Đây là Anna Hazare,
và Anna Hazare có lẽ là nhà hoạt động số
sắc bén nhất trên thế giới hiện nay.
Bạn khó nhận ra khi nhìn vào ông.
Hazare 77 tuổi là nhà hoạt động Ấn Độ vì công bằng xã hội và chống tham nhũng.
Vào năm 2011, ông tổ chức một chiến dịch lớn
nhằm giải quyết vấn đề lạm phát ở Ấn Độ,
một chủ đề tầng lớp thượng lưu Ấn Độ thích lờ đi.
Vậy trong chiến dịch,
ông sử dụng mọi cách thức truyền thống
mà một tín đồ Gandhi sẽ dùng.
Thế là ông tuyệt thực,
và Hazare nhận ra qua cơn đói của mình
rằng thực tế có thể lần này,
ở thế kỉ 21,
tuyệt thực thôi là không đủ.
Rồi ông bắt đầu vận động qua điện thoại.
Điều đầu tiên ông làm là nói với
mọi người "Được rồi, hãy gửi cho tôi
một tin nhắn nếu ủng hộ
chiến dịch chống tham nhũng của tôi"
Ông làm vậy và đưa ra một đoạn mã ngắn,
đã có khoảng 80,000 người thực hiện.
Điều đó thật đáng ngưỡng mộ.
Nhưng rồi ông quyết định
"Thử thay đổi chiến lược một chút."
Ông nói, "Hãy để lại cho tôi một cuộc gọi nhỡ"
Bây giờ, với những người sống ở bán cầu Nam,
bạn sẽ biết rằng cuộc gọi nhỡ
là phần rất quan trọng của văn hoá sử dụng điện thoại toàn cầu.
Tôi thấy người ta đồng ý.
Mọi người hay để lại cuộc gọi nhỡ:
Nếu bạn sắp muộn một cuộc họp
và muốn báo mọi người bạn đang trên đường tới,
bạn để lại cho họ cuộc gọi nhỡ.
Nếu bạn đang hẹn hò và muốn nói "Anh nhớ em"
bạn để lại một cuộc gọi nhỡ.
Vậy ghi chú cho việc hẹn hò này,
ở một số nền văn hoá,
nếu bạn muốn làm vui lòng
người yêu, hãy nháy máy họ. (Tiếng cười)
Vậy tại sao mọi người lại để lại cuộc gọi nhỡ
Lý do tất nhiên là
họ cố tránh khoản phí
đi kèm gọi điện và nhắn tin.
Do vậy khi Hazare đề nghị mọi người để lại cho ông một cuộc gọi nhỡ,
thử đoán xem bao nhiêu người đã làm thật?
Ba mươi lăm triệu người.
Đây là một trong những hành động phối hợp lớn nhất lịch sử loài người.
Rất xuất sắc.
Và nó phản ánh sức mạnh phi thường của tầng lớp trung lưu đang nổi lên ở Ấn Độ
và sức mạnh điện thoại mang lại.
Ông đã sử dụng điều này,
Kết cục Hazare có file CSV số điện thoại
khổng lồ mà ông dùng để khai thác
sức người thật làm việc thật
để kéo hàng trăm ngàn người xuống đường biểu tình ở Dehli,
đưa nạn tham nhũng ở Ấn Độ trở thành tâm điểm quốc gia.
Một câu chuyện thật ấn tượng.
Và đây là tôi năm 12 tuổi.
Hi vọng bạn thấy điểm tương đồng.
Tôi cũng từng là một nhà hoạt động,
và giờ là một nhà hoạt động trong suốt cuộc đời mình.
Tôi có một tuổi thơ vui tươi
đi dạo vòng quanh thế giới,
gặp các nhà lãnh đạo thế giới, và chủ nhân giải Noble,
bàn về nợ Thế Chiến III
cách gọi của tôi hồi đấy,
và xóa bỏ quân sự.
Hồi còn bé tôi rất, rất nghiêm túc (Tiếng cười)
Và hồi đó,
đầu những năm 90s,
tôi có riêng một công cụ công nghệ tối tân:
máy fax.
Và fax là công cụ hoạt động của tôi.
Lúc đó, nó là cách tốt nhất
để gửi tin đến nhiều người
tất cả cùng một lúc
Đây là ví dụ bản fax chiến dịch của tôi
Vào đêm trước Chiến tranh Vùng Vịnh
tôi tổ chức đại chiến dịch đổ bộ khách sạn
Intercontinental ở Geneva,
nơi James Baker và Tariq Aziz
gặp nhau đêm trước cuộc chiến,
tôi nghĩ kêu gọi đổ bộ qua fax sẽ
ngăn được chiến tranh.
Không ngạc nhiên là,
chiến dịch thất bại hoàn toàn.
