Tôi là một người thợ làm gốm,
một công việc có vẻ khá là khiêm tốn
Tôi biết rất nhiều về gốm.
Tôi đã làm gốm khoảng 15 năm rồi.
Một trong những điều tạo sự hứng khởi cho tôi
trong công việc nghệ thuật của mình và trong việc rèn luyện làm gốm
đó là ta học rất nhanh cách làm ra những điều tuyệt vời từ số không;
đó là khi tôi dành hàng giờ bên bàn xoay với một đống đất sét thử làm nhiều thứ;
đó là khi giới hạn của năng lực và khả năng của tôi
phụ thuộc vào đôi tay và trí tưởng tượng của chính tôi
và khi tôi muốn làm một cái bát thật đẹp
nhưng tôi vẫn chưa biết cách làm đế,
tôi sẽ phải học làm đế như thế nào;
và chính quá trình học tập ấy đã giúp tôi rất, rất nhiều trong cuộc sống.
Tôi cảm thấy rằng, là một thợ làm gốm,
bạn cũng bắt đầu học cách tạo hình cho thế giới
Đã có những lúc trong khả năng nghệ thuật của mình
tôi đã muốn phản ánh lại
những khoảnh khắc thật sự quan trọng
trong lịch sử nước Mỹ, lịch sử thế giới
khi mà những điều khắc nghiệt xảy ra,
nhưng làm thế nào ta nói về những ý kiến táo bạo
mà không khiến người khác chán ngán nội dung đó?
Liệu tôi có thể dùng nghệ thuật như những ống cứu hỏa cũ kĩ, đứt đoạn từ Alabama này
để nói về sự phức tạp của vấn đề nhân quyền trong những năm 60?
Liệu có thể nói về việc cha tôi và tôi đang thực hiện những dự án lao động?
Bố tôi từng là thợ lợp mái, thợ xây dựng, ông ấy sở hữu công việc kinh doanh nhỏ,
và ở tuổi 80, ông đã sẵn sàng nghỉ hưu và tôi thừa kế 1 chiếc nồi nấu nhựa đường
Một chiếc nồi không hẳn là một vật thừa kế gì. Lúc đó thì nó đúng là như vậy.
Nó bốc mùi hôi và chiềm nhiều không gian trong chỗ làm việc của tôi,
nhưng tôi đã hỏi cha liệu ông có sẵn sàng sáng tạo cùng tôi,
liệu chúng tôi có thể nhìn loại vật liệu giản dị này bằng cách khác,
như một cái gì đó rất đặc biệt.
Và bằng cách nâng tầm vật liệu đó cùng với kỹ năng của cha tôi,
liệu chúng tôi có thể bắt đầu suy nghĩ về nhựa đường như đất sét, theo một cách mới,
tạo hình nhựa theo những cách khác, giúp chúng tôi phác họa điều gì là có thể?
Sau đất sét, tôi đã chuyển sang thử rất nhiều loại vật liệu khác nhau,
và xưởng của tôi phát triển rất nhanh, vì tôi nghĩ vật liệu không phải là chính,
mà là khả năng tạo hình đồ vật của chúng ta.
Tôi ngày càng trở nên hứng thú với nhiều ý tưởng
và ngày càng nhiều việc xảy ra ngay bên ngoài xưởng của tôi.
Để tôi nói một chút về bối cảnh, tôi sống ở Chicago.
Bây giờ tôi sống ở khu South Side. Tôi là người từ khu West Side.
Đối với những ai không là người Chicago, nó không nói lên điều gì cả.
nhưng nếu tôi không đề cập việc tôi là người West Side,
sẽ có rất nhiều người trong thành phố này cảm thấy không vui
Khu phố mà tôi sống tên là Grand Crossing.
Đó là một khu phố đã qua thời hoàng kim.
Cho đến bây giờ thì nó không phải một cộng đồng khép kín.
Có rất nhiều nơi bị bỏ hoang trong khu phố của tôi,
và trong khi tôi bận rộn với việc làm gốm và làm tác phẩm nghệ thuật
và có một sự nghiệp nghệ thuật tốt đẹp,
có rất nhiều điều đã diễn ra
ngay bên ngoài nơi làm việc của tôi.
