Din inançtan fazlasıdır.
Din güç ve etkidir.
Her gün inancımız ne olursa olsun
bu etki hepimize tesir eder.
Dinin günümüzdeki devasa etkisine rağmen
onu toplumun diğer bütün sektörlerinden
farklı bir şekilde inceler ve sorumlu tutarız.
Örneğin, bugün eğer hiçbir kadının
lider konumunda olamayacağını söyleyen
bir hükûmet ya da şirket olsaydı,
hiçbir kadının karar verme yetkisi olamaz,
hiçbir kadın herhangi bir finansal işle ilgilenemez,
öfkelenirdik.
Yaptırımlar olurdu.
Bu hemen hemen bugün dünyadaki bütün dinlerde yaygın bir uygulama.
Dünyevi hayatta kabul etmediğimiz şeyleri
dini yaşamımızda kabul ediyoruz.
Bunu biliyorum çünkü 30 yıldır böyle yapıyorum.
Büyürken her türlü cinsiyet ayrımcılığıyla savaşan bir kızdım.
Erkeklerle sokak basketbolu oynardım ve kendimi aralarına sokardım.
Birleşik Devletler'in ilk kadın başkanı olacağımı söylerdim.
40 yıldır unutulmuş olan
Eşit Hakların Düzenlenmesi için savaşıyordum.
Ailemin her iki tarafında da evin dışında çalışan
ve yüksek eğitim seviyesine ulaşan ilk kadındım.
Dinim dışında, hiçbir zaman kadın olduğum için
dışlanmayı kabul etmedim.
Bu süre boyunca,
son derece ataerkil olan Ortodoks Mormon dininin bir parçasıydım.
Aşırı derecede geleneksel bir ailede büyüdüm.
Sekiz kardeşim ve evden çıkmayan bir annem var.
Babam aslında bir cemaatte dini liderdi.
Değerimin ve saygınlığımın bütün hayatım boyunca bildiğim
bu kurallara göre belirlendiğine inanarak büyüdüm.
Bakire evlen, asla alkol kullanma,
sigara içme. her zaman hizmet et,
iyi bir çocuk ol.
Kurallarımızdan bazıları katıydı,
ama kurallara insanları sevdiğin için uyardın
ve dinini sevdiğin, inandığın için.
Mormonizmle ilgili her şey ne giyeceğini, kimle çıkacağını,
kimle evleneceğini belirlerdi.
Hangi iç çamaşırını giyeceğini belirlerdi.
Kendim de dâhil tanıdığım herkesin
kazandıklarının %10'unu kiliseye bağışladığı türden
bir dindendim.
Gazete dağıtımından ve bebek bakıcılığından %10 bağışlardım.
Annelerin çocuklarına şunu anlattığını duyduğum bir dindardım,
iki yıllık misyonerlik görevi için ayrılırken,
onursuzca eve dönüp
günah işlemek yerine ölmeyi tercih ederlerdi.
Her yıl gay olduğu için
toplum önüne çıkmaktan korkan çocukların
kendini öldürdüğü türden bir dindenim.
Ama bunların yanında benim dinimde,
dünyanın neresinde olursam olayım,
birbirimize derhal yardım edeceğimiz arkadaşlıklarım vardı.
Bu güvenli hissettiğim yerdi. Yaşam hakkındaki kesinlik ve berraklıktı.
Küçük kızımı yetiştirmek için yardım aldım.
Bu yüzden hiç soru sormadan sadece erkeklerin yönetmesini kabul ettim
ve hiçbir şey sormadan
kadınların papazlık dediğimiz, Tanrı'nın dünyadaki ruhsal yetkisine
sahip olamayacağını kabul ettim.
Erkekler ve kadınlar arasında işletme bütçesi, disiplin kurulları
ve karar verme kapasitesindeki farklılıkları kabul ettim
ve dinime izin verdim,
çünkü dinimi seviyordum.
Durana kadar,
gerçek erkek işlerinin destek personeli olarak muamele görmeme
olanak sağladığımı fark ettim.
Kendi içimde bu çelişkiyle yüzleştim
ve toplumdaki diğer aktivistlere katıldım.
Son 10 yıldır ve daha fazla zamandır çok çok sıkı çalıştık.
Yaptığımız ilk şey bilinci yükseltmekti.
Görmediğin şeyi değiştiremezsin.
Podcastlar yayınlamaya, blog kullanmaya, makaleler yazmaya başladık.
Toplumumuzda kadınlarla erkeklerin
eşit olmadığı yüzlerce yönü listeledim.
Yaptığımız bir sonraki şey, savunma örgütleri inşa etmekti.
