Ben öldüğümde,
bedenimi açıkta bıraksınlar ki hayvanlar tarafından yensin.
Bedenin böyle hayvanlara yem edilmesi her yiğidin harcı değildir.
(Kahkahalar)
Belki de çoktan ailenizle ölüm sonrasını konuşmuşsunuzdur.
Belki de, ne bileyim, yakılmakta karar kılmışsınızdır.
Daha açık konuşmak gerekirse
ölü bedenim için önerim şu anda pek de yasal sayılmaz
ama örnekleri de yok sayılmaz.
İnsanlık tarihi boyunca ölülerimizi açıkta bırakıyoruz.
Buna teşhir defni denir.
Aslında daha konuşurken gerçekleşiyordur.
Tibet'in dağlık bölgelerinde mesela.
Onlarda adı "gökyüzü defni"dir.
Bedenin akbabalara yem edildiği bir tören.
Hindistan'ın Mumbai şehrinde Parsi dini mensupları
ölülerini "Sessizlik Kuleleri" dedikleri yapılara koyarlar.
Bunlar ufak genel kültür bilgileri
ama yine de Batı'da yaygın değiller.
Bize uyan şeyler değiller.
Amerika'da cenaze merasimi kimyasal mumyalama
ve ardından yerel bir mezarlığa definden ibarettir
ya da son zamanlarda yakılma.
Ben yeni vejetaryen oldum.
Yani hayatımın yaklaşık ilk 30 yılını
elime geçen hayvanı afiyetle
yutarak geçirdim.
O zaman ben öldüğümde neden sıra onlara geçmesin?
(Kahkahalar)
Ben de bir hayvan değil miyim?
Biyolojik bakımdan, bu odadaki herkes hayvan değil mi?
Hepimizin hayvan olduğu gerçeğini kabullenmek
korkunç sonuçlar doğurabilir.
Bunun anlamı, hepimizin yeryüzündeki diğer canlılar gibi
ölüp çürüyeceğimizi kabullenmektir.
Son dokuz yıldır cenaze işinde çalışıyorum.
Önce ceset yakma fırını operatörü oldum,
sonra cenaze levazımatçısı.
Son zamanlarda da kendi cenaze evimi açtım.
Ve iyi haberlerim var:
Eğer "ölüp çürüme" meselesini göz ardı etmek isterseniz
cenaze evleri size bu konuda her türlü
yardımı sağlar.
Bu milyon dolarlık bir iş sahası.
Ekonomik olarak model aldığı şey ise cesedin
korunması, temizlenmesi ve güzelleştirilmesi ilkesi.
Niyetleri ne olursa olsun
cenaze endüstrisi insanların istisna sayılması ilkesini destekler.
Ne kadar süreceği,
neye mal olacağı,
çevreye etkileri önemli değildir.
Bunu yapacağız, çünkü buna değeriz!
Ölümün yıkıcı
ve karmaşık bir doğası olduğunu görmezden geliriz.
Çürümenin güzelliğini de.
Geldiğimiz yere, toprağa dönüşün güzelliğini de.
Şimdi yanlış anlamayın beni.
Cenaze töreninin önemini kesinlikle anlıyorum,
özellikle de sevdiklerimiz söz konusu olduğunda.
Fakat bu töreni çevremize zarar vermeden
gerçekleştirmemiz gerekiyor.
Bu yüzden yeni seçeneklere ihtiyacımız var.
Yine koruma, temizlik ve güzellik kavramlarına dönelim.
Ölü bir bedenle başlayalım.
Cenaze endüstrisi cenazenizi
kauçuk yalıtkanlı metal veya ahşap bir tabutla
defnetmenizi önerecektir.
Mezarlıkta, defin günü bu tabut aşağıya, içi metal döşeli
bir mezara indirilecek.
Beton, metal ve ahşap gibi bütün bu kaynakları harcayıp
ölülerimizi dev yeraltı kalelerinde muhafaza ediyoruz.
Mezarlıkta defni seçtiyseniz
naaşınız etraftaki toprağa değmez bile.
Bedeniniz kurda kuşa yem olmaz,
toprağa karışmaz.
Dahası, cenaze endüstrisi, bir çeşit mumyalama tekniğiyle
bedeninizi kimyasal olarak korur.
Bu işlemde vücuttaki kan boşaltılır,
yerine toksik, kanserojen formaldehid koyulur.
Toplum sağlığı için yaptıklarını söylerler,
çünkü ölü beden tehlikeli olabilir.
Ama etrafta bir doktor olsa,
bu iddia ancak ölen,
Ebola tarzı bulaşıcı bir hastalık taşırsa mümkün der.
Dürüst olmak gerekirse, oldukça nahoş ve kötü kokulu
bir süreç olan bedenin çürümesi
bile gayet güvenlidir.
Hastalığa yol açan bakterinin, çürüyen bedendeki ile
alakası yoktur.
Son olarak, cenaze endüstrisi cesedi güzelleştirir.
Size, annenizin ya da babanızın ölü bedeninin bu hâliyle
yeterince iyi olmadığını söylerler.
Cesede makyaj yaparlar.
Bir takım elbiseye sokarlar.
Hatta daha canlı görünsün diye boya enjekte ederler.
Huzur içinde dinlensin.
Mumyalama da işin aldatmacası.
Ölüm ve sonrası çürümenin bu gezegendeki organik hayatın,
doğal bir sonucu olmadığı yanılsaması için.
Şimdi, bu güzelleştirme, temizlik, koruma sistemi
size uymuyorsa
yalnız değilsiniz.
Daha çevre dostu bir ölüm şeklini
bulmaya çalışan bir sürü cenaze evi sahibi,
tasarımcı ve çevreci var.
