Hầu hết các bạn đều có thể hiểu cảm giác hiện tại của tôi.
Tim tôi đập nhanh trong lồng ngực.
Bàn tay tôi đang hơi ướt một chút.
Tôi đang đổ mồ hôi.
Và hơi thở của tôi hơi nông.
Bây giờ, những cảm giác quen thuộc này hiển nhiên là kết quả
của việc phải đứng trước hàng ngàn người
và diễn thuyết mà có thể sẽ được phát lại trên mạng
có lẽ thêm một triệu lần nữa.
Nhưng cảm giác vật lý mà tôi trải qua lúc này
thật ra là kết quả của cơ chế não bộ - cơ thể căn bản hơn rất nhiều.
Hệ thống thần kinh đang sản sinh nhiều loại hormones
như cortisol, adrenaline vào trong máu.
Đó là những phản ứng rất cơ bản và cần thiết để cung cấp máu và ôxi
đến những bộ phận và cơ khi cần
để giúp tôi phản ứng nhanh trước những mối nguy tiềm tàng.
Nhưng lại có một vấn đề trong quá trình phản ứng này.
Rằng nó có thể bị kích hoạt một cách thái quá.
Nếu tôi phải trải qua những loại stress như vậy hàng ngày,
đặc biệt là trong khoảng thời gian dài,
hệ thống cơ thể tôi sẽ bị quá tải.
Vậy, về cơ bản, nếu phản ứng này xảy ra không thường xuyên thì nó rất hữu ích
đối với sức khỏe và sự sống còn của tôi.
Nhưng nếu quá trình này xảy ra quá thường xuyên,
nó thực sự có thể khiến tôi yếu đi.
Càng ngày càng có nhiều những nghiên cứu về mối quan hệ
giữa việc bị stress kinh niên và bệnh tật.
Những bệnh như bệnh tim hay thậm chí là ung thư,
đang được chứng minh là có mối liên hệ tới stress.
Và chính vì vậy, sự kích động quá mức từ stress dần dần
có thể xen vào các quá trình cơ thể giữ cho tôi được khỏe mạnh.
Ta hãy thử tưởng tượng là tôi đang có thai.
Áp lực này có thể,
đặc biệt là trong quãng thời gian tôi mang thai,
có thể có những tác động như thế nào
đến sự phát triển của đứa bé trong bụng tôi?
Các bạn chắc hẳn sẽ không ngạc nhiên khi tôi nói rằng
áp lực như vậy trong quá trình mang thai không hề tốt.
Nó còn khiến cho người mẹ sinh non,
bởi vì về cơ bản, áp lực truyền thông tin đến tử cung
và thông báo rằng đây không còn là nơi an toàn cho đứa bé nữa.
Áp lực trong khi mang thai có liên quan đến những việc như huyết áp cao
và trẻ sơ sinh nhẹ cân,
và nó cũng có thể dẫn đến một loạt những khó khăn về sức khỏe,
khiến cho việc sinh nở nguy hiểm hơn
đối với cả người mẹ lẫn đứa bé.
Tất nhiên áp lực, đặc biệt trong thế giới hiện đại
là một việc ai cũng đã từng trải qua, đúng chứ?
Có thể các bạn chưa từng phải đứng và thực hiện một buổi TED Talk,
nhưng các bạn đã phải thực hiện một bài thuyết trình quan trọng ở chỗ làm,
bị mất việc đột ngột,
hay một bài kiểm tra quan trọng,
một cuộc tranh cái gay gắt với bạn bè hoặc người thân.
Nhưng hóa ra, loại áp lực mà ta phải trải qua và vấn đề liệu ta có thể
duy trì trạng thái thoải mái đủ lâu
để cơ thể làm việc tốt được hay không
lại phụ thuộc rất nhiều vào việc ta là ai.
Càng ngày càng có nhiều những nghiên cứu
đưa ra rằng những người bị phân biệt đối xử nhiều hơn
thường có sức khỏe yếu hơn.
Thậm chí một nỗi lo về phân biệt đối xử,
như khi bạn lo lắng rằng mình sẽ bị dừng xe khi đang lái xe,
có thể có tác động xấu lên sức khỏe của bạn.
Giáo sư David Williams từ đại học Harvard,
người đi tiên phong trong việc đưa ra các công cụ minh chứng cho những mối liên kết này,
cho rằng những người càng cách ly với xã hội,
thì càng bị phân biệt đối xử nhiều hơn và sức khỏe cũng bị ảnh hưởng nhiều hơn.