Kilisede pantolon giymek ve erkeklerin toplantılarına gitmek gibi
göz ardı edilemez şeyler yapmaya çalıştık.
Bunlar kolay şeyler gibi görünüyor
fakat bize yani organizatörlere göre, hepsi inanılmaz derecede zordu.
Dostluklarımızı kaybettik. İşlerimizi kaybettik.
Günlük olarak nefret postaları aldık.
Yerli basın tarafından sosyal medyada saldırıya uğradık.
Ölüm tehditleri aldık.
Toplumdaki saygınlığımızı kaybettik. Bazılarımız aforoz edildi.
Çoğumuz disiplin kurulu önüne çıkarıldı
ve çok sevdiğimiz toplumumuz tarafından reddedildi,
çünkü biz onları daha iyi yapmak istedik, çünkü daha iyi olabileceğimize inandık.
Kendi insanımdan gelen bu tepkiyi normal karşılamaya başladım.
Biri seni değiştirmeye ya da eleştirmeye çalıştığında,
nasıl hissedildiğini biliyorum.
Ama bütün bu işler boyunca beni tamamıyla şok eden
dindar olmayan sol kesimden de dindar olan sağ kesimin hararetiyle
eşit ölçüde iğneleyici söz işitmemiz oldu.
Laik arkadaşlarımın fark edemediği şu söylemlerin din düşmanlığı olduğuydu.
"Tüm dindar insanlar deli ya da aptal."
"Dine önem vermeyin."
"Onlar homofobik ve cinsiyetçi olacaklar."
Bu tür bir düşmanlığın
aşırı dincilikle kavga etmek olmadığını anlamadılar,
bu aşırı dinciliği besliyordu.
Bu argümanların işe yaramayacağını biliyorum,
çünkü biri bana da Mormon olduğum için aptal olduğumu söylemişti.
Bu kendimi, insanlarımı, inandığım her şeyi
savunmama neden olmuştu, çünkü biz aptal değiliz.
Yani eleştiri ve düşmanlık işe yaramıyor ve ben bu argümanları dinlemedim.
Bu argümanları duyduğumda, hâlâ tüylerim diken diken oluyor,
çünkü ailem ve arkadaşlarım var.
Bunlar benim insanlarım ve onları ilk savunan benim,
ama mücadelem gerçek.
Hâlâ bu inançlarını diğerlerinde yol açabileceği
kötülük ya da zarardan onları sorumlu tutarken,
birilerinin inançlarına nasıl saygı gösteririz?
Bu zor bir soru. Hâlâ mükemmel bir cevabım yok.
Ailem ve ben bu cambaz ipi üzerinde 10 yıldır yürüyoruz.
Onlar zeki insanlar. Onlar sevgi dolu insanlar.
Onların bakış açısını anlamanız için size yardım etmeye çalışayım.
Mormonizm'de, eğer kurallara uyarsan,
tüm dini ritüelleri uygularsan,
öldükten sonra tekrar ailenle birlikte olacağına inanırız.
Ebeveynlerime göre, şu an kolsuz bir üst giymem kadar
basit bir şey olan omuzlarımın görünüyor olması,
beni değersiz yapıyor.
Sonsuza kadar ailemle birlikte olmayacağım.
Ama daha fazlası, 15 yaşında trajik bir kazada ölen bir kardeşim vardı
ve bunun anlamı, en basitinden, bir daha bir aile olarak bir arada olamayacağımız.
Ailem neden moda ya da kadın hakları gibi
basit şeylerin kardeşimi bir daha görmemi
engelleyeceğini anlayamıyor.
İşte uğraştığımız zihniyet bu
ve eleştirmek bunu değiştirmez.
Bu yüzden ailem ve ben ip üstünde yürüyor,
kendimizi açıklıyor, birbirimize saygı duyuyoruz,
ama aslında hayatlarımızı yaşayarak birbirimizin çok basit inançlarını
geçersiz kılıyoruz ve bu çok zor oluyor.
Bunu yapabiliyor olmanın yolu
savunma kalkanlarını geride bırakmaktır
ve inandıklarının ya da inanmadıklarının yumuşak taraflarını görebilmektir
ve de sınırları açık tutarken birbirine saygı duymaya çalışmaktır.
Laik sol, ateist, ortodoks ve dindarların tümünün
anlamadığı diğer bir şey de,
neden dini aktivizmin umursanması gerektiği?
Yüzlerce insanın "Dinini sevmiyorsan bırak onu."
dediğini söyleyemeyeceğim.
Neden bunu değiştirmeye çalışıyorsun.
Çünkü Sebt günlerinde,
politikamızdaki çatlaklar, sağlık politikamız
ve dünya üzerindeki şiddeti öğrendik.
