Zullen we doen wat nodig is om klimaatverandering tegen te gaan?
Ik benader deze vraag niet als groene actievoerder,
ik ben eigenlijk zelfs een rampzalig recycler.
Ik benader de vraag
als professioneel waarnemer van financiële beleidsvorming
en als iemand die zich afvraagt hoe de geschiedenis ons zal beoordelen.
Deze ring, die van mijn opa was,
zal ooit doorgegeven worden aan mijn zoon Charlie.
En ik vraag me af wat zijn generatie,
en wellicht de generatie die volgt,
zal denken over de twee eerdere levens die de ring heeft meegemaakt.
Mijn opa was een mijnwerker.
In zijn tijd werd het nog geaccepteerd fossiele brandstoffen te verbranden
om energie te genereren en economieën te helpen ontwikkelen.
We weten dat dit nu niet het geval is,
vanwege de broeikasgassen die steenkool genereert.
Maar vandaag de dag
vrees ik dat het de industrie is waar ik in werk
die meer afgerekend zal worden op diens invloed op het klimaat --
meer nog zelfs, dan mijn grootvader's industrie.
Ik werk uiteraard in de bankensector,
die herinnerd zal worden voor diens crisis in 2008 --
een crisis die de aandacht en financiën van overheden afleidde
van een aantal zeer belangrijke beloftes,
beloftes zoals die gemaakt werden in 2009 op de Copenhagen Climate Summit,
om jaarlijks 100 miljard dollar vrij te maken
om ontwikkelingslanden te helpen
af te stappen van het verbranden van fossiele brandstoffen
en over te gaan op het gebruik van schonere energie.
Die belofte is nu al in gevaar.
En dat is een serieus probleem,
want de overgang naar schonere energie dient zo snel mogelijk te gebeuren.
Ten eerste,
omdat broeikasgassen, eenmaal vrijgekomen,
tientallen jaren in de atmosfeer blijven.
En ten tweede,
als een ontwikkelingseconomie haar electriciteitsnetwerk inricht
op het gebruik van fossiele brandstoffen,
is dit in de toekomst veel duurder om te veranderen.
Dus voor het klimaat
zal de geschienis oordelen dat de bankencrisis
net op het verkeerde tijdstip gebeurde.
Het verhaal hoeft echter niet zo naargeestig te zijn.
Drie jaar geleden stelde ik dat overheden
de middelen die gebruikt zijn ter redding van het financieel stelsel,
zou kunnen gebruiken voor andere mondiale problemen.
En deze argumenten worden mettertijd sterker, niet zwakker.
Laten we kort terugkijken op wat die middelen precies waren.
Toen de financiële crisis in 2008 insloeg,
begonnen de centrale banken van de VS en het VK met het opkopen van obligaties
die door hun eigen overheid waren uitgegeven,
in een beleidsvorm die 'quantative easing' heet.
Afhankelijk van wat er gebeurt wanneer de obligaties vervallen,
is dit gelddrukkerij onder een andere naam.
En ze drukten als wilden.
Alleen de VS al
creëerden vier biljoen dollar aan eigen valuta.
Dit werd niet in afzondering gedaan.
In een opmerkelijke samenwerking
werden de 188 landen die het IMF vormen, het Internationaal Monetair Fonds,
het eens om 250 miljard dollar aan eigen valuta uit te geven --
het Speciaal Trekkingsrecht (STR) --
om reserves wereldwijd een impuls te geven.
Toen de financiële crisis overwaaide naar Europa
beloofde Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank,
"te doen wat nodig is."
En dat hebben ze gedaan.
De Japanse centrale bank herhaalde deze woorden --
precies dezelfde toezegging --
om 'te doen wat nodig is' om de eigen economie weer te doen opleven.
In beide gevallen
betekende 'te doen wat nodig is' biljoenen dollars meer,
in een gelddrukkingsbeleid dat vandaag de dag nog doorgaat.