Tôi đã rất chú ý đến vấn đề này trong vòng một thập kỷ qua.
Tôi hứng thú với sức khỏe thai phụ sau khi thất bại với một khóa học tiền y khoa,
nhưng điều này lại đưa tôi đến với một lối đi
nhằm tìm kiếm những cách để giúp đỡ những người đang mang thai.
Và thế là tôi trở thành một nhân viên hộ sinh,
một tay mơ được đào tạo để có thể hỗ trợ
người khác trong quá trình mang thai và sinh đẻ.
Và cũng bởi vì tôi là người La-tinh và nói tiếng Tây Ban Nha,
trong lần tình nguyện đầu tiên ở một bệnh viện công ở Bắc Carolina,
Tôi đã thấy rõ chủng tộc và giai cấp có ảnh hưởng đến những trải nghiệm
của những người phụ nữ tôi trợ giúp.
Nếu nhìn vào số liệu thống kê tỉ lệ mắc bệnh
trong quá trình mang thai và sinh nở,
ta có thể thấy rõ những đặc điểm đã được soạn ra bơi Giáo sư Williams,
phụ nữ người Mỹ gốc Phi đặc biệt có những trải nghiệm
khác hoàn toàn với phụ nữ da trắng
về việc con của họ sinh ra có khỏe mạnh hay không.
Trong một số vùng của cả nước, đặc biệt là sâu về phía nam,
tỉ lệ tử của các thai phụ và trẻ sơ sinh da màu
xấp xỉ với tỉ lệ ở vùng cận sa mạc Sahara.
Và cũng ở trong những vùng đó,
tỉ lệ tử của thai phụ da trắng gần như bằng không.
Thậm chí trên toàn quốc, phụ nữ da màu có tỉ lệ tử vong trong khi mang tha và sinh nở
cao hơn gấp 4 lần so với phụ nữ da trắng.
Dễ tử vong hơn những 4 lần.
Con của họ cũng có tỉ lệ tử vong cao gấp 2 lần
trong 1 năm đầu đời so với trẻ sơ sinh da trắng.
Và cũng có tỉ lệ sinh non và sinh con nhẹ cân
cao hơn từ 2 đến 3 lần.
Đây là dấu hiệu của một sự phát triển không đầy đủ.
Phụ nữ bản địa cũng có tỉ lệ cao hơn trong các vấn đề này
so với phụ nữ da trắng,
cũng như một số nhóm người Latinh.
Trong vòng 1 thập kỉ làm việc với vai trò của một người hộ sinh rồi
chuyển sang làm nhà báo và blogger, tôi đã cố gắng nâng cao sự nhận biết
về những người phụ nữ da màu, đặc biệt là da đen,
đã có những trải nghiệm khác như thế nào
liên quan đến việc sinh đẻ ở nước Mỹ.
Nhưng khi tôi đưa cho mọi người những con số đáng báo động này,
tôi thường gặp phải những nhận định rằng đây hoặc là về sự nghèo đói
hoặc sự không được tiếp cận đến sự chăm sóc.
Nhưng hóa ra, cả 2 thứ trên lại chưa nói lên được bức tranh toàn cảnh.
Thậm chí những phụ nữa da đen trung lưu còn có những kết quả
tệ hơn rất nhiều so với phụ nữ da trắng trung lưu.
Thực ra khoảng cách ở trong nhóm này còn rộng hơn.
Và tiếp cận đến sự chăm sóc chắc chắn vẫn còn là vấn đề,
thì những phụ nữ da màu được hưởng sự chăm sóc nên có trước khi sinh
vẫn phải đối mặt với những tỉ lệ rất cao kia.
Và rồi chúng ta quay lại lối cũ,
từ sự phân biệt đối xử, đến áp lực, rồi đến sức khỏe yếu,
nó gần ghép lại thành bức tranh mà nhiều phụ nữ da màu đã trải qua:
Phân biệt chủng tộc thực sự đang làm chúng ta ốm đi.
Nghe có vẻ không liên quan lắm phải không?
Vậy hãy xem xét điều này: dân di cư da màu gốc Latinh
thực ra có sức khỏe tốt hơn khi họ mới di chuyển đến Mỹ.
Nhưng họ càng định cư lâu ở nước này, sức khỏe họ ngày càng đi xuống.
