Жил бүр дэлхий даяар хүмүүс 100,000 гаруй тонн
хэмжээтэй каффейн хэрэглэдэг.
Энэ нь 14 ширхэг Эйфелийн цамхгийн жинтэй тэнцэнэ.
Энэ каффейний ихэнх хэсгийг кофе, цайнаас авдаг ч
зарим хийжүүлсэн ундаа,
шоколад,
каффейний эм, мөн
декаф гэх ундаанд ч бас агуулагддаг байна.
Каффейн биднийг хангалттай нойр аваагүй үед ч анхааралтай, төвлөрсөн,
аз жаргалтай, эрч хүчтэй байхад тусалдаг.
Гэхдээ бас цусны даралтыг ихэсгэж, сэтгэл түгшилт үүсгэдэг.
Каффейн нь хүмүүс хамгийн их ашигладаг донтуулагч юм.
Каффейн биднийг яаж сэргэг байлгадаг вэ?
Ургамалд каффейн нь хэд хэдэн зорилгоор агуулагддаг.
Зарим төрлийн ургамлын навч болон үрэнд их хэмжээтэйгээр агуулагдах бөгөөд
шавжинд хортой нөлөө үзүүлдэг.
Харин тэд нектарт агуулагддаг шиг бага хэмжээгээр хэрэглэсэн тохиолдолд
тухайн ургамлыг санах, дахин ирэхэд нь тусалдаг байна.
Каффейн нь хүний биед төв мэдрэлийн системд өдөөгч байдлаар үйлчилдэг.
Хүний биеийн нойр хүргэдэг гол молекул болох аденозин гэх бодист
саад болж биднийг сэргэг байлгадаг.
Хүний биед байнгын энерги нийлүүлэх шаардлагатай байдаг бөгөөд
үүнийг өндөр энергийн молекул болох ГФА-ийг задлах байдлаар авдаг.
Ингэх явцад
ГФА-ны химийн суурь болох аденозин ялгардаг.
Таны тархины мэдрэлийн эсүүд энэ молекулд тусгайлан зориулсан хүртэхүйтэй.
Аденозин дээрх хүлээн авагчтай холбогдоход
мэдрэлийн эсүүдийг илүү удаашруулж,
тархины чухал дохио ялгаралтыг удаашруулж,
цуврал биохимийн урвалуудыг идэвхижүүлдэг.
Өөрөөр хэлбэл, та нойрмоглож эхэлнэ.
Каффейн бол аденозины өрсөлдөгч юм.
Каффейн хүлээн авагчдад саад болсноор мэдрэлийн эсүүдийг удаашруулах
үйл ажиллагааг зогсоодог.
Каффейн ба аденозин нь төсөөтэй молекул бүтэцтэй бөгөөд
каффейн нь аденозины хүлээн авагчидтай холбогдож чадахуйц боловч
тэднийг идэвхжүүлж чаддаггүй.
Ерөнхийдөө. аденозин мэрдэлийн эсүүдэд саад болдог.
Каффейн саатуулагчийг нь зогсоосноор таныг сэргээдэг.
Кафейн мөн эерэг мэдрэмжүүдийг өдөөдөг.
Зарим мэдрэлийн эсийн аденозин хүлээн авагчид нь
допамин хэмээх өөр молекулын хүлээн авагчидтай холбогдсон байна.
Тархинд тааламжтай мэдрэмжийг дэмжих нь допамины үүргүүдийн нэг юм.
Аденозин эдгээр хос хүлээн авагчийн аль нэгтэй холбогдоход
допамин өөрийн байршилдаа багтахад хэцүү болж
өөдрөг болгох үүргээ биелүүлж чаддаггүй.
Харин каффейн аденозиний оронд очихдоо ийм нөлөө үзүүлэхгүй бөгөөд
допамин багтах боломжтой болдог.
Каффейны аденозин болон дофаминд үзүүлэх энэхүү нөлөө нь удаан хугацаандаа
Паркинсон, Алцхаймер болон зарим төрлийн хавдар гэх мэт
өвчнүүдээс урьдчилан сэргийлэх ашигтай байх магадлалтай гэсэн баримт бий.
Каффейн нь мөн биеийн өөх шатаах чадварыг өсгөдөг.
Зарим спортын байгууллагууд
кафейныг тамирчидад шудрага бус давуу тал олгодог гэж үзээд
хэрэглээнд нь хязгаарлалт тавьдаг.
1972-оос 2004 он хүртэл Олимпийн тамирчид
цусан дахь каффейны хэмжээгээ тодорхой төвшинээс бага байлгаснаар
оролцох эрх авдаг байжээ.
Мэдээж каффейны бүх нөлөөлөл тустай байдаггүй.
Таныг илүү таатай, сэргэг байлгах ч
зүрхний цохилт, цусны даралтыг ихэсгэж
ихээр шээх эсвэл гэдэс гүйлгэлтийн шалгаан болох ба
сэтгэл түгшилт, нойргүйдэлд хүргэдэг.
Мөн каффейн агуулдаг хоол хүнс нь
таны биед авч үзэх шаардлагатай өөрсдийн гэсэн нөлөөг үзүүлдэг.
Тархи нь каффейны байнгын хэрэглээнд дасаж чадна.
Хэрэв таны аденозин хүлээн авагчид байнгын саадтай байвал
бие тань дахин шинийг үйлдвэрлэдэг.
Ингэснээр каффейн байсан ч
аденозин тархийг удаашруулж чаддаг.
Тиймээс та сэргэг байхын тулд улам их каффейн хэрэглэх
шаардлага мэдэрч болно.
Зогсоох шаардлагатай илүү олон аденозин хүлээн авагч бий болно.
Ийм учраас гэнэт каффейн хэрэглэхээ болиход
тааламжгүй мэдрэмжүүд төрнө.
Маш олон хүлээн авагчтай ч өрсөлдөгч байхгүй учир
аденозин илүү цагаар ажиллаж,
толгой өвдөх, ядрах,
сэтгэл гутрах
гэх мэт шинж тэмдгүүд үүснэ.
Гэвч хэдэн өдрийн дараа илүү аденозин хүлээн авагчид устаж,
таны бие дахин сэргээгдэн,
дэлхийн хамгийн алдартай сэргээшгүйгээр ч
өмнөх шигээ л сэргэг байх болно.