Wat dit aantoont,
is dat wanneer ze geconfronteerd worden met bepaalde wereldwijde problemen,
beleidsmakers in staat zijn gezamenlijk en met spoed te handelen
en bereid zijn de risico's te nemen
van een ongebruikelijk beleid als geldcreatie.
Dus laten we teruggaan naar de aanvankelijke vraag:
kunnen we geld drukken voor het klimaat?
Drie jaar geleden
was het idee om geld op deze manier te gebruiken
een soort taboe.
Als het idee van geld als eindige hulpbron ontkracht wordt,
kunnen overheden spoedig overspoeld raken
met eisen van het volk om geld te drukken voor andere doeleinden:
onderwijs, gezondheidszorg, welzijnszorg,
zelfs defensie.
En er bestaan enkele desastreuze historische voorbeelden van geldcreatie,
ongecontroleerde geldcreatie,
die hyperinflatie tot gevolg hadden.
Denk aan de Weimarrepubliek in 1930,
Zimbabwe, meer recentelijk in 2008,
toen de prijzen van basisbehoeften, zoals brood, elke dag verdubbelden.
Maar dit alles is een stimulans voor het publieke debat,
zo sterk zelfs dat geldcreatie voor publiek gebruik
nu openlijk wordt besproken in de financiële media,
zelfs in enkele politieke manifesten.
Het is echter van belang dat het debat hier niet stopt,
bij het drukken van nationale valuta.
Omdat klimaatverandering een gedeeld, wereldwijd probleem is,
zijn er dwingende redenen
om de internationale valuta te drukken
die door het IMF wordt uitgegeven,
om het project te financieren.
Het Speciale Trekkingsrecht, ofwel STR,
is de elektronische eenheid van rekeningen bij het IMF,
die overheden gebruiken om gelden naar elkaar over te maken.
Zie het als een peer-to-peernetwerk voor betalingsverkeer
net als Bitcoin, maar dan voor overheden.
Het is een echt wereldwijd netwerk.
Elk van de 188 lidstaten van het IMF
houdt bepaalde STR quota aan als deel van de deviezenvoorraad.
Dit zijn nationale vermogensopslagen
die landen aanhouden om zichzelf tegen valutacrises te beschermen.
En die wereldwijde insteek is waarom het IMF
op het hoogtepunt van de financiële crisis in 2009
250 miljard dollar extra uitgaf --
omdat het als collectieve, wereldwijde handeling diende
die in één keer zowel kleine als grote landen veiligstelde.
Maar dit --
dit is het interessante.
Meer dan de helft van de extra STR'en die in 2009 gedrukt werden --
een waarde van zo'n 150 miljard dollar --
is naar landen gegaan met reeds ontwikkelde markten,
waarvan de meeste niet echt behoefte hebben aan deze deviezenreserves
omdat ze flexibele wisselkoersen hanteren.
De extra reserves die in 2009 geprint werden,
waren uiteindelijk, tenminste voor landen met ontwikkelde markten,
dus niet echt nodig.
En tot op vandaag blijven ze dan ook ongebruikt.
Dus hier is een idee:
als een eerste stap,
waarom beginnen we niet die ongebruikte,
extra STR'en die gedrukt zijn in 2009
te besteden aan het tegengaan van klimaatverandering?
Ze zouden, bijvoorbeeld, gebruikt kunnen worden
om obligaties te kopen, uitgegeven door het Green Climate Fund van de VN.
Dat is een fonds dat in 2009 tot stand kwam
nadat in Kopenhagen klimaatakkoorden werden gesloten.
Het fonds diende ertoe financiële middelen over te brengen naar ontwikkelingslanden
om hun klimaatprojecten te doen slagen.
Het fonds is een van de succelvolste van zijn soort geworden
door het ophalen van ruim 10 miljard dollar.
Maar als we die extra STR'en gebruiken,
helpt dat overheden op weg
naar het halen van de doelstelling van 100 miljard dollar per jaar,
die op een zijspoor kwam door de financiële crisis.
Het zou ook kunnen dienen als een test.
Als dit soort gebruik van de STR'en weinig inflatoire gevolgen heeft,
kan dat worden gebruikt
om extra uitgifte van STR's te rechtvaardigen,
bijvoorbeeld om de 5 jaar,
opnieuw met de belofte van ontwikkelde landen
dat zij hun deel van de nieuwe reserves
af zullen staan aan het Green Climate Fund.
Het drukken van internationaal geld op deze manier heeft meerdere voordelen
ten opzichte van het drukken van nationale valuta's.
Ten eerste is het gemakkelijk uit te leggen
dat het uitgeven van geld aan de vermindering van klimaatverandering
iedereen ten goede komt.
Het is niet zo
dat een bepaald deel van de maatschappij er meer van profiteert.
Daarmee worden onderlinge geschillen over aanspraken vermeden.
We mogen ook vasstellen dat omdat het zoveel landen vergt
om in te stemmen met het drukken van extra STR'en,
het erg onwaarschijnlijk is dat geldschepping uit de hand zal lopen.
Wat rest is collectieve, wereldwijde actie --
gecontroleerde wereldwijde actie --
gericht op een wereldwijd goed.
En,
zoals we hebben geleerd bij geldscheppingsprojecten,
kan het opstellen van regelgeving eventuele bezwaren wegnemen.
Ter illustratie:
het uitgeven van deze extra 5-jaarlijkse STR'en zou beperkt kunnen worden,
zodat deze internationale valuta nooit meer dan vijf procent bedraagt
van de wereldwijde deviezenvoorraad.
Dat is van belang om te voorkomen
dat de VS eventueel bang zou worden
dat de STR de dollar zou vervangen
als leidende valuta in internationale financiën.
Het enige wat de STR waarschijnlijk van de dollar zal afpakken in dit plan,
is diens bijnaam, 'the greenback'.
Want zelfs mét quotaeisen
had het IMF haar uitgifte --
haar reusachtige uitgifte van STR'en in 2009 --
met nog een extra 200 miljard dollar kunnen verhogen in 2014.
Dus hypothetisch gesproken
zou dat betekenen dat ontwikkelde landen bijna 300 miljoen dollar aan STR'en
aan het Green Climate Fund hadden kunnen bijdragen.
Dat is dertig keer wat het fonds vandaag de dag heeft.
En weet je,
hoe spectaculair dat ook klinkt,
het is slechts het begin van 'doen wat nodig is'.
En om even te bedenken
welke geweldige dingen met dat geld gedaan kunnen worden,
neem zoiets:
in 2009
beloofde Noorwegen een miljard dollar van haar deviezen aan Brazilië
als dat land haar doelstellingen met betrekking tot ontbossing zou halen.
Sindsdien heeft dat programma
tot een vermindering in ontbossing van maar liefst 70 procent geleid
in het afgelopen decennium.
De daarmee gepaard gaande daling van 3.2 miljard ton aan koolstofdioxide
staat gelijk aan het van de weg af halen van alle Amerikaanse auto's
voor drie hele jaren.
Dus wat zouden we kunnen doen
met 300 andere prestatiebeloningsprojecten om klimaatverandering tegen te gaan,
op wereldwijd niveau gedirigeerd?
We zouden auto's tientallen jaren van de weg af kunnen houden.
Dus,
laten we niet kibbelen over óf we klimaatverandering kunnen financieren.
De echte vraag is:
geven wij genoeg om de toekomstige generaties
om dezelfde beleidsrisico's te nemen als toen we het financiëel stelsel redden?
Al met al
zouden we het kunnen doen,
hebben we het gedaan,
en doen we het vandaag de dag.
We moeten, moeten, moeten, 'doen wat nodig is'.
Bedankt.
(Applaus)