Ogromne winorośle porastające południe Stanów Zjednoczonych,
wspinające się nawet do 300 metrów, oplatając drzewa i pochłaniając budynki.
Żarłoczny wąż mogący pożreć aligatora.
Króliki, które zjadły wszystko i umierają z głodu.
To nie sceny z horrorów.
To prawdziwe historie,
ale jak coś takiego mogło się zdarzyć?
To trzy przykłady gatunków inwazyjnych,
szkodliwych nie przez to, czym są,
ale przez to, gdzie się znalazły.
Na przykład winorośl kudzu
rosła spokojnie we wschodniej Azji, zjadana przez różne owady
i wyniszczana przez chłodne zimy.
Jej los się odmienił,
kiedy sprowadzono ją do południowo-wschodnich Stanów
do dekoracji ganków i karmienia bydła.
Sadzenie wspierał rząd, żeby walczyć z erozją gleby.
Słoneczne tereny, łagodny klimat i brak naturalnych wrogów sprawiły,
że rosła niekontrolowanie,
aż wreszcie nazwano ją rośliną, która zjadła Południe.
W Everglade na Florydzie pytony z Birmy,
prawdopodobnie wypuszczone przez hodowców,
powodują zmniejszenie populacji różnych organizmów.
Skutecznie konkurują z innymi drapieżnikami,
jak aligator czy pantera,
znacząco uszczuplając ich źródła pożywienia.
Nie są problemem w ojczystej Azji,
bo tam choroby, pasożyty i drapieżniki regulują liczebność ich populacji.
W Australii europejskie króliki zjadły tyle roślinności,
że pozbawiły jedzenia nie tylko siebie, ale i innych roślinożerców.
Są całkiem nowym dodatkiem,
celowo sprowadzonym na kontynent, bo jeden człowiek lubił na nie polować.
Jak w przypadku pytonów z Birmy,
różne czynniki w ich naturalnym środowisku trzymają liczebność populacji w ryzach.
Brak drapieżników w Australii
i klimat idealny do całorocznej reprodukcji
pozwoliły na ogromny wzrost ich populacji.
Dlaczego tak się dzieje?
Większość ekosystemów
powstała w ciągu tysięcy lat ewolucji różnych organizmów
przystosowujących się do środowiska i do siebie
aż do osiągnięcia równowagi.
Zdrowe ekosystemy utrzymują ten stan dzięki czynnikom ograniczającym,
warunkom środowiska regulującym liczebność i zasięg gatunku,
jak ukształtowanie terenu i klimat,
dostępność pożywienia,
obecność lub brak drapieżników.
Wzrost rośliny zależy od nasłonecznienia i żyzności gleby.
Ilość jadalnych roślin wpływa na populację roślinożerców,
a ta na liczebność drapieżników.
Zdrowa populacja drapieżników zmniejsza liczebność roślinożerców,
żeby nie pożarły wszystkich roślin.
Ale nawet najmniejsza zmiana może zaburzyć tę równowagę,
a nagłe wprowadzenie obcego organizmu
może mieć poważne skutki.
Gatunek, który wyewoluował w danym środowisku,
jest podatny na inne czynniki ograniczające,
jak drapieżniki,
źródła energii
czy klimat.
Jeśli w nowym środowisku te czynniki nie ograniczą wzrostu populacji,
będzie się ona powiększać,
zabierać zasoby rodzimym gatunkom
i zaburzać cały ekosystem.
Gatunki trafiają czasem naturalnie do innych środowisk
przez burze,
prądy oceaniczne
czy zmiany klimatu.
Większość gatunków inwazyjnych sprowadził jednak człowiek.
Często nieumyślnie,
jak racicznicę zmienną, zawleczoną do jeziora Erie na statkach towarowych.
Ludzie przemieszczający się po świecie
celowo zabierali ze sobą rośliny i zwierzęta,
rzadko myśląc o konsekwencjach.
Teraz, gdy wiemy więcej
o wpływie gatunków inwazyjnych na różne ekosystemy,
wiele rządów dokładnie monitoruje transport zwierząt i roślin
i zabrania importu pewnych gatunków.
Czy to możliwe, że gatunek, który najsilniej wpłynął na środowisko,
to grupa naczelnych, które z Afryki rozprzestrzeniły się na cały świat?
Czy my jesteśmy gatunkiem inwazyjnym?