Những người như tôi, sinh ra ở đất Mỹ, có bố mẹ là dân di cư từ Cuba,
có xu hướng có sức khỏe tệ hơn so với thời ông bà tôi.
Đó là cái các nhà nghiên cứu gọi là "nghịch lí di trú",
và nó còn mô tả xa hơn
rằng có gì đó trong môi trường ở Mỹ khiến ta bị ốm.
Nhưng sư thật là
vấn đề rằng sự phân biệt chủng tộc đối với phụ nữ và trẻ em da màu, đặc biệt là da đen,
thực sự rất rộng lớn.
Tôi có thể nói với các bạn về điều này bao lâu cũng được
nhưng tôi sẽ không làm như vậy vì tôi muốn đưa ra cho bạn 1 giải pháp.
Và tin vui là giải pháp này đặc biệt không tốn kém chút nào,
và nó cũng không yêu cầu bạn phải có trị liệu bằng thuốc đắt tiền
hay là những công nghệ tối tân.
Giải pháp này được gọi là "Cách của JJ"
Hãy gặp gỡ với Jennie Josheph
Cô là một nữ hộ sinh ở Orlando, Florida
đã làm việc với phụ nữ có thai trong vòng 1 thập kỉ qua.
Trong một nơi cô gọi là "phòng khám dễ tiếp cận",
Jennie và nhóm của mình đã cung cấp chăm sóc tiền sản cho hơn 600 phụ nữ mỗi năm.
Khác hàng của cô chủ yếu là người da màu, người dân Haiti hay người Latinh
được đưa đến bệnh viện.
Nhưng bằng cách cung cấp chăm sóc tiền sản dễ tiếp cận và đáng tin,
Jennie đã đạt được một thành tựu to lớn:
hầu hết các sản phụ đều sinh ra được những em bé khỏe mạnh và đủ tháng.
Phương pháp của cô khá là đơn giản.
Jennie nói rằng tất cả những cuộc hẹn đều được sắp xếp.
Mọi thành viên trong nhóm của cô và mọi phút ở trong phòng khám
đều phải hỗ trợ hết sức có thể.
Không ai bị từ chối do thiếu quỹ.
"Cách của JJ" là để làm cho nguồn tài chính hoạt động dù cho có rào cản.
Không ai bị trách mắng khi không đến buổi hẹn của mình.
Không ai bị lên giọng hay coi thường.
Phòng khám của Jennie gợi lại hình ảnh phòng khách của cô mình hơn là phòng khám bình thường.
Cô gọi nơi đây là "một lớp học nguỵ trang"
Với ghế được xếp theo vòng tròn, chị em ngồi đợi đến lượt và từng người
nói chuyện với riêng với 1 nhân viên giáo dục,
hoặc trò chuyện theo nhóm
theo từng lớp tiền sản.
Khi bạn được hẹn đến,
bạn được chào đón bởi Alexis hoặc là Trina,
hai trong số những trợ lý y tế của Jennie.
Cả 2 đều là những bà mẹ trẻ người Mỹ gốc Phi.
Cách tiếp cận của họ rất đơn giản và thân thiện.
Trong một lần đến thăm tôi đã quan sát được khi
Trina trò chuyện với một cô gái chuẩn bị làm mẹ
trong khi lấy huyết áp của cô gái đó.
Cô gái người Latinh này đang gặp rắc rối với vấn đề nôn mửa.
Khi Trina đo xong huyết áp,
cô nói: "Hay là ta thử đổi đơn thuốc xem nhé?"
"Chúng tôi không thể để cô không ăn uống gì như này được."
Từ "chúng tôi" đó thực sự là một phần rất quan trọng trong mô hình của Jennie.
Cô nhìn nhận nhân viên là một phần của nhóm, cùng với phụ nữ và gia đình họ
có một mục tiêu chung:
giúp những thai phụ sinh ra những em bé khỏe mạnh.
Jennie nói rằng Trina và Alexis mới là phần cốt lõi trong mô hình chăm sóc của cô ấy.
Và rằng vai trò người cung cấp của cô chỉ để hỗ trợ cho công việc của họ.
Trina dành rất nhiều thời gian bên điện thoại,
nhắn tin cho khách hàng về đủ mọi thứ.
Có một cô đã nhắn tin để hỏi liệu đơn thuốc mà cô được kê ở bệnh viện
liệu có được sử dụng trong quá trình mang thai hay không.
Câu trả lời là không.
Một cô khác đã gửi bức ảnh của đứa trẻ được sinh ra với sự hỗ trợ của Jennie.