Tất cả chúng ta đều biết thị trường nhà đất đang trượt dài
và những thách thức của hạ tầng xuống cấp,
tôi có cảm giác chúng ta nói về điều này ở các thành phố không đồng đều nhau,
nhưng tôi nghĩ rằng nhiều thành phố ở trong và ngoài nước Mỹ
đều phải đối mặt với vấn đề hạ tầng xuống cấp,
những tòa nhà bị bỏ hoang mà người ta không còn biết làm gì với chúng nữa.
Vì thế, tôi nghĩ, có cách nào tôi có thể bắt đầu coi những tòa nhà này
như một sự mở rộng hay một sự phát triển việc ứng dụng nghệ thuật của tôi?
Và rằng nếu tôi suy nghĩ cùng với những người sáng tạo khác --
kiến trúc, kỹ sư, người môi giới bất động sản --
thì chúng tôi có thể cùng nhau suy nghĩ
theo những cách phức tạp hơn về việc tái định hình các thành phố.
Và vì vậy tôi đã mua một căn nhà.
Căn nhà có giá rất phải chăng.
Chúng tôi đã trang trí lại.
Chúng tôi biến căn nhà trở nên xinh đẹp hết mức có thể
để cố gắng thúc đẩy hoạt động nào đó diễn ra trong khu nhà của tôi.
Khi tôi mua căn nhà với giá khoảng 18 000 đôla,
tôi không còn lại đồng nào cả.
Vì vậy, tôi bắt đầu quét tòa nhà đó như một kiểu trình diễn.
Đây là nghệ thuật biểu diễn và mọi người sẽ ghé lại,
và khi đó tôi sẽ bắt đầu quét dọn.
Bởi vì cây chổi vốn miễn phí và việc quét dọn cũng miễn phí.
Nên mọi chuyện được giải quyết.
(Khán giả cười)
Nhưng, do đó, tôi sẽ sử dụng tòa nhà cho triển lãm sân khấu, tiệc tối nho nhỏ,
và chúng tôi nhận ra rằng tòa nhà đó trong dãy nhà của tôi, Dorchester,
bây giờ chúng tôi gọi dãy nhà là những dự án Dorchester
theo một cách rằng tòa nhà có thể trở thành một nơi họp mặt
để tổ chức đa dạng các hoạt động khác nhau
Chúng tôi biến tòa nhà trở thành một nơi chúng tôi gọi là Archive House.
Archive House (Căn nhà Lưu trữ) làm được hết tất cả những điều tuyệt vời.
Những người rất có uy tín trong thành phố và cả trên họ nữa
sẽ bắt đầu đến khu nhà của tôi.
Và đó là lúc tôi cảm thấy rằng
có thể có một mối liên hệ giữa kinh nghiệm của tôi với đất sét
và điều mới mẻ đang dần phát triển này,
rằng chúng tôi đang bắt đầu từ từ
thay đổi cách suy nghĩ của mọi người về khu South Side của thành phố.
Một ngôi nhà rồi đến nhiều ngôi nhà,
và chúng tôi lúc nào cũng muốn nhắn nhủ
rằng không chỉ việc tạo ra vỏ ngoài đẹp là quan trọng,
mà những hoạt động diễn ra bên trong những tòa nhà đó cũng rất quan trọng.
Vì thế chúng tôi không chỉ nghĩ về việc phát triển,
mà chúng tôi còn nghĩ đến chương trình,
đến những liên kết có thể hình thành giữa một ngôi nhà với những ngôi nhà khác,
giữa một người hàng xóm với những người khác.
Căn nhà này chúng tôi gọi là Listening House (Căn nhà Lắng nghe),
và nó chứa một bộ sưu tập những quyển sách bị bỏ đi
từ nhà xuất bản Johnson Publishing Corporation,
và sách từ một cửa hàng sách cũ đã đóng cửa.
Thật ra tôi chỉ muốn biến các tòa nhà này trở nên hữu dụng nhất có thể
với bất cứ thứ gì và bất kì ai muốn tham gia cùng tôi.
Chicago có một số lượng tòa nhà sẵn sàng để sử dụng rất lớn.
Căn nhà này từng là một nơi giao dịch ma túy trong dãy nhà,
và khi nó bị bỏ hoang thì mở ra một cơ hội tuyệt vời
để phác thảo những hoạt động khác có thể diễn ra tại đó.
Vì vậy chúng tôi biến không gian này trở thành Black Cinema House.
Black Cinema House (nhà chiếu bóng) là cơ hội để chiếu trong khu vực tôi sống
những bộ phim hữu ích và có liên quan đến người dân sống xung quanh tôi,
để chúng tôi có thể xem một bộ phim cũ của Melvin Van Peebles nếu muốn.
