Thời niên thiếu, tôi từng không hiểu nổi
tại sao cha mẹ lại bắt tôi làm theo những quy tắc của họ.
Chẳng hạn như, tại sao tôi lại phải cắt cỏ?
Tại sao bài tập về nhà lại quan trọng đến vậy?
Tại sao tôi không được bỏ kẹo dẻo vào bát cháo yến mạch?
Tôi lớn lên cùng với những câu hỏi như vậy.
Những điều bình thường khi là một đứa trẻ và nhận ra rằng đôi khi,
tốt nhất là nghe lời cha mẹ kể cả khi không hiểu chính xác tại sao.
Không phải cha mẹ không muốn tôi suy nghĩ chín chắn.
Họ luôn tìm cách xoa dịu những căng thẳng
giữa việc giúp anh chị em tôi thấu hiểu sự thật về cuộc sống,
và đảm bảo rằng chúng tôi không bao giờ chịu đầu hàng nghịch cảnh.
Tôi dần nhận ra đây là sự giáo dục có chủ đích.
Một trong những người thầy yêu thích của tôi
Paulo Freire, học nhà và tác giả người Brazil
nói về sự cần thiết trong việc sử dụng giáo dục
như một công cụ để đánh thức và sẻ chia cho nhân loại.
Trong cuốn sách nổi tiếng nhất của mình "Nền giáo dục của những kẻ bị áp bức",
ông viết, " Không ai có thể trở thành một con người thực sự
khi cản trở những người khác làm vậy."
Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về điều này, về quyền làm người
cụ thể hơn, ai trong thế giới này xứng đáng có được cơ hội
trở thành một con người đúng nghĩa.
Vài tháng gần đây, thế giới đã chứng kiến
những người đàn ông, phụ nữ da đen không có vũ khí
bị cảnh sát và cảnh vệ cướp đi mạng sống.
Những sự kiện này và hàng loạt bí mật được phơi bày sau đấy
đã đưa tôi trở lại tuổi thơ của mình
và cách cha mẹ nuôi dạy một cậu bé da đen trên đất Mỹ.
Tôi đã không hiểu gì về cách nuôi dạy đó cho đến tận bây giờ.
Tôi hiểu rằng cha mẹ đã vất vả và cảm thấy bất công tới nhường nào
khi phải xoá bỏ phần nào tuổi thơ của tôi
chỉ để tôi có thể về nhà vào mỗi tối.
Ví dụ, vào một buổi tối khi lên 12,
trong một lần đi tham quan qua đêm ở thành phố khác,
tôi và bạn bè mua những khẩu súng nước ngoại cỡ.
và biến bãi đỗ xe của khách sạn thành nơi diễn ra trận chiến nước.
Chúng tôi trốn sau những chiếc xe,
chạy qua những chỗ tối giữa các cột đèn,
cả một góc đường ngập tràn tiếng cười.
Nhưng mới được 10 phút,
cha tôi từ đâu đi tới, túm lấy cánh tay tôi
và kéo tôi trở về phòng khách sạn.
Trước khi tôi kịp nói gì,
rằng ông đã làm tôi bẽ mặt như thế nào trước bạn bè,
ông chế giễu tôi vì đã quá ngây thơ.
Ông nhìn vào mắt tôi với nỗi sợ hãi trên khuôn mặt,
và nói, " Con trai, ta xin lỗi,
nhưng con không thể chơi đùa giống như lũ bạn da trắng của con.
Con không thể giả vờ bắn súng,
Con không thể chạy vào những chỗ tối.
Con không thể trốn sau bất cứ cái gì.
Tôi hiểu ông đã sợ hãi đến nhường nào.
Tôi có thể dễ dàng rơi vào màn đêm sâu thẳm
và ai đó sẽ lầm tưởng rằng số nước này
không phải được dùng với mục đích gột rửa tốt đẹp.
Đó là những thông điệp mà tôi đã thấm nhuần suốt cuộc đời.
Luôn để tay nơi người ta có thể thấy, không di chuyển quá nhanh,
bỏ mũ trùm đầu khi màn đêm buông xuống.
Cha mẹ đã nuôi dạy anh em tôi trong vỏ bọc lời khuyên,
hàng loạt hồi chuông cảnh báo để không để ai
tước đi mạng sống của chúng tôi.
để họ không có kí ức gì về màu da này.
Để chúng tôi vẫn không phải nằm dưới lớp đất kia.
Họ làm vậy không phải để chúng tôi tốt hơn những người khác
mà chỉ đơn giản là muốn chúng tôi được sống bình yên.
Tất cả những người bạn da đen của tôi đều được nuôi dạy như vậy.
Người ta nói với chúng tôi khi đủ lớn
rằng hãy cố sống an phận,
khi mà màu da của chúng tôi được xem như thứ gì đó đáng sợ.
Nhưng những điều này có nghĩa gì với một đứa trẻ
lớn lên và nhận ra mình không thể là một đứa trẻ bình thường?
Những ý tưởng của tuổi dậy thì trở nên quá nguy hiểm,
nghĩa là bạn không thể tò mò,
mắc sai lầm là một điều xa xỉ,
thành kiến ngầm của ai đó có thể là
lý do bạn không thể thức dậy vào buổi sáng.
Nhưng điều này không phải thứ làm nên chúng tôi.
Bởi vì, chúng tôi được cha mẹ nuôi dưỡng để hiểu rằng
mình sinh ra không phải để bắn giết,
mà là để chơi diều, nhảy dây, và cười cho đến khi vỡ bụng.
Chúng tôi có thầy giáo, người dạy chúng tôi giơ tay,
không phải chỉ để xin hàng,
và điều duy nhất chúng tôi nên từ bỏ
là thành kiến rằng chúng tôi không đáng sống trên đời.
Do đó, khi đòi quyền lợi cho người da đen,
không có nghĩa là chúng tôi phớt lờ những thứ khác
mà đơn giản để khẳng định chúng tôi đáng được sống, không sợ hãi,
trước nhiều sự chối bỏ.
Tôi muốn sống trong một thế giới nơi con trai tôi
sẽ không bị buộc tội kể từ lúc được sinh ra,
nơi mà một món đồ chơi không bị nhầm lẫn với thứ khác.
Và tôi không chấp nhận việc ta không thể xây dựng thế giới này
thành thứ gì đó mới, nơi mà tên những đứa trẻ
không bị viêt lên áo hay mộ bia
nơi mà giá trị của một ai đó
không bị đánh giá bởi thứ gì khác ngoài trái tim của họ,
nơi mà tất cả chúng ta có thể sống bình yên.
Xin cảm ơn.
(Vỗ tay)