıcı hâle getirmeniz lazım.
Yani bir fikir seçin
ve tüm konuşmanız boyunca aynı temada gitmeyi sağlayın,
böylece söylediğiniz her şey bir şekilde ona bağlanır.
Dinleyicilerinize umurlarında olacak bir şey verin.
Seyircilerinizin akıllarında bir şeyler inşa etmeye başlamadan önce,
sizi davet etmeleri için izinlerini almalısınız.
Ve buna ulaşmak için ana araç?
Merak.
İzleyicilerinizin merakını çekin.
Neden bir şeyin mantıksız olduğunu ve
açıklama gerektirdiğini tanımlamak için ilgi çekici, kışkırtıcı sorular kullanın.
Eğer birinin dünya görüşünde bir bağlantısızlığı ortaya koyarsanız,
o bilgi açığını kapatmaya ihtiyaç duyarlar.
O arzuyu bir kez uyandırınca
fikrinizi oluşturmaya başlamak çok daha kolay olacaktır.
Üç, hâlihazırda izleyicinizin anladığı kavramlarla
adım adım fikrinizi inşa edin.
Dinleyicinizin akıllarında
hâlihazırda mevcut olan kavramları bir araya getirmek için
dilin gücünü kullanın --
sizin dilinizi değil, onların dilini.
Onların olduğu yerden başlayın.
Konuşmacılar hayatlarındaki birçok terim ve kavramın izleyicilere tamamen
yabancı olduğunu çoğunlukla unuturlar.
Metaforlar bu parçaların nasıl birbirine
uyduğunu göstermede önemli bir rol oynayabilir,
çünkü dinleyicinin hâlihazırda anladığı fikre dayanarak
modelin arzulanan şeklini ortaya koyarlar.
Örneğin, Jennifer [Kahn]
CRISPR adı verilen müthiş yeni bir biyoteknolojiyi açıklamak istediğinde
şöyle dedi, "Sanki ilk defa
DNA'yı düzenlemek için bir sözlük işlemciniz var.
CRISPR genetik bilgiyi gerçekten de kolayca kesip yapıştırmanızı sağlar."
Bunun gibi inandırıcı açıklamalar, akıllarınızda hemen yer ederken,
doyurucu bir keşfetme anı da sunar.
Bundan dolayı konuşmanızı güvendiğiniz arkadaşlarla deneme yapmanız
ve hangi kısımlarda karmaşa yaşadıklarını bulmanız önemli.
Dört, işte son ipucu:
Fikrinizi paylaşmaya değer yapın.
Bununla demek istediğim, kendinize şu soruyu sorun:
"Bu fikir kime yararlı?"
Cevabınızı dürüstçe vermenizi istiyorum.
Eğer fikir sadece size veya organizasyonunuza hizmet ediyorsa,
o zaman üzgünüm ki muhtemelen paylaşmaya değer değil.
İzleyiciler bunu fark edecektir.
Ama eğer fikrin birinin gününü şenlendireceğine
veya birinin bakış açısını
daha iyiye götüreceğine veya birine
bir şeyi farklı yapmak üzere ilham vereceğine inanıyorsanız,
o zaman gerçekten harika bir konuşma için temel içeriğiniz var,
ki bu hem onlara, hem bize bir armağan olabilir.