Có nhiều nguyên nhân, nhưng hẳn
chiếc máy fax đang chạy lúc đó
ở Geneva bị hạn chế đường truyền
khi gửi tin đến quá nhiều người.
Nên tôi tiếp tục tìm kiếm công cụ tốt hơn
Tôi đồng sáng lập ra Avaaz, công cụ vận động
qua Internet, với gần 40 triệu thành viên,
và hiện nay tôi điều hành Purpose, cái nôi cho
các chiến dịch vận dụng công nghệ tương tự.
Vậy triết lí của câu chuyện này là gì?
Có phải là, 'bạn biết không,
máy fax bị điện thoại đi động qua mặt?'
Lại 1 câu chuyện về quyết định luận công nghệ?
Tôi cho rằng nó hơn thế.
Tôi sẽ nói rằng trong vòng 20 năm qua,
điều cơ bản nào đó đã thay đổi
chứ không chỉ công nghệ.
Tôi nói rằng đã có sự thay đổi cơ bản
trong cán cân quyền lực
trên thế giới.
Hỏi một nhà hoạt động làm sao để hiểu
thế giới, họ sẽ nói "Nhìn xem quyền lực nằm ở đâu,
ai nắm giữ nó, nó đang thay đổi ra sao"
Tôi nghĩ chúng ta đều cảm nhận được có điều gì đó
to lớn đang xảy ra. Henry Timms và tôi cũng thế --
Henry cũng tổ chức chiến dịch -
một lần nói chuyện chúng tôi bắt đầu nghĩ
làm thế nào để hiểu thế giới mới này?
Làm sao để mô tả nó và
đưa nó vào một khuôn khổ hữu dụng hơn?
Vì chúng ta nhận ra nhiều
bài học được khám phá trong các chiến dịch
thực tế đúng trên toàn thế giới
ở nhiều khía cạnh xã hội.
Vậy tôi muốn giới thiệu khuôn khổ này:
Sức mạnh cũ gặp sức mạnh mới.
Và tôi muốn nói về sức mạnh mới ngày nay.
Sức mạnh mới là việc khai thác
sự tham gia của quần chúng và hợp tác ngang hàng -
đây là hai nhân tố chính -
tạo ra thay đổi và chuyển đổi kết quả.
Và chúng ta thấy sức mạnh mới khắp nơi.
Đây là Beppe Grillo
một blogger người Ý nổi tiếng với
công cụ chính trị nhỏ bé và công cụ online
thắng hơn 25% số phiếu bầu
trong cuộc bầu cử của Ý gần đây.
Đây là Airbnb,
chỉ trong một vài năm
thay đổi sâu sắc ngành công nghiệp khách sạn
mà không cần 1m vuông bất động sản nào
Đây là Kickstarter,
mà chúng ta biết đã gây quỹ hơn 1 triệu USD
từ hơn 5 triệu người.
Giờ ta đã quen với các mô hình này.
Nhưng điều nổi bật là điểm chung từ
đặc điểm cấu trúc của các mô hình này
và cách chúng khác sức mạnh cũ.
Cùng nhìn vào đây một chút.
Sức mạnh cũ được ví như tiền tệ.
Sức mạnh mới hoạt động như 1 dòng chảy.
Sức mạnh cũ nằm trong tay số ít.
Sức mạnh mới được tạo nên bởi số đông.
Sức mạnh cũ chỉ có tải xuống
và sức mạnh mới tải lên.
Và bạn thấy cả 1 nhóm đặc trưng có thể được phát hiện
dù ở truyền thông, chính trị hay giáo dục.
Ta đã nói đôi điều về sức mạnh mới là gì.
Giờ hãy xem nó không là gì.
Sức mạnh mới không phải Facebook của bạn.
Tôi cam đoan với bạn là có 1 chiến lược truyền thông xã hội
có thể cho phép bạn tải nhiều
như bạn từng làm khi có radio.
Hỏi nhà độc tài Syria Bashar al-Assad,
Tôi chắc chắn Facebook của ông ấy
đã không tận dụng sức mạnh của sự tham gia.
Sức mạnh mới không vốn dĩ tích cực.
Thực tế, chúng ta còn không lập luận chuẩn xác,
có nhiều điều tốt về sức mạnh mới,
nhưng nó có thể sinh ra hậu quả xấu.
Nhiều sự tham gia, hợp tác ngang hàng hơn,
đôi khi bóp méo kết quả
và có 1 số thứ,
những thứ, ví dụ như trong ngành y
chúng ta không muốn dính dáng đến sức mạnh mới.
Và thứ 3, sức mạnh mới không bất khả chiến bại.
Thực tế, không ngạc nhiên là,
khi những mô hình mới càng mở rộng,
bạn sẽ thấy sự phản kháng mạnh mẽ
từ các thế lực cũ.