Nếu chúng tôi muốn xem "Car Wash" thì chúng tôi có thể xem.
Thế thì còn gì tuyệt hơn.
Căn nhà đó nhanh chóng không đủ chỗ chứa,
và chúng tôi phải chuyển đến một nơi rộng hơn.
Black Cinema House được làm từ chỉ một mẩu đất sét,
đã phải mở rộng ra lớn hơn rất nhiều, mà bây giờ chính là xưởng làm của tôi.
Điều tôi đã nhận ra là đối với những ai có định kiến những khu vực thấp kém,
một số những việc mà tôi đang thực hiện
trong những tòa nhà đã bị bỏ hoang,
không phải là những chức năng mà chúng được xây dựng nên,
và có cả các chính sách của thành phố cho rằng
"Này, một ngôi nhà để ở thì phải dùng để ở."
Nhưng mà phải làm gì khi không có ai muốn sống ở khu vực đó?
Khi những người có điều kiện để chuyển đi đều đã chuyển đi rồi?
Chúng ta làm gì với những căn nhà bị bỏ hoang này?
Và vì vậy tôi đã cố gắng thức tỉnh họ bằng văn hóa.
Chúng tôi nhận ra rằng người dân rất hào hứng,
và mọi người hưởng ứng những dự án đó nhiều đến mức chúng tôi phải mở rộng.
Đến lúc chúng tôi tìm được nơi lớn hơn,
một phần, cần có một nguồn vốn nhất định để nghĩ đến những chuyện đó.
Trong một ngân hàng đang xuống cấp mà tôi gọi là Arts Bank (Ngân hàng Nghệ thuật),
có khoảng hơn 3m nước tù đọng.
Đó là một dự án khó thu hút vốn,
vì các ngân hàng không hứng thú với khu vực đó
vì người ta không hứng thú với khu vực đó
vì không có sự kiện gì diễn ra ở đó cả.
Nó là cặn bã. Nó không là thứ gì, không là bất cứ đâu cả.
Vì thế chúng tôi bắt đầu tưởng tượng những điều khác có thể diễn ra ở tòa nhà đó?
(Khán giả vỗ tay)
Và giờ đây thì tin đồn về dãy nhà của tôi đã được lan truyền
và rất nhiều người đang bắt đầu ghé thăm
chúng tôi nhận ra ngân hàng đó có thể trở thành một trung tâm,
dành cho triễn lãm, lưu trữ, biểu diễn âm nhạc,
và có nhiều người bây giờ trở nên thích thú
sống cạnh những tòa nhà đó, vì chúng tôi đã mang đến sức nóng,
chúng tôi gần như đã thắp lên một ngọn lửa.
Một trong các kho lưu trữ của chúng tôi ở đó sẽ là Johnson Publishing Corporation
Chúng tôi cũng thu thập những kỉ vật của lịch sử nước Mỹ,
từ những người sống hoặc từng sống trong khu vực đó.
Một số hình ảnh đó là những hình ảnh làm giảm giá trị của người da đen,
phần lịch sử với nội dung rất nhạy cảm,
và còn nơi nào tốt hơn một khu vực
với nhiều người trẻ đang luôn tự hỏi về danh tính của họ
để nói về một số những điều phức tạp
về chủng tộc và giai cấp?
Ở một số khía cạnh, ngân hàng đó đại diện cho một trung tâm
mà chúng tôi đang cố gắng tạo nơi tập trung của các hoạt động văn hóa,
và nếu chúng tôi có thể xây dựng nhiều trung tâm
và kết nối những mảng xanh xung quanh đó,
những tòa nhà chúng tôi đã mua và sửa lại,
mà bây giờ đã có khoảng 60 đến 70 căn,
nếu chúng tôi có thể xây dựng Versailles thu nhỏ trên đó,
và kết nối những tòa nhà này bằng một vành đai xanh xinh đẹp --
(Khán giả vỗ tay)
thì nơi mà người ta chưa bao giờ muốn đến này
sẽ trở thành một điểm đến quan trọng
cho người dân khắp đất nước và thế giới.
Đôi lúc có cảm giác như tôi đang làm công việc của một thợ làm gốm,
chúng tôi xử lí các thứ tại bàn xoay của mình,
chúng tôi thử nghiệm với kĩ năng mình có
để suy nghĩ đến chiếc bát tiếp theo mà tôi muốn làm.
