Yeni bir şeyler icat etmenizin istendiğini düşünün.
Ne isterseniz olabilir,
istediğiniz bir maddeden yapılabilir,
herhangi bir şekil veya boyutta.
Bu tür bir yaratıcı özgürlük kulağa çok özgürleştirici geliyor, değil mi?
Ya da öyle mi?
Eğer siz de diğer insanlar gibiyseniz, bu görevle felç olacaksınız.
Daha fazla rehberlik olmadan, nereden başlayacaksınız?
Öyle görünüyor ki sınırsız özgürlük her zaman yardımcı olmuyor.
Gerçekte bir proje birçok faktör tarafından sınırlanır,
maliyet,
elinizdeki malzemeler
ve aşılamaz fizik yasaları gibi.
Bu faktörlere yaratıcı sınırlamalar denir
ve bir amacı gerçekleştirmek için
ele almamız gereken gereksinimler ve sınırlamalardır.
Yaratıcı sınırlamalar birçok meslekte geçerlidir,
mimarlar ve sanatçılar,
yazarlar,
mühendisler
ve bilim insanları.
Birçok alanda sınırlamalar, keşif ve icata
yol açan özel bir görev üstlenirler.
Özellikle bilimsel süreçte,
sınırlamalar deneysel tasarımın gerekli bir parçasıdır.
Örneğin, yeni bir virüsü araştıran bir bilim insanı şöyle düşünür,
"Bana bu virüsün vücut hücrelerini nasıl etkilediğini gösteren bir deneyi
yaratmak için elimdeki araç ve teknikleri nasıl kullanabilirim?
Bu yeni viral yolu anlamamda
bana engel olan bilgimin sınırları nelerdir?"
Mühendislikte, sınırlamalar bilimsel buluşlarımızı
yeni ve işe yarar bir şeyler keşfetmek için kullanmamızı sağlar.
Örneğin, Mars yüzeyine güvenle inmeyi sağlayan
pervanelere güvenen Viking 1 ve 2 iniş araçlarını ele alalım.
Sorun ne?
Bu pervaneler yere yabancı kimyasallar bırakarak
toprak örneklerini kirlettiler.
Yani yeni bir sınırlama ortaya çıktı.
Dünya'dan kimyasallar getirmeden
Mars'a nasıl sondaj indirebiliriz?
Bir sonraki Pathfinder görevi, kirletici yakıt yakılmadan
taşıtın zıplayarak duruşa geçmesine izin veren
bir hava yastığı sistemi kullandı.
Yıllar sonra, daha büyük bir taşıt göndermek istedik: Curiosity.
Ancak hava yastığı tasarımı için çok büyüktü,
o yüzden başka bir sınırlama tanımlanmış oldu.
Roket yakıtını Mars topraklarından hâlâ uzak tutarken,
büyük bir taşıtı nasıl indirebiliriz?
Cevap olarak mühendislerin çılgınca bir fikri vardı.
Bir uzay vinci tasarladılar.
Oyuncak dükkânlarındaki pençe makinelerine benzer şekilde,
taşıtı aşağı doğru yüzeye alçaltacaktı.
Her icatla, mühendisler bilimsel düşüncenin
gerekli alışkanlıklarını gösterdiler -
bu çözümler teknolojiyi ilerletmek için, şu anki teknolojinin
sınırlamalarını tanımak zorunda.
Bazen ilerleme tekrarlayıcıdır,
şöyle ki, "Taşıtımı indirmek için nasıl daha iyi bir paraşüt yapabilirim?"
Ve bazen yenilikçidir,
mesela mümkün olan en iyi paraşüt çalışmadığında
amaca nasıl ulaşılacağı gibi.
Her iki durumda da, sınırlamalar her amaca ulaştığımızı garanti etmek için
karar verme sürecimize rehberlik eder.
İşte çözümlenmeyi bekleyen başka bir Mars problemi.
Diyelim ki suya ihtiyaç duyacak astronotlar göndermek istiyoruz.
Suyu çok temiz tutan ve %100 geri dönüştüren
bir filtreleme sistemine güvenecekler.
Bunlar gerçekten oldukça zor sınırlamalar
ve buna uygun teknolojimiz şu an olmayabilir.
Ancak bu amaçları karşılamaya çalışma sürecinde,
sonuçta icatların başka uygulamalarını keşfedebiliriz.
Yenilikçi bir su filtreleme sistemi kurmak,
kuraklık hüküm süren bölgelerde çalışan çiftçiler için bir çözüm
veya kirli şehirlerde temiz belediye suyu için bir yol sağlayabilir.
Aslında birçok bilimsel gelişme,
bir alanda tesadüfi başarısızlıklar olduğunda
diğer bir alandaki sınırlamaları ele alır.
Bilim adamı Alexander Fleming laboratuvarda yanlışlıkla
petri kabını kirlettiğinde,
bu durum ilk antibiyotik penisilinin keşfine yol açtı.
Aynı durum sentetik boya,
plastik
ve barut için de geçerli.
Hepsi yanlışlıkla keşfedildi,
ama diğer sorunları ele almaya yol açtı.
Sınırlamaları anlamak bilimsel ilerlemeye rehberlik eder
ve bilimde geçerli olan şey diğer birçok alanda da geçerlidir.
Sınırlamalar yaratıcılığın limitleri değil, temelleridir.