Hãy nhìn vào cuộc đấu lớn thú vị
đang diễn ra giữa Edward Snowden và NSA.
Bạn sẽ thấy chỉ có 1 người trong 2 phe
đang bị trục xuất.
Vậy nên không thể nói rằng
sức mạnh mới là bất khả chiến bại.
Nói vậy nhưng hãy nhớ 1 điều:
ta đang ở đầu 1 đường cong rất dốc.
Bạn nghĩ đến vài mô hình mới hả?
Vài năm trước chúng chỉ nằm trong
kho chứa ý tưởng của ai đó và giờ
chúng đang thay đổi cả ngành công nghiệp.
Vậy nên điều thú vị về sức mạnh mới,
là cách nó tự phát triển.
Một khi bạn trải nghiệm sức mạnh mới,
bạn sẽ muốn trải nghiệm nhiều hơn.
Thử nói bạn đã dùng 1 cơ sở cho vay P2P
như Lending Tree hay Prosper,
và bạn nghĩ ra bạn không cần ngân hàng,
và ai muốn ngân hàng chứ?
và trải nghiệm đó tiếp sức mạnh cho bạn
nó làm bạn muốn tham gia nhiều hơn
trong mọi khía cạnh của cuộc sống.
Và cái đã làm điều này là
1 hệ thống giá trị.
Ta đã nói về các mô hình
mà sức mạnh mới mang lại -
Airbnbs, Kickstarters.
Vậy còn những giá trị?
Đây là 1 bản phác thảo
giá trị của sức mạnh mới ra sao.
Sức mạnh mới đề cao tính minh bạch.
Nó gần như đức tin vào sự minh bạch,
niềm tin rằng nếu bạn soi sáng thứ gì đó,
nó sẽ tốt hơn.
Nhớ rằng trong thế kỉ 20, điều này không hoàn toàn đúng.
Người ta nghĩ các quý ông nên ngồi trong phòng kín
mà lập các thỏa thuận lớn.
Sức mạnh mới coi trọng quản lí gần gũi, kết nối.
Người theo sức mạnh mới thì đã không tạo nên Liên Hợp Quốc
như bây giờ, dù tốt hay xấu.
Sức mạnh mới đề cao sự tham gia,
và sức mạnh mới hoàn toàn là tự làm lấy.
Thực tế cái hay ở sức mạnh mới
là nó tránh sự chuyên nghiệp hóa
và chuyên môn hóa từng rất
phổ biến ở thế kỉ 20.
Vậy điều thú vị về giá trị và
mô hình của sức mạnh mới
là ý nghĩa của chúng với các tổ chức.
Chúng ta đã dành thời gian suy nghĩ,
xem lên kế hoạch tổ chức thế nào
bằng mô hình 2x2, nơi chủ yếu,
chúng ta xem xét giá trị sức mạnh mới
và mô hình của nó
và vị trí của những người khác nhau.
Chúng ta bắt đầu với lập luận ở Mĩ,
tôi sẽ cho bạn thấy vài phát hiện hay ho
Đầu tiên là Apple.
Ở khuôn mẫu này, ta thực sự mô tả Apple
như 1 công ty dùng sức mạnh cũ.
Là vì tư tưởng,
tư tưởng quản trị của Apple
là tư tưởng của nhà thiết kế sản phẩm
cầu toàn ở Cupertino.
Hoàn toàn là về thứ đẹp đẽ, hoàn hảo trao cho chúng ta
trong sự hoàn hảo.
Với tư cách 1 công ty, nó không đề cao tính minh bạch.
Thực tế nó rất bí hiểm.
Giờ, Apple là 1 trong các công ty thành công nhất thế giới.
Vậy bạn vẫn có thể
theo chiến lược sức mạnh cũ thành công.
Nhưng mô hình đó vẫn có điểm yếu.
1 so sánh thú vị khác
là chiến dịch của Obama
so với khi ông làm Tổng thống.
(Vỗ tay)
Tôi thích Tổng thống Obama
ông ấy đã vận hành với sức mạnh mới đúng ko?
Ông ấy nói với mọi người
chúng ta chính là người chúng ta đã mong chờ.
Và ông ấy gây quỹ từ quần chúng
để chạy chiến dịch.
Nhưng khi vào Nhà Trắng,
ông lại quản lí như cũ.
Đây là 1 xu hướng thú vị
là khi sức mạnh mới lớn mạnh
điều gì xảy ra?
Đây là mô hình bạn nên xem xét
và nghĩ đến vị trí hiện tại
của tổ chức của bạn.
và vị trí của nó
5 đến 10 năm nữa.
Bạn làm gì khi là sức mạnh cũ?
Nếu bạn đang nghĩ, với sức mạnh cũ,
điều này sẽ không xảy ra.
Hãy vào Wikipedia mục Bách khoa toàn thư Britannica.