Và từ một chiếc bát đến một căn nhà, đến một dãy nhà, đến một khu nhà
đến một quận đậm đà văn hóa và đến suy nghĩ về cả một thành phố,
và tại mỗi bậc, có những thứ tôi không biết là mình cần phải học.
Tôi chưa bao giờ học luật quy hoạch nhiều như thế trong đời.
Tôi chưa bao giờ nghĩ là mình phải học nó.
Nhưng nhờ đó, tôi nhận ra rằng không chỉ có cơ hội
cho việc ứng dụng nghệ thuật của tôi,
mà còn có cơ hội cho nhiều ứng dụng nghệ thuật khác.
Và người ta bắt đầu đặt vấn đề với chúng tôi,
"Theaster, anh dự kiến quy mô như thế nào?"
và, "Kế hoạch phát triển bền vững của anh là gì?"
(Khán giả cười và vỗ tay)
Và điều tôi nhận ra là tôi không thể rời đi,
điều cần thiết cho những thành phố như Akron, Ohio,
và Detroit, Michigan, và Gary, Indiana,
có vẻ chính là việc có những con người tại những nơi đó tin tưởng vào chúng,
sẵn sàng hết mình làm đẹp cho chúng,
và thông thường, những người thật sự thiết tha về một nơi
lại không có những nguồn lực cần thiết để tạo nên những điều tuyệt vời,
hoặc có ít khả năng họ có thể tìm được những người khác
có thể giúp đỡ họ làm điều đó.
Vì thế mà giờ đây, chúng tôi bắt đầu cho lời khuyên trên khắp cả nước
về việc làm sao bắt đầu với những thứ mình đang có,
làm sao bắt đầu với những thứ ngay trước mắt mình,
làm sao tạo ra một điều gì đó từ số không,
làm sao định hình lại thế giới của mình tại một bàn xoay hay tại dãy nhà của mình
hay trên quy mô của một thành phố.
Cảm ơn các bạn rất nhiều.
(Khán giả vỗ tay)
June Cohen: Cảm ơn anh. Tôi nghĩ rằng nhiều người đang xem chương trình
sẽ đang tự hỏi bản thân câu hỏi mà anh vừa đặt ra lúc cuối:
Làm sao họ có thể làm điều tương tự cho thành phố của mình?
Anh không thể nào phân thân được.
Hãy cho những ai được truyền cảm hứng từ thành phố của họ
một số mẹo trong bí kíp của anh để có thể thực hiện những dự án tương tự.
Theaster Gates: Một trong những điều tôi nhận ra rất quan trọng
là việc không chỉ suy nghĩ về những dự án đơn lẻ,
ví dụ như một ngôi nhà cũ,
mà về mối liên kết giữa một ngôi nhà cũ,
một trường học, một cửa hàng tiện lợi nhỏ,
và xem có lợi ích chung nào khi kết nối chúng với nhau không.
Liệu bạn có thể khiến người dân bắt đầu nói về dự án của bạn không?
Tôi nhận thấy rằng trong những trường hợp các khu phố đã lụi tàn,
chúng thường vẫn còn một mạch đập ngầm.
Làm thế nào bạn tìm đúng được mạch đập của nơi đó, những người có tâm huyết,
và sau đó làm sao bạn khiến những người đã sống vật vã, ì ạch trong 20 năm
trở nên hứng thú trở lại với nơi họ sống?
Phải có người làm việc đó.
Nếu tôi đơn thuần là một người quy hoạch đô thị, tôi sẽ chỉ nói về những tòa nhà,
và sau đó đặt một cái biển "Cho thuê" trên cửa sổ.
Tôi nghĩ bạn thật sự phải làm nhiều hơn thế,
và bạn phải suy nghĩ kĩ
về những dự án nào mình muốn xây dựng ở đây?
Và sau đó, liệu có người nào sống ở nơi này
muốn cùng thực hiện những dự án đó với mình không?
Vì tôi nghĩ nó không chỉ là một không gian văn hóa hay nhà ở;
phải tái dựng một nòng cốt kinh tế.
Việc suy nghĩ về những điều đó cùng nhau tạo một cảm giác đúng đắn.
JC: Khó mà khơi lại trong người ta sự hào hứng
khi mà họ đã sống ì ạch trong 20 năm.
Anh có tìm ra phương pháp nào để giúp giải quyết việc đó không?