Cuối cùng, khi bạn được hẹn đến để gặp nhà cung cấp,
bạn đã tự cân được cân nặng của mình trong phòng chờ,
và tự cho ra mẫu nước tiểu trong phòng vệ sinh.
Đây chính là tự tách biệt so với mô hình y tế truyền thống,
bởi vì nó đặt lại tinh thần trách nhiệm và thông tin
vào tay người phụ nữ.
Vậy thay vì một hệ thống y tế mà bạn có thể bị mắng mỏ
vì không làm theo những lời khuyên của nhà cung cấp,
chính là hệ thống thường dành cho phụ nữ có thu nhập thấp,
mô hình của Jennie là để hỗ trợ nhiều nhất có thể.
Và sự hỗ trợ này cung cấp sự giảm thiểu tối quan trọng
đối với áp lực từ phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử mà phụ nữ phải trải qua hằng ngày.
Nhưng đây mới là điều tuyệt nhất trong mô hình của Jennie:
Mô hình đã thành công ngoài mong đợi.
Hãy nhớ lại những con số mà tôi đã đưa ra,
rằng phụ nữ da đen có nguy cơ sinh non quá sớm,
và sinh con nhẹ cân,
hoặc thậm chí tử vong do những biến chứng trong quá trình mang thai và sinh nở.
Vậy mà Cách của JJ đã gần như loại bỏ những vấn đề này,
bắt đầu bằng những "em bé gầy bé" mà Jennie gọi
Cô đã có thể khiến cho hầu hết khách hàng
sinh được những đứa bé khỏe mạnh, kháu khỉnh, như đứa bé này.
Khán giả: Ồ...
Đây là một bé gái
được sinh bởi một khách hàng ở phòng khám của Jennie vào tháng 6.
Thống kê nhân khẩu tương tự trong khu của Jennie,
những ai sinh con ở bệnh viện cùng chỗ với thai phụ kia
có xu hướng đẻ con nhẹ cân hơn tiêu chuẩn
khỏe mạnh gấp 3 lần
Jennie đã làm nên sự tiến bộ cho một thứ đã tồn tại hàng thập kỉ,
thứ mà tưởng như là không thể giải quyết được.
Một vài trong số các bạn có thể nghĩ rằng
gặp mặt riêng mà Cách của JJ cung cấp
chắc hẳng phải đắt lắm.
Nhưng như vậy là không đúng.
Đến gặp mặt người cung cấp không phải là cốt lõi trong mô hình của Jennie.
Và cũng vì lí do chính đáng.
Các cuộc hẹn đắt đỏ, và nhằm duy trì mô hình này,
và cô phải gặp rất nhiều khách hàng để có thể trang trải chi phí.
Nhưng Jennie không phải dành thời gian cho từng người một,
nếu mỗi thành viên trong đội của cô có thể cung cấp sự hỗ trợ, thông tin
và sự chăm sóc cần có.
Cái hay trong mô hình của Jennie là cô thực sự tin rằng
nó có thể được áp dụng ở khá nhiều bất cứ các cơ sở chăm sóc sức khỏe nào.
Đây là một cuộc cách mạng trong chăm sóc đang chờ được bùng nổ.
Những vấn đề tôi đang chia sẻ với các bạn đây rất lớn
Chúng xuất phát từ lịch sử lâu dài của phân biệt chủng tộc, giai cấp,
một xã hội dựa trên chủng tộc và phân tầng giai cấp.
Chúng bao gồm việc nâng cấp cơ chế sinh lý
dùng để bảo vệ chúng ta,
nhưng khi bị thúc đẩy quá mức, lại khiến ta ốm yếu hơn.
Nhưng nếu có 1 điều tôi học được khi làm một nhân viên hộ sinh là
chỉ một chút giúp đỡ không điều kiện có thể có tác động lâu dài.
Lịch sử đã chỉ ra rằng con người ta rất kiên cường.
Khi ta không thể xóa bỏ phân biệt chủng tộc
hay những áp lực từ nó,
có lẽ ta chỉ có thể tạo ra một môi trường có sự giảm thiểu
những gì người da màu phải đối mặt hằng ngày.
Và trong quá trình mang thai, sự giảm thiểu đó có thể là một công cụ tuyệt vời
trong việc biến đổi những tác động của phân biệt chủng tộc
tới các thế hệ tiếp theo.
Cảm ơn.