Tôi phải nói nó rất đáng buồn.
Nhưng nếu bạn là sức mạnh mới,
cái quan trọng nhất bạn có thể làm là tự chiếm lĩnh
trước khi ai chiếm lĩnh bạn,
trước khi bạn bị chiếm lĩnh.
Tưởng tượng 1 trong các nhóm bạn nghi ngờ nhất
lại ở trung tâm tổ chức
hỏi những câu khó nhằn nhất
và có thể thấy mọi thứ trong tổ chức.
Hỏi họ có hài lòng với thực tại không,
mô hình của chúng ta có nên thay đổi không?
Còn nếu bạn là sức mạnh mới?
Sức mạnh mới có dễ dàng chiến thắng không?
Tôi cho là không.
Tôi cho là có nhiều thử thách đến với
sức mạnh mới giai đoạn non trẻ này.
Ví dụ như chiến dịch "Chiếm lấy Phố Wall".
Chiếm lĩnh là minh chứng
phi thường, điển hình nhất của sức mạnh mới
Nhưng nó đã không bền vững.
Năng lượng được tạo ra
rất lớn ở giai đoạn khởi đầu,
nhưng họ quá chú ý lôi kéo sự tham gia
đến nỗi chẳng làm gì được gì.
Thực tế mô hình đó ngụ ý
khó khăn của sức mạnh mới là
làm sao để sử dụng sức mạnh thể chế
mà không bị thể chế hóa?
1 trong những phía đối lập là Uber.
Uber là 1 mô hình sức mạnh mới
mang tính mở rộng cao đáng ngạc nhiên.
Mạng lưới đó đang ngày càng
dày đặc.
Nhưng cái thú vị ở Uber là nó vẫn chưa
thực áp dụng giá trị sức mạnh mới.
Đây là trích lời CEO Uber gần đây
"1 khi loại bỏ được người trong xe" - ý nói tài xế
"Uber sẽ rẻ hơn."
Giờ, mô hình sức mạnh mới sống hay chết là
bởi sức mạnh mạng lưới của họ.
Liệu tài xế hoặc người tiêu dùng
người sử dụng dịch vụ thực sự tin tưởng hay không.
Không vì sự cầu toàn từ cấp trên,
mà là về mạng lưới.
Vậy đó là thử thách,
và đây là lí do vì sao không ngạc nhiên
khi các tài xế Uber lập công đoàn.
Thật phi thường.
Tài xế Uber đang quay lưng lại với Uber,
Và thách thức của Uber -
đây không phải tình huống dễ dàng cho họ -
bị mắc kẹt ở cơ sở thượng tầng lớn hơn
đậm chất sức mạnh cũ.
Họ đã thu hơn 1 tỉ đô từ thị trường vốn.
Các thị trường đó chờ đón lợi nhuận
và cách kiếm lợi nhuận tài chính
là vắt ép và vắt ép
khách hàng và tài xế của bạn
lấy nhiều giá trị hơn
và đưa giá trị đó cho nhà đầu tư.
Câu hỏi lớn về tương lai sức mạnh mới,
theo tôi, là sức mạnh cũ có nổi lên?
Tinh hoa của sức mạnh mới có trở thành
sức mạnh cũ và bóc lột?
Nền tảng sức mạnh mới có đáp trả lại?
Liệu hãng Uber lớn tiếp theo
có được đồng sở hữu bởi các tài xế Uber?
Tôi nghĩ đây sẽ là 1 câu hỏi
cơ cấu rất thú vị.
Cuối cùng, nghĩ đến sức mạnh mới
nhiều hơn là chỉ 1
thực thể đo lường
cho ta trải nghiệm tiêu dùng tốt hơn 1 chút.
Lời kêu gọi sức mạnh mới của tôi
là đừng cô độc.
Hiện nay thế giới có các vấn đề cơ cấu lớn
có thể được trợ giúp rất nhiều
từ các kiểu tham gia tập thể
và hợp tác ngang bằng
mà những người chơi sức mạnh mới
biết rõ cách tạo nên.
Ta rất cần họ biến năng lượng và sức mạnh của họ
thành cái nhà kinh tế gọi là
vấn đề hàng hóa công cộng,
thường ngoài tầm thị trường
nơi dễ dàng tìm kiếm nhà đầu tư.
Tôi nghĩ nếu có thể làm thế,
ta có thể thay đổi cơ bản không chỉ cảm nhận
về công ty và sức mạnh của ta -
vì tôi nghĩ điều tuyệt nhất về sức mạnh mới
là mọi người thấy mạnh mẽ hơn -
nhưng chúng ta cũng có thể thay đổi
cách ta liên hệ với nhau
và với chính quyền và tổ chức.
và với tôi, điều đó hoàn toàn
đáng để cố gắng.
Cảm ơn rất nhiều.
(Vỗ tay)