TG: Tôi nghĩ rằng có rất nhiều ví dụ
về nhiều người đang thực hiện những công việc tuyệt vời,
nhưng khi trên các phương tiện truyền thông
chỉ toàn các câu chuyện bạo lực xảy ra ở nơi này nơi kia,
thì tùy theo những kĩ năng sẵn có của bạn và hoàn cảnh cụ thể,
những điều gì bạn có thể làm cho khu vực của bạn
để ngăn chặn những điều đó?
Vì thế tôi nhận ra rằng nếu bạn là con người của sân khấu,
thì bạn nên tổ chức các lễ hội kịch ngoài trời.
Trong một số trường hợp, chúng ta không có đủ nguồn lực
cho các khu vực để làm những việc hoành tráng,
nhưng nếu chúng ta có thể tìm cách bảo đảm rằng
những người dân địa phương,
và những người có thể quan tâm đến những việc diễn ra trong khu vực,
khi họ tụ họp lại cùng nhau,
tôi nghĩ những điều tuyệt vời rất có thể sẽ xảy ra.
JC: Thật là thú vị.
Và làm sao để đảm bảo rằng những dự án anh đang thực hiện
thật sự phục vụ những người kém may mắn
mà không phải những đám đông tự phát
có thể sẽ chuyển đến ở để lợi dụng những dự án này?
TG: Đúng rồi. Tôi nghĩ rằng đây chính là chỗ mà cỏ mọc rậm rạp.
JC: Cùng đi vào đám cỏ đó đi. TG: Ngay bây giờ, Grand Crossing
có 99 phần trăm người da đen, hoặc ít nhất là những người sống ở đó.
và chúng tôi biết rằng một người có nhà ở nơi đó,
khác với một người đi trên các con đường ở đó mỗi ngày.
Vì vậy cũng có lí khi nói Grand Crossing đã phần nào
trong quá trình đổi khác với hôm nay.
Nhưng có nhiều cách nghĩ về tín dụng nhà ở và đất đai
hoặc một sự mở rộng dựa trên nhiệm vụ
là bảo vệ một số không gian được thực hiện
vì khi có 7500 lô đất trong thành phố,
bạn muốn có điều gì diễn ra ở đó,
nhưng bạn cần những cá nhân hoặc tổ chức độc lập không những quan tâm
đến mảng phát triển mà còn quan tâm đến mảng ổn định,
và tôi cảm thấy rằng mảng phát triển thường rất sôi động,
nhưng phần công việc khác của một dạng ý thức cộng đồng,
phần đó không còn tồn tại nữa.
Vậy làm sao bắt đầu phát triển những giám sát quan trọng
để đảm bảo tài nguyên có sẵn cho những người mới chuyển đến
cũng được chia sẻ cho những người đã sống ở nơi đó từ lâu.
LC: Điều đó rất hợp lí. Một câu hỏi nữa:
Anh đưa ra lập luận rất thuyết phục về cái đẹp
và tầm quan trọng của cái đẹp và nghệ thuật
Sẽ có những người khác nói rằng nguồn vốn sẽ được chi hợp lí hơn
vào những nhu cầu cơ bản cho những người có hoàn cảnh khó khăn.
Anh phản bác quan điểm đó như thế nào?
TG: Tôi tin tưởng rằng cái đẹp chính là một nhu cầu cơ bản.
(Khán giả vỗ tay)
Tôi thường nhận thấy là khi nguồn vốn không được đầu tư
cho những thành phố, khu vực hay cộng đồng
có nguồn lực hạn chế,
thì chính văn hóa giúp khơi dậy điều đó,
và tôi đơn giản không thể làm tất cả mọi thứ.
Nhưng tôi nghĩ rằng vẫn có cách để bạn bắt đầu từ văn hóa
và thuyết phục được những người đó đầu tư lại cho nơi ở của họ,
những loại cơ sở vật chất liên quan cũng sẽ bắt đầu phát triển,
và người ta vẫn có thể có nhu cầu về nghệ thuật,
và những yêu cầu chính trị cần thiết để vực dậy các thành phố,
cũng sẽ trở nên rất nghệ thuật.
JC: Tôi hoàn toàn đồng ý.
Theaster, cảm ơn anh rất nhiều vì đã dành thời gian cho chúng tôi hôm nay
Cảm ơn anh. Theaster Gates.
(Khán giả vỗ tay)