Çevresel bir gizem süregeliyor
ve görünüşte önemsiz bir ayrıntıyla başlamış olsa da
aslında bu, küresel boyutlarda bir felaketin habercisidir.
Bir sabah, tostuna sürdüğün balın
daha pahalı olduğunu fark edeceksin.
Reçel almaya karar vermek yerine
hızla artan fiyatların ardındaki nedenleri araştıracaksın.
Bulduğun şey seni şok edecek.
ABD'de evcilleştirilmiş bal arılarının sayısı
endişe verici bir oranda azalmaktadır.
Bu azalma, arı ölümlerinin olağan nedenleriyle
açıklanamayacak kadar çok görünüyor.
Bu olağan nedenler hastalık, parazitler veya açlık olabilir.
Böyle tipik bir suç mahallinde, kovanda, yalnız bir kraliçe
ve diğer birkaç kurtulanı saymazsak neredeyse hiç yetişkin arı kalmaz.
El değmemiş gıda depoları ve çatlamamış larvalarla dolu petek gözleri,
yetişkin arıların larvaları beklemeden kovandan ayrıldığının göstergesidir.
Ama en esrarengiz olan,
yakınlarda ölen arılara işaret eden bir şeyin ya da ölen arıların olmamasıdır.
Ya kovana nasıl döneceklerini unuttular
ya da sadece ortadan kayboldular.
Bu esrarengiz kaybolmalar yeni değil.
İnsanlar yüzyıllardır bal topluyorlar.
Ancak, 1600'lü yıllarda Avrupalı yerleşimciler
Apis mellifera alt türünü getirene kadar
arıları evcilleştirmiyorduk.
19. yüzyıldan beri,
arıcılar ara sıra kitlesel kaybolmalar bildirdiler
ve onlara gizemli isimler verdiler.
Örneğin yok eden hastalık, ilkbahar hastalığı
veya sonbahar çöküşü gibi.
Ancak, 2006'da bu tür kayıpların ABD'deki
tüm kovanların yarısından fazlasını etkilediği tespit edildiğinde
fenomen yeni bir isim aldı:
"Koloni Çöküşü Bozukluğu".
Bu gizem hakkındaki en ürkütücü şey,
çayımızda düzenli şeker kullanmaya geri dönmek zorunda kalmamız değil.
Arıları balları için yetiştiriyoruz ama
arılar aynı zamanda ürünlerimizi endüstriyel ölçekte tozlaştırarak
Amerika'nın gıda üretiminin 1/3'ünden fazlasını bu şekilde üretiyorlar.
Peki, bu felaketin arkasındaki suçluyu nasıl bulabiliriz?
İşte olası suçlulardan üç tanesi.
A: Zararlı haşaratlar ve hastalıklar.
En kötü olanı, Varroa parazitidir.
Kolonileri işgal edip, arılarla beslenen, ve arıların büyümesini engelleyip
ömrünleri kısaltan patojenleri aktaran
zararlı minik kırmızı bir haşeredir.
B: Genetik
Kraliçe sağlıklı bir kovanın bel kemiğidir.
Ancak günümüzde, ticari kovanlarda dağıtılan milyonlarca kraliçe arı
sadece birkaç orijinal kraliçeden üretiliyor.
Bu da arıların patojenlere ve haşerelere karşı savunmasını zayıflatan
genetik çeşitlilik eksikliğinden endişe duyulmasına sebep oluyor.
C: Kimyasallar
Hem ticari arı kovanlarında hem de tarımsal ürünlerde
parazitlerden kurtulmak için kullanılan böcek ilaçları,
bal arılarının tükettiği yiyecek ve suya giriyor olabilir.
Araştırmacılar, bazı böcek ilaçlarının bal arılarının
eve dönme yeteneklerine zarar verdiğini bile keşfettiler.
Yani elimizde bir dolu ipucu var
ama net bir delil yok.
Gerçekte, bilim insanları, bu davadaki gerçek dedektifler,
koloni çöküş bozukluğuna neyin neden olduğu
konusunda anlaşmazlık yaşıyor.
Şimdilik, bunun ardında birkaç farklı sebebin olduğunu düşünüyoruz.
Bal arıları tam olarak yok olma tehlikesi altında değildir
ancak daha az arı genel olarak daha az tozlaşma
ve daha yüksek gıda maliyeti anlamına gelir.
Yani bilim insanlarının kaybolan arılar vakasını çözmesi çok önemlidir.
Çünkü daha az bal yemek canı sıkıcı olabilse de
mahsul kıtlığı gerçekten can alıcıdır.