Eğitimin, askeriyenin, mali kararların içine sızıyor.
Bu kurallar yasal ve kültürel olarak yazılı hâle geliyor.
Gerçekten, benim dinimin milletimin üstünde devasa bir etkisi var.
Örneğin, Kaliforniya Öneri 8 boyunca kilisem Kaliforniya'daki
eşcinsel evliliklerle mücadele edebilmek için
22 milyon doların üstünde bağışa ulaştı.
Kırk yıl önce, siyasi tarihçiler şöyle der,
Eşit Haklar Kanunu'na Mormon muhalefeti olmasaydı,
şu anda anayasamızda Eşit Haklar Kanunu olurdu.
Bu kaç yaşamı etkiledi?
Bütün bu ince kanun ve kuralların her biri için
zamanımızı harcayıp mücadele edebiliriz
ya da kendimize şunu sorabiliriz:
Neden cinsiyet eşitsizliği tüm dünya çapında ihmal ediliyor?
Bu tavır neden?
Çünkü din sadece ahlakın kökenini oluşturmadı.
Normalliğin tohumlarını yarattı.
Dinler serbest bırakabilir ya da hükmü altına alabilir,
güçlendirebilir ya da sömürebilir, rahatlatabilir ya da yıkabilir
ve insanlar üzerindeki bu kıstaslarda etik ve ahlaki olarak
genellikle sorumlu olanlar yetkili değildir.
Dinler kovulamaz ya da görmezden gelinemez.
Onları gerçekten ciddiye almalıyız.
Ama az önce de konuştuğum gibi bir dini etkilemek kolay değil.
Size insanların ne yaptığını söyleyeceğim.
Bizim grublarımız küçük, bizden yüzlerce var,
fakat devasa bir etkimiz var.
Şu anda, ilk kez kadınların resimleri salonlarda erkeklerin
yanına asılıyor.
Kadınlar artık kiliselerdeki geniş toplantılarda dua edebiliyorlar
ve eskiden asla genel konferanslarda bulunamazlardı.
Geçen hafta, tarihi bir hareket olarak,
üç kadın bütün kiliseleri denetleyecek olan liderlik kuruluna
davet edildi.
Mormon toplumunda cinsiyet eşitsizliğinin konuşulmasına
izin veren algısal değişimler gördük.
Daha muhafazakar kadınların adım atması ve gerçek değişim için
bir alan açtık, küçümsensek dahi,
"kadınlar" ve "papazlık" kelimeleri artık aynı cümlede kullanılabiliyor.
Bu hiç olmamamıştı.
Kızım ve yeğenlerim benim hiç sahip olmadığım bir din mirasını devralıyor,
daha fazla eşit -- etkimiz oldu.
Bu saflarda erkek toplantılarına girmeye çalışmak
kolay değildi.
Yüzlerce kişi, sırayla,
kapıyı açtığımızda
"Üzgünüm, bu toplantı sadece erkekler için" derlerdi
ve geri çekilip içeri giren, 12 kadar küçük yaştaki
biz çizgide dururken kavalyelik edilerek
bizi geride bırakıp giden erkeklerin toplantıya girmesini izlerdik.
Fakat, çizgideki o kadınlardan hiçbiri o günü unutmayacak.
ve bizi geride bırakıp giden hiçbir çocuk o günü unutmayacak.
Eğer çok uluslu bir şirket olsaydık ve bu yaşansaydı
bu hakaret olurdu
fakat biz sadece bir diniz.
Hepimiz sadece dinlerin bir parçasıyız.
Dine bu şekilde bakıp durmaya devam edemeyiz,
çünkü bu sadece beni etkilemiyor, kızımı etkiliyor
ve hepinizin kızlarını ve onların sahip olduğu fırsatları,
ne giyebildiklerini, kime âşık olup kimle evlenebileceklerini,
üreme sağlığına erişimi olup olmadığını.
Laik bağlamda ahlakı geliştirmemiz gerekiyor,
bu dünyadaki bütün dinler için etik inceleme
ve hesap verebilirliği oluşturur
fakat bunu saygılı bir şekilde yapmaya ihtiyacımız var,
bu iş birliğini doğurur, fanatizmi değil.
Bunu cinsiyet eşitliği için ayağa kalkarak
cesaretin görmezden gelinemez etkisiyle yapabiliriz.
Şu an dünya nüfusunun yarısının dünya çapındaki
dinlerimiz, kiliselerimiz, sinagoglarımız,
camilerimiz ve türbelerimizde sesi ve eşitliği olmasının zamanı.
Ben kendi insanlarım için çalışıyorum. Siz sizinkiler için ne yapıyorsunuz?
(Alkışlar)