Bu insanlara göre ölüm illa ki
el değmemiş, purda mavisi bir takımla makyajdan ibaret değil.
Şüphe yok ki
defin sürecimiz pek de sürdürülebilir değil.
Kaynakların harcanması ve kimyasallara bağımlılığımıza bir bakın.
Cesedi yakmak bile
genelde çevre dostu bir seçenek diye bilinir,
fakat ceset başına 800 km'lik araba yolculuğuna denk yakıt harcar.
Peki, şimdi ne yapalım?
Geçen yaz Kuzey Karolina dağlarındaydım.
Güneşin alnında kovalarca çalı çırpı taşıdım.
Western California Üniversitesi'nin "Ceset Çiftliği"nde,
daha doğru bir tabirle, bir "vücut çürüme tesisi"ndeydim.
Bilime bağışlanmış bedenler buraya getirilir
ve adli tıp adına bunların çürümesi incelenir.
O gün, 12 vücut çürümenin çeşitli evrelerinde açıkta bırakılmıştı.
Bazıları iskelete dönmüştü.
Bir tanesinin mor pijaması vardı.
Birinin de yüzünde hâlâ sarı sakalı vardı.
Adli tıp gerçekten büyüleyicidir,
ama orada olma nedenim başkaydı.
Ordaydım çünkü Katrina Spade adında bir meslektaşım
bedeni yakmak yerine doğaya gübre olarak
kazandırmak üzerine çalışıyor.
Bunun adına, "bedenin yeniden kazanımı" diyor.
Yıllardır bunu sığırlarla yapıyoruz aslında.
Hayalindeki tesiste,
aile gelip sevdiklerinin bedenini besin değeri yüksek
bir karışımın içine bırakabilir, bu karışım da 4-6 hafta içinde
bedeni, kemikler de dâhil, toprağa dönüştürebilir.
Bu 4-6 hafta içinde
molekülleriniz başka moleküllere çevrilir,
resmen dönüşüm geçirirsiniz.
Bir sürü insanın bir ağacın altına
gömülmeyi veya ağaç olmak istediği
bir dünyada,
bu mümkün mü?
Geleneksel bir ceset fırınında geriye küller kalır.
Organik olmayan kemik parçaları,
kalın, kirecimsi bir tabakaya dönüşür.
Bu küller toprağa doğru yayılmazsa
bir ağacın gelişimine zarar bile verebilir.
Ama bedeniniz yeniden toğrağa dönerse yani gerçekten toprak olursa
ağacı da besleyebilirsiniz
ve istediğiniz gibi, ölümünüzden sonra da doğaya yararınız dokunur.
Hak ettiğiniz şey budur.
Şimdi yakılmaya alternatif bir seçenek bu.
Peki ya mezarlıkların geleceği?
Bir sürü kişi bunlara dahi gerek olmadığını savunuyor.
Çünkü kullanılabilir toprak alanını daraltıyorlar.
Peki ya bunun çerçevesini değiştirirsek
ve ceset, toprağın düşmanı değil,
potansiyel koruyucusu hâline gelse?
Çevre korumaya yönelik definden bahsediyorum.
Büyük arazilerin bir vakıfça alınıp
içine birkaç naaş gömüldükten sonra
dokunulmaz ve üzerine imar yapılmaz hâle getirilmesinden.
Bu yüzden adına "çevre korumaya yönelik defin" deniyor.
Kendinizi öldükten sonra bir ağaca zincirlemeniz gibi bir şey.
"Hayır, gitmeyeceğim!
Gerçekten, gidemem. Şuracıkta çürüyeceğim.
(Kahkahalar)
Ailenin mezarlığa verdiği tüm para
bu arazinin bakımı ve korunmasına harcanır.
Ne bir mezar taşı, ne de bildiğimiz türden bir mezar var.
Mezarlar araziye yayılmış.
Narin tümsekler hâlinde.
Üzerlerinde bir kaya ya da metal bir levha
ya da sadece GPS'le ulaşılabilir hâlde.
Ne mumyalama var,
ne ağır, metal tabut.
Benim cenaze evimde de tabutlar var.
Söğüt ve bambudan yapılmış.
Ama açıkçası aile üyelerimizin çoğu basit bir kefen seçiyor sadece.
Bir sürü mezarlıkta sırf peyzaja uysun diye zorunluluk olan
büyük duvarlı mezarlar yok.
Aileler buraya gelip doğanın keyfini çıkarabilir,
hatta bir ağaç ya da çalı dikebilirler.
Gerçi sadece bölge iklimine uygun bitkilere izin var.
Ölüler de kolayca doğaya karışır böylece.
Bu tür mezarlıklar umut vaat ediyor.
Hem kentsel, hem kırsal bölgeler için yeşil alan sağlıyor.
Bölge bitkilerinin ve hayvanlarının bölgeye tekrar kazandırılmasını da.
Ayrıca yürüyüş yolları,
manevi ibadet alanları,
ders ve etkinlik alanları
ve doğa ile yasın buluşmasını sağlıyor.
Her şeyden önemlisi, yine bir çukurda
çürüme şansını sağlıyor.
Haberiniz olsun,
toprak
bizi özlüyor.
Birçok insan
cenaze endüstrimizin
kendileri için çalışmadığını anlamaya başlıyor.
Birçoğumuz için
temizlenip güzelleştirilmek aslında bizi yansıtmaz.
Hayattaki yerimizi yansıtmaz.
Ölülerimizi defnetme yolumuzu değiştirmek iklim değişikliğini bitirir mi?
Hayır.
Ama cesur bir adım olur.
Bu gezegenin birer vatandaşı olduğumuzu görmemizi sağlar.
Daha sade ve bilinçli bir ölüm için
bir şansımız olur en azından.
Teşekkürler.
